solitary man

Aan een houten tafeltje zit een man: enigszins op leeftijd, kaal, doorgroefd gezicht. Hij ademt zwaar op het tergend trage ritme van de metronoom die voor ‘m staat. Af en toe houdt de man de slinger van de metronoom tegen – en zijn adem in. Zijn in harde slagschaduwen gevatte mimiek doet de rest. Het is de opmaat van Solo Alleen, de nieuwe theatervoorstelling van Peter Zegveld, waarvan we vanavond in het sfeervolle Perdu-theater de try out mochten bijwonen. De hoofdpersoon zit in zijn huis, geplaagd door herinneringen aan een verloren geliefde. Af en toe is er plaats voor een kortstondig momentje van verwondering (vogelgeluiden, een schraal straaltje zonlicht) en er is zelfs tijd voor een (poging tot) verantwoording van Wat Die Kunstenaar Daar Nou Helemaal Aan Het Doen Is, maar voor het overige is het eenzaamheid troef. Zegveld maakt gebruik van een minimum aan middelen (een telefoon, een paar emmers, een ouderwets cassettedeck) en doet en passant zijn eigen techniek, van de geluidvervorming van de telefoonstemmen tot de animatie van zijn ‘sprekende’ diaprojectie – hetgeen in grote mate bijdraagt aan de hilariteit. Want dat is het mooie: ondanks alle pijn die verbeeld wordt, is Solo Alleen uitermate grappig.

henkie penkie

[op] weg!

go   on   ...   go   on   ...   go   on   ...   go   on   ...   go   on   ...   go   on   etc.   enz.

Voor een deel is de keuze voor Domenique Himmelsbach de Vries’ knipperlichtinstallatie GONE, zojuist geïnstalleerd in onze Inkijk-etalagegalerie in metrostation Wibautstraat, een knipoog naar In Memoriam – de dood van een roddelkoning, het spraakmakende kunstwerk van Jordy Koevoets dat vorige week door het GVB is afgeplakt en waarvan de vier letters de vervanging zijn. Maar als dat alles was zouden we het werk tekort doen: Domenique maakte het bij wijze van mentaal steuntje in de rug van al diegenen die de Inkijk passeren op hun dagelijkse gang naar en van werk of studie. Of zoals hij het zelf noemt: “Een optimistisch mantra.” En dát is altijd welkom.

in memoriam | een terugblik

Jordy Koevoets in Wibautstraat | John Oosting in Weesperplein | Roy Vastenburg in Waterlooplein

Twee dagen na de ‘Jordy-affaire’ is de (publiciteits)storm alweer gaan liggen, is het stof nedergedaald. Sommige media kozen voor een wat originelere invalshoek, de meesten praatten elkaar grotendeels na, maar het oordeel was vrijwel unaniem: wat het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf heeft gedaan kon niet door de beugel. Het GVB mocht dan nog zo hard roepen dat het hier geen ‘censuur’ betrof, dat wás het natuurlijk wel – en men heeft zich er flink mee in de vingers gesneden. Helemaal gênant werd het toen het subject van het ‘kwetsende’ kunstwerk, Albert Verlinde zelve, op televisie verklaarde daar geen enkel probleem mee te hebben. Waar in de meeste artikelen vooral de nadruk op het censuur-aspect werd gelegd, ging het daaronder in de comments vaak over de ‘smakeloosheid’ van het kunstwerk. Alsof kunst altijd maar smaakvol moet zijn. Of respectvol. Onzin natuurlijk. En hoe voorspelbaar: in talloze reacties kwam het ‘subsidieslurp’-verwijt naar voren. Ach ja... Slechts een paar websites, zoals Trendbeheer, gingen in op de inhoud van het kunstwerk. Dat het een rip off zou zijn van een eerder kunstwerk van Jonas Staal – waar het inderdaad een sterke verwantschap mee heeft. En of een kunstenaar zijn pijlen niet op belangrijkere zaken moet richten dan op ‘licht amusement’. Ook dat is onzin: een kunstenaar móet helemaal niks.

Jordy Koevoets’ In Memoriam-kunstwerk is slechts vier of vijf uurtjes in het echt te zien geweest, maar de drie, vier foto’s die ervan zijn gemaakt zijn door talloze media overgenomen en uitgebreid op televisie vertoond – tot in Albert Verlinde’s eigen RTL Boulevard aan toe. Jordy kan, na aanvankelijke teleurstelling, niet ontevreden zijn met hoe één en ander is verlopen. Sterker nog: hij komt, om met Vice te spreken, ‘glansrijk als winnaar uit de bus van deze kleine ophef’. En ondergetekenden? Tja, het is overduidelijk dat we de reacties die In Memoriam teweeg kon brengen schromelijk hebben onderschat en dat mogen we onszelf aanrekenen. En we hebben de goede verstandhouding met onze gastheer, want dat ís het GVB nu eenmaal, danig op de proef gesteld. Gelukkig is dat laatste met een sisser afgelopen en kunnen we onze Inkijk-activiteiten ‘gewoon’ blijven voortzetten. Daarnaast zitten we nu met een lege galerie, maar daar hopen we binnen een paar dagen een oplossing voor te hebben. Oh, en hoewel wij van Polderlicht slechts sporadisch werden genoemd in al die artikelen, werd onze website alleen al op maandag meer dan vierhonderd keer bezocht. Is al dat gedoe toch nog érgens goed voor geweest.

Een relletje als dit ontstaat in no time, maar het is even snel ook weer voorbij. Datgene waar ‘de hele wereld’ (dixit GVB) zich de ene dag druk over maakt, is diezelfde wereld de dag erna alweer vergeten. Daarmee voegt dit akkefietje zich naadloos in de eindeloze stroom nikserige en opgeblazen ‘onzin-nieuws’ waar Jordy Koevoets’ kunstwerk nou juist een aanklacht tegen wil(de) zijn. De ironie is niet te missen. Tenslotte: het raakte in alle ‘ruis’ wat ondergesneeuwd, maar ook in de stations Weesperplein en Waterlooplein zijn afgelopen weekend, door resp. John Oosting en Roy Vastenburg, nieuwe exposities ingericht. Die zijn allesbehalve controversieel en al helemaal niet ‘kwetsend’ – maar elk op hun eigen manier zeer geslaagd. Gaat u vooral kijken.

de 'in memoriam-affaire'

het gewraakte kunstwerk | de afgeplakte etalagegalerie

Het Algemeen Dagblad, Nu.nl, Metronieuws (ha!), Televizier, Trendbeheer, GeenStijl... twee dagen na het afplakken van Jordy Koevoets’ In Memoriam: de dood van een roddelkoning wordt de hele ‘affaire’ overal opgepikt. Stadszender AT5 stond vanmiddag in de hal van metrostation Wibautstraat passanten te interviewen over het gewraakte kunstwerk. Van de ondervraagden wist niemand ervan en dat is niet zo raar, want het is hooguit vier of vijf uurtjes te zien geweest alvorens het door het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf aan het zicht werd onttrokken. Dat was niettemin lang genoeg om te worden gefotografeerd en vervolgens te worden rondgetwitterd, met alle publicitaire aandacht van vandaag als gevolg. Jordy wilde met zijn werk een discussie uitlokken en dat is ‘m gelukt – helaas gaat die discussie niet meer zozeer over de ranzigheid van pulptelevisie alswel over de vraag of het GVB wel of niet censuur heeft gepleegd. En dat is toch een beetje jammer.

Vanmiddag hadden we het eerder aangekondigde gesprek met onze contactpersonen binnen het GVB. We hebben allerlei argumenten vóór en tegen continuëring van de expositie met elkaar uitgewisseld maar kwamen daarbij niet tot overeenstemming. Daarop hebben we, in goed overleg maar met pijn in het hart, besloten om In Memoriam te verwijderen. Met als resultaat dat de Inkijk-galerie op dit moment donker en leeg is, maar daar gaan we zo snel mogelijk wat aan doen. Sorry kunstliefhebbers, we hadden het graag anders gezien. Sorry ook GVB, voor het ‘gedoe’. Maar vooral: sorry Jordy, we hebben ons best gedaan – gelukkig is het niet onopgemerkt gebleven. Rest ons te besluiten met deze hilarische quote van ‘reaguurder’ B.agger op GeenStijl: “Ik vind het een smakeloos kunstwerk, mensen confronteren met het hoofd van Verlinde. Bah.”

Update 8.3.2016:
Gisteravond keken we, voor het eerst en hopelijk voor het laatst, naar RTL Boulevard. En wat bleek: Albert Verlinde toonde foto's van Jordy's kunstwerk, haalde er zijn schouders over op en verklaarde: "'Dit is kunst, die jongen wil iets vertellen en ik heb er geen problemen mee. [...] Die jongen heeft een boodschap willen vertellen, voor meer verdiepen op tv en ik moest eraan geloven. Dat was het." Dus waar al die heisa nou voor nodig was?

inkijk | inkijk | geen inkijk

In Memoriam: de dood van een roddelkoning (detail) van Jordy Koevoets - nu niet te zien in Inkijk Wibautstraat...

Dit weekeinde zijn er weer drie compleet verschillende exposities in onze Inkijk-etalagegalerieën ingericht. Daarbij gaat het in alle drie de gevallen om werk van nieuwe, frisse, jonge kunstenaars waarvan er twee nog geen jaar geleden zijn afgestudeerd aan academies in den lande. Twee exposities zijn gewoon te zien, een derde is door het GVB afgeplakt... maar daarover zo meteen meer.

In metrostation Waterlooplein toont Roy Vastenburg een installatie die ondermeer bestaat uit een aantal uit hout gezaagde silhouetten en groene TL-lampen. Manshoge creaturen met puntmutsen – of zijn het punthoofden? – staan daar maar een beetje te staan en staren de voorbijganger geheimzinnig aan. Waar komen ze vandaan? Hebben ze iets te melden? Ondanks de bedrieglijk kinderlijke vormentaal en de frisse pastelkleurtjes die Roy hanteert, lijkt er iets duisters aan de hand. De titel: Landing of the international unisex candy pack. In station Weesperplein, één halte verderop, is de Inkijk behoorlijk rigoureus aangepakt door John Oosting. Hij schilderde de muren zwart, plaatste daar enkele enorme panelen tegenaan met daarop een hard, grafisch patroon en plakte ook nog eens diverse patronen tegen de ramen. Wie erlangs loopt ziet al die patronen langs en door elkaar heen vibreren, met een sterk staaltje moiré als resultaat – en toch blijft het wonderbaarlijk subtiel. De inspiratie voor het werk komt niet alleen van optical art maar ook van het stripverhaal: ook daarin wordt immers scheutig gebruik gemaakt van harde zwarte lijnen, strakke kaders en über-gedramatiseerde perspectiefwerking. John werkt momenteel aan een strip over een agressieve voetbalhooligan genaamd Henk. De titel van zijn Inkijk-installatie is daarvan afgeleid: Henk IV.

In metrostation Wibautstraat tenslotte toont Jordy Koevoets de installatie In Memoriam: de dood van een roddelkoning. Jordy heeft de Inkijk ingericht als ware het een rouwcentrum. Hier wordt een even geliefde als verguisde mediapersoonlijkheid herdacht: de samensteller en presentator van hét roddelprogramma van de Nederlandse commerciële televisie. De grootste riooljournalist van Nederland is niet meer. Weg gluiperige glimlach, weg schijnheilig gezicht; het is gedaan met de dagelijkse zelfbevlekking. Bij de Inkijk in station Wibautstraat kunt u zelf even uw momentje van rust pakken en de laatste eer aan hem bewijzen. Lieve Albert, we hebben van je genoten zolang het duurde...

Ja, inderdaad: het onderwerp van Jordy's installatie is Albert Verlinde van RTL Boulevard. Maar die is natuurlijk allesbehalve dood. De installatie in station Wibautstraat gaat dan ook niet over Verlinde als persoon: hij wordt erin opgevoerd als symbool, icoon zo u wilt, van de ranzigheid van reality- en roddelprogramma's en – om het wat breder te trekken – van de onmetelijke en verzengende banaliteit en absurditeit van de huidige consumptie- en mediamaatschappij. Een relevant onderwerp dus, stijlvol uitgevoerd maar tevens óp en ook wel wat óver het randje van de goede smaak. We hielden er rekening mee dat het werk in de komende dagen wel eens wat 'los' zou kunnen maken. Maar we hadden niet voorzien dat dit zó snel zou gaan... 

Gistermiddag, vlak nadat Jordy zijn installatie had opgeleverd, werd het werk gespot door (je verzint het niet) een RTL-redacteur. Die nodigde de kunstenaar direct uit om morgenavond aan te schuiven bij Umberto Tan's stamtafel in RTL Late Night en zijn bedoeling aan de Nederlandse televisiekijker voor te leggen. Daar bleef het echter niet bij, want niet veel later kreeg de directeur (!) van het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf een verbolgen telefoontje van RTL-Boulevard – het programma van Albert Verlinde zelf. Daarop gingen er plotseling allerlei alarmbellen af binnen het GVB. Omdat men ons niet een-twee-drie kon bereiken, werd een mannetje naar de Wibautstraat gestuurd met de opdracht om daar zo snel mogelijk de ramen van onze galerie af te plakken (de slordigheid waarmee dat is gedaan verraadt iets van de paniek) ...en zo is de situatie nu nog steeds. Morgen hebben we een onderhoud met onze contactpersonen binnen het GVB: we zullen hen ervan proberen te overtuigen dat In Memoriam: de dood van een roddelkoning 'gewoon' getoond moet worden, als een autonoom kunstwerk-met-een-boodschap – en zónder censuur van bovenaf. Of ons dat gaat lukken is zeer de vraag; we houden u op de hoogte...

Correctie dd 7.3.2016:
naar wij zojuist vernamen was het niet de directeur van het GVB die werd gebeld door RTL Boulevard, maar een woordvoerder. Die op zijn of haar beurt (dat dan weer wel) contact opnam met de directeur. En dat 'verbolgene' viel blijkbaar ook wel mee...

niet geschoten = altijd mis

Lichtkunst van Bruce Naumann en Joseph Kosuth tijdens de 56ste Biënnale van Venetië (2015)

Het Mondriaan Fonds heeft ons plan voor de Nederlandse bijdrage aan de 57ste Biënnale van Venetië afgewezen. Van de 68 inzendingen gaan er vijf, waaronder presentaties van Renzo Martens en Erik van Lieshout, door naar de volgende, beslissende ronde. Van Lieshout is al enige tijd gedoodverfd favoriet en heeft alles in zich om een spraakmakende, fijn tussen shock en awe laverende tentoonstelling te maken. Hoe dan ook, een lichtkunsttentoonstelling gaat het in 2017 in elk geval niet worden in het Nederlandse Paviljoen. Maar goed dat we nog geen hotel hebben geboekt...

dada: 100 jaar jong

Hugo Ball in Cabaret Voltaire (1916) | Marcel Duchamp: Fountain (1917)

In februari 1916, deze maand precies honderd jaar geleden, werd in Zürich Cabaret Voltaire geopend. Feitelijk niet meer dan een Kneipe met een podiumpje, maar ook de geboorteplaats van de kunststroming Dada. En hoewel de aanleiding uitermate ernstig was (de Eerste Wereldoorlog was in volle gang en kunstenaars zochten een veilig heenkomen in het neutrale Zwitserland) was Dada de eerste kunststroming waarin humor, gekte en onzin alle ruimte kregen en zelfs tot thema werden verheven. En na twee-, drieduizend jaar serieuze kunstbeoefening werd dat wel eens tijd! Sinds Dada is humor een volwaardig ingrediënt binnen de kunst, en daar mogen we de heren Hugo Ball, Tristan Tzara, Hans Arp en al die andere dadaïsten nog steeds dankbaar voor zijn. Het hele verhaal over honderd jaar Dada kunt u lezen op het prachtblog van dadakenner Ariel Alvarez. Dadaaaaa!

meet ze monsta!

"Ow! what a monsta | What a night | What a lover | What a fight" – PJ Harvey (1995)

_____________________________

Roy Ruepert's Monster is nog t/m 4 maart te zien in Etalagegalerie Inkijk, metrostation Weesperplein, Amsterdam

close-up

Helen Dowling: The Burning Time Slideshow

Erg veel lijn lijkt er niet te zitten in de tentoonstelling Close-Up in het Filmmuseum/EYE Amsterdam. En dat, lieve lezertjes, is nu juist de kracht ervan. De veertien verschillende werken van A New Generation of Film and Video Artists in the Netherlands (waaronder enkele oude bekenden) bieden tezamen een uiterst brede staalkaart van wat er anno nu zoal mogelijk is in, met en rond het medium film. Zo zien we videoprojecties met of zonder omringende installaties naast analoge experimenten met celluloid en/of old skool filmprojectoren; poëtische of juist zakelijke vertellingen, soms op meerdere schermen tegelijk, naast pure en rechtstreeks op de muur geprojecteerde abstractie. Niet alles spreekt ons in gelijke mate aan – zo vinden we de bijdrage van Florian & Michael Quistrebert nogal kitscherig – maar het gemiddelde niveau is erg hoog en het geheel is goed voor twee, drie onderhoudende uren. Hier drie uit veertien:

Helen Dowling maakt een soort video-gedichten op basis van found footage. In The Burning Time Slideshow gaat ze – deels onderwater geschoten – vakantiefilmpjes van haar nichtje te lijf met allerlei kleurfilters: het zeewater wordt oudroze, snorkelende meisjes veranderen in grijsblauwe waternimfen en een lief pianomuziekje maakt het geheel af. Het resultaat is van een moeilijk te definiëren, glossy schoonheid. Hamza Halloubi maakte met schokkerige lofi-beelden de film Passage, zowel een poëtische mijmering over de laatste levensjaren van schrijver Jean Genet als een niet mis te verstane ode aan radicaal handelen. Lichun Tseng zette voor Jianjian drie ouderwetse 16mm-projectoren op een rij en laat die, deels door elkaar heen, allerlei krassen en (ontwikkel-)vlekken op de zwarte muren projecteren, met een subtiel soort ‘materie-cinema’ tot gevolg. Omdat de drie loops verschillend van lengte zijn is de combinatie van beelden, alsmede die van de begeleidende noise-geluiden, nooit hetzelfde.

rondje rotterdam

Een fragmentje van Charlemagne Palestine's teddyberen-uitdragerij in Witte de With

Het is weer Rotterdam Art Week. We gingen een dagje en zagen veel... té veel om op te noemen. Daarom hier drie hoogtepunten:

1. Het is niet de eerste keer dat we het hyperstroboscopische videowerk U-AV van gelegenheidsduo Joris Strijbos en Matthijs Munnik ervaren. Maar zo op de vroege ochtend en de vrijwel nuchtere maag hakt het er weer lekker in, niet in het minst door de begeleidende, akelige soundscape. Ondervragers in Guantánamo Bay zouden er wellicht goede resultaten mee kunnen boeken, maar wij krijgen er geen genoeg van. Het hypnotiserende werk is te zien/horen in Worm, als onderdeel van de cyberpunk-expo Tec Art, naast een tiental muurvullende videoprojecties vol postapocalyptische metropolen, even sinistere als sexy cyborgs, dolgedraaide sterrenstelsels en meer van dat (retro-)futuristische fraais.

2. Intersections is het ‘randprogramma’ van de officiële Art Rotterdam-beurs in de Van Nelle-fabriek – en veel leuker. De vermaarde strandbeesten van Theo Jansen staan gebroederlijk naast een curieuze camera obscura van Maurice Bogaert, verderop zwiept een oranje sliert van Zoro Feigl in de rondte (één van zijn poëtischere werken) en ondertussen creëert geluidskunstenaar Gert Jan Prins met een paar bekkens en een zootje elektronica een passend noise-tapijt. Totaal verschillende installaties en ingrepen allemaal, maar met frisse experimenteerdrang en zichtbaar maakplezier als gemene delers.

3. We eindigen de dag bij GesammttkkunnsttMeshuggahhLaandtttt, een tentoonstelling in Witte de With van de sinds de jaren ‘60 actieve kunstenaar/musicus Charlemagne Palestine. Zijn oeuvre omvat sjamanistisch getinte videoperformances, urenlange piano-composities – vaak in één toon of akkoord – en maffe ruimtelijke installaties vol... teddyberen! De teddybeer, aldus de kunstenaar, is niet alleen platte popcultuur maar bovenal een totem, een goddelijk wezen, een spiritueel medium tussen het Aardse en het Kosmische. En net zoals Boeddha bij voorkeur in reeksen wordt afgebeeld, zo plaatst Palestine duizenden, zo niet tienduizenden van zijn pluche vriendjes in zijn installaties. Wij krabben ons nog eens achter de oren bij zoveel excentriek en waarschijnlijk door wagonladingen verdovende middelen beïnvloed hippie-gezever. En tóch... het fascineert wel degelijk.

'kunst uit afrika om bij stil te staan'

Martien van Oorsouw interviewde Klaas de Jonge voor oost.online over zijn uitgebreide verzameling Afrikaanse kunst, waaruit momenteel zo'n dertig objecten te zien zijn in onze Inkijk-galerie in metrostation Wibautstraat. We nemen het stuk hier integraal over. Gert Verbeek maakte de foto.

De kunst in Etalagegalerie Inkijk is erop uit de blik van de haastige passant te trekken. Op weg naar de metro zie je iets waar je oog aan blijft haken. Inkijk Wibautstraat toont tot 3 maart kunst die een nadere blik waard is. Als je goed kijkt zie je een zelfportret van de verzamelaar. – Ook dát is anders aan deze tentoonstelling: de meeste beelden worden speciaal voor de plek gemaakt, deze beelden maken deel uit van een verzameling. Als je metrostation Wibautstraat inloopt vanaf de Vrolikstraat, zie je de Afrikaanse beelden in de galerie. 'Ik ben erg blij dat ik de beelden hier kan laten zien' zegt verzamelaar Klaas de Jonge (1937).

Een groot gedeelte van zijn werkende leven heeft Klaas in Afrika doorgebracht. Hij studeerde antropologie en sociologie, en kwam te werken op het Afrika studiecentrum in Leiden. Hij deed demografisch onderzoek in Tanzania en Senegal. Begin jaren tachtig werkte hij in Mozambique, waar hij betrokken raakte bij de gewapende strijd tegen het apartheidsregime in Zuid Afrika. Hij smokkelde wapens. In 1985 werd hij opgepakt door de Zuid Afrikaanse politie. Hij wist te ontvluchten naar de Nederlandse ambassade in Pretoria, waar hij door Zuid Afrikaanse politie-agenten weggesleept werd. Dat veroorzaakte een diplomatieke rel. Uiteindelijk heeft hij 26 maanden in de Nederlandse ambassade gezeten, voor hij via een gevangenenruil kon terugkeren naar Nederland. In Dagboek uit Pretoria schrijft hij over deze ervaring.'Ik was wel geïnteresseerd in Afrikaanse kunst', zegt hij, 'maar ik verzamelde toen nog niet. Ik kocht wel eens wat en zette het in mijn huis.'

In 1998 ging hij als onderzoekscoördinator voor Penal Reform International (PRI) werken in Kigali, de hoofdstad van Rwanda. 'De waarheidscommissie van Rwanda, zeg maar.' In 1994 woedde een burgeroorlog in Rwanda, in een korte periode werden 800.000 tot 1.000.000 Tutsi's en Hutu's vermoord. De hoofdverdachten werden berecht door het Rwanda-tribunaal, het PRI was opgezet om een eerlijke rechtsgang te bevorderen. 'Het was een vorm van alternatieve rechtspraak op dorpsniveau. Als al die personen berecht werden, zou dat jaren gaan duren.' Toen hij dat werk deed, begon het verzamelen pas goed. 'Het werk was zwaar. Ik zocht een tegenwicht, om me te ontspannen ging ik me met Afrikaanse kunst bezighouden. Ik ben gefascineerd door de rol van kunst in de cultuur. Omdat het oorlog was, kwamen veel beelden op de markt. Door de druk van de hallelujahkerken, zoals ik ze noem, gingen veel van die 'heidense' beelden de deur uit. Ze werden niet vernield, maar verkocht. Ik kocht wel eens wat. Al snel sta je bekend als de blanke die beelden koopt. Ik genoot van het spel met de handelaren.' Elk beeld heeft een verhaal. 'Soms verzinnen ze een verhaal voor de ‘mzungu’ (blanke)', lacht Klaas, 'als het een goed verhaal was, liet ik het zo. Het ging mij niet om de waarheid ervan. Het was vooral een manier om naast het werk met mooie dingen bezig te zijn.'

De meeste beelden uit de verzameling komen van de Lega stam, een stam uit oost Congo. De Lega geloofden dat God zich niet erg bezig hield met de Lega, hij was een afwezige God, maar via allerlei ceremoniën onderhielden ze wel banden met belangrijke voorouders. Via gezang en dans met maskers en andere voorwerpen werden de waarden en normen van hun gemeenschap doorgegeven. Achterin hangt bijvoorbeeld een Lega masker met één oog. Het staat voor een man die erg alert is op problemen van de gemeenschap, maar die te weinig aandacht besteedt aan zijn eigen familie. Zijn zoons hebben wel eens gezegd dat zij zich soms door hem - ook blind aan één oog - verwaarloosd voelden en hij wat dat betreft op het éénogige masker zou lijken.

Het grootste gedeelte van zijn verzameling ligt opgeslagen in de kisten die ook in de galerie te zien zijn. Veel is hij in de loop der jaren kwijt geraakt: 'Ik heb op een boot gewoond die gezonken is.' Soms ruilt hij een beeld met een bevriende kunstenaar. Hij heeft geprobeerd zijn verzameling onder te brengen bij een museum, maar dat liep stuk. Van kunstvoorwerpen uit Afrika die na 1970 zijn aangeschaft, moet worden aangetoond dat ze legaal verworven zijn. Klaas kon dat niet. Het liefst gaf hij de collectie terug aan musea in Congo, maar hij heeft daar geen contacten. Bovendien worden ze daar slecht bewaard. Via via kwam hij in contact met het Etnografisch museum in Warschau (Polen). Een deel van de collectie is daar nu te zien. 'Deze beelden maken deel uit van een sociale cultuur, ze verdienen het om gezien te worden.'

vleesch ende bloedt

Na de opengereten rug van Leonardo DiCaprio kon dit er ook nog wel bij... Anish Kapoor’s Internal Object in Three Parts bestaat uit drie monumentale, uit hars en siliconen gemaakte brokken bloederig vlees, botten, spieren en pezen; levensecht van kleur en structuur. Door ze te tonen tegen de stijlvolle matzwarte muren van de eregalerij van het Rijksmuseum – recht tegenover De Staalmeesters en Het Joodse Bruidje – krijgen de even fascinerende als lugubere reliëfs een merkwaardige klasse die voorbij gaat aan ideeën over ‘mooi’ of ‘lelijk’. Wat ongetwijfeld ook scheelt is dat het er aan lijkenlucht en vliegen ontbreekt...

monaden-toetje

Als organisator mag je zoiets natuurlijk niet zeggen, maar Red Horizon van Gabey Tjon A Tham was stiekem één van onze favoriete Lichtbaden-bijdragen. De in zinloze rondjes zwiepende witte lichtjes op hun wankele voetstukken gingen vergezeld van een vreemd ritselend geluid, alsof de wind een heel veld rietstengels tegelijk tegen elkaar aan liet klepperen. In de geluidsstudio van Steim onderzocht Gabey afgelopen weken de mogelijkheden van een nieuw werk: The Monads. Geen licht dit keer, wel volop geluid en beweging. Zes ‘motortjes’ met ieder twee razendsnel rondtollende kleine speakertjes produceren afwisselend snerpende, kirrende, harde en zachte, langere of kortere ‘stukjes’ geluid die moeilijk thuis te brengen zijn, maar eveneens op de wind blijken te zijn gebaseerd. Tesamen vormen de geluiden een compositie – het is nog net geen muziek – die continue verrast. De apparaatjes lijken op elkaar te reageren en die interactie geeft de installatie, net als Red Horizon, een enigszins koddig, ja bijna menselijk karakter. The Monads zijn nog te zien/horen van a.s. dinsdag (morgen) t/m donderdag van 12.00 tot 16.00 uur aan de Achtergracht 19, Amsterdam. Gabey geeft zelf toelichting en de toegang is gratis. Zeer de moeite!

inkijk | inkijk | inkijk

Roy Ruepert: Monster | Mathieu Klomp: Herdenking III | een object uit de collectie van Klaas de Jonge

Dit weekeinde werden er weer drie nieuwe tentoonstellingen opgebouwd in onze Inkijk-etalagegalerieën. Daarmee ging wat ooit begon als een tijdelijk project alweer zijn zeventiende(!) jaar in. Heel fijn: het gebodene vliegt weer ouderwets alle kanten op. Roy Ruepert assembleerde van hout, stof, gaas, papier, schuimrubber en nog zo het één en ander een fragiel bouwsel in broeierige bruin- en groentinten. Het toepasselijk getitelde Monster refereert aan de nachtmerries die hij als kind had en waarin enge monsters en vampiers hem vanonder zijn bed of vanachter de klerenkast belaagden. Door op intuïtieve wijze vorm te geven aan deze even persoonlijke als universele (on-)bewuste angsten poogt Roy die te bezweren en het ‘monster’ te ketenen. Of hem dat is gelukt kunt u zien in de Inkijk in metrostation Weesperplein.

In station Waterlooplein (en niet Wibautstraat zoals per abuis in onze persbericht vermeld stond, sorry!) staat Herdenking III van Mathieu Klomp. Net als bij Herdenking I (dat we pakweg twee jaar geleden toonden) betreft het een sculptuur die op zeer arbeidsintensieve wijze is gemaakt van krimpfolie, al is deze een stuk kleurrijker dan zijn voorganger. We zien een flink uit de kluiten gewassen bouwvakker in een overall – in alles het toonbeeld van een Echte Man – die zijn lunchbox heeft geopend en vertwijfeld kijkt wat vrouwlief nú weer op zijn bammetjes heeft gesmeerd. Alweer hetzelfde als gisteren? Of misschien iets lekkers dit keer? Mathieu combineert een zekere heroïek met banale aspecten uit het gewone leven. Dat maakt ook dit werk uit de Herdenking-serie tot een monument voor de beslommeringen van alledag.

De nieuwe expositie in de Inkijk in station Wibautstraat is een etnografisch ’uitstapje'. Hier geen hedendaagse kunst maar traditionele Afrikaanse beelden en maskers uit de omvangrijke collectie Africana van Klaas de Jonge. Deze antropoloog ontketende in de jaren ‘80 een diplomatieke rel doordat hij, na door de Zuidafrikaanse politie te zijn opgepakt voor wapensmokkel voor het ANC, wist te ontsnappen naar de Nederlandse ambassade in Pretoria. Hij heeft daar vervolgens – als een voorloper van Julian Assange – twee jaar lang opgesloten gezeten. Uitgebreide informatie over hoe het precies zat met deze affaire vindt u hier. Ook na De Jonge’s Zuidafrikaanse avontuur bleef de connectie met het donkere continent. Van 1997 tot 2010 verbleef hij in Burundi, Ruanda en Oostelijk Congo en werkte daar in detentiecentra en bij het oplossen van lokale conflicten. De ontmoetingen met slachtoffers en daders van extreem geweld vielen hem zwaar – en vanuit de groeiende behoefte om uit zijn verblijf ook iets positiefs te halen begon De Jonge als een bezetene Afrikaanse kunstvoorwerpen te verzamelen. Het resulteerde in een collectie van vele duizenden objecten. Daaruit maakten we – samen met Wim Vonk, dankjewel Wim! – een kleine maar fijne selectie van zo’n dertig stuks. Als sokkels gebruikten we de handgemaakte blikken kisten die Klaas op de markt van Kigali kocht om zijn collectie Out of Africa te kunnen transporteren. De drie nieuwe exposities zijn te zien tot en met donderdag 3 maart.

Update: Marie-José Vaessen van Oost-online nam een kijkje.

laatste week lichtbaden!

Mike Rijnierse & Rob Bothof: Cube

Lekker chillen in een strandstoel terwijl uw netvliezen worden verwend met bijzondere lichtkunst, dát is Lichtbaden in CBK Amsterdam. Ans van Berkum schrijft in Beelden Magazine: “De curatoren hebben hoge idealen. Zij willen de mensen een kans op rust geven in deze hectische tijd. Dat doen ze met ‘kunst die zowel zinnenprikkelend is als Zen. Lichtbaden toont daarom geen interactieve fratsen. Lichtbaden toont interpassieve kunst'. Het is een statement dat wordt waargemaakt.” Maar aan alle goeds komt een eind: Lichtbaden is alleen deze week nog te zien van woensdag t/m zaterdag van 16.00 tot 22.00 uur. Wees welkom!

een goed begin...

Een klein deel van de collectie Afrikaanse kunst van Klaas de Jonge. Een keuze maken was geen sinecure...

Voor Polderlicht verliep 2015 heel veel beter dan waar we vorig jaar rond deze tijd op durfden te rekenen. Na Parklicht (vier winterse avonden lichtkunst in Park Frankendael) stond er niks wezenlijks meer op de rol – behalve dan dat het doek heel snel zou vallen voor onze Inkijk-etalagegalerieën. Ergens in het voorjaar keerde het tij met het verheugende bericht dat de Inkijk met één tot anderhalf jaar werd geprolongeerd en met het verzoek om een lichtkunstexpositie te maken in het Kunstfort te Vijfhuizen. Dat werd Lichtjaren. Toen we in augustus werden gevraagd voor nóg een lichtkunstexpo (Lichtbaden in CBK Amsterdam) kon het jaar niet meer stuk. Nu staan we er precies hetzelfde voor als een jaar geleden: we gaan stug door met de Inkijk en hebben nog één week Lichtbaden te gaan, maar verder hebben we nog geen plannen voor 2016. We zien wel hoe het loopt.

In het weekend van 9 en 10 januari wisselen de drie exposities in Etalagegalerie Inkijk. De ruimtes in de metrostations Waterlooplein en Weesperplein zullen onder handen worden genomen door respectievelijk Roy Ruepert en Mathieu Klomp. In de Inkijk in station Wibautstraat laten we dit keer traditionele Oost-Afrikaanse maskers en beelden zien uit de immense verzameling van antropoloog en levende legende Klaas de Jonge. Enkele exemplaren uit deze collectie waren al eerder in de Inkijk te zien als onderdelen van Wim Vonk's mixed media-installaties, maar dit keer tonen we de objecten geheel ‘op eigen kracht’ – overigens zonder daarbij teveel in een etnografisch sfeertje te willen vervallen. Onze lichtkunsttentoonstelling Lichtbaden ('zinnenprikkelend en zen') is nog te zien van donderdag 6 tot en met zaterdag 9 januari van 16.00 tot 22.00 uur: een laatste kans om een verfrissend ‘nieuwsjaars-lichtbad’ te komen nemen. We zijn die dagen zelf aanwezig in het CBK en vertellen u graag wat meer over de individuele kunstwerken en de tentoonstelling als geheel. En wie weet schenken we op die zaterdagavond een glaasje wijn op de goeie afloop. Misschien tot dan?!
 
Bij deze danken we de vele oude en nieuwe 'contacten' die ons afgelopen jaar hebben gesteund bij het realiseren van onze projecten. Ook danken we iedereen die de moeite heeft genomen om één of meerdere van die projecten te bezoeken; u was weer met velen en dat deed ons deugd. De beste wensen voor 2016! 

jaarlijssie

Jaume Plensa @ Biënnale van Venetië | Ava (Alicia Vikander) in Ex_Machina | Brian Chippendale van Lightning Bolt

Ook wij van Polderlicht kijken terug op wat we op cultureel gebied zoal zagen, hoorden en ondergingen in het afgelopen jaar en pogen één en ander ook dit keer weer in een lijstje te vatten. Omdat dat ieder jaar weer leuk is om te doen. En gewoon, omdat het kan. Hieronder het naar onze smaak beste, mooiste en/of boeiendste van wat wij in 2015 uit een overweldigend aanbod hebben meegekregen.

Tentoonstellingen – Ons vijfdaagse verblijf in Venetië ter gelegenheid van de 56ste Biënnale was hét culturele hoogtepunt van ons jaar: we zagen een gigantische hoeveelheid kunst in een fantastische omgeving... en het mooie weer en lekkere eten deden de rest. De intrigerende videotentoonstelling van Ed Atkins in het Stedelijk Museum bezochten we liefst drie keer uitgebreid – en nog steeds hadden we meer vragen dan antwoorden. Het Stedelijk had/heeft zowiezo een erg goed jaar met naast Atkins ook Zero: Let Us Explore The Stars en de charmant gedateerde openingsperformance daarvan: Otto Piene’s The Proliferation Of The Sun – alsmede de huidige tentoonstelling Mach Dich Hübsch van Isa Genzken. In Rotterdam zagen we veel moois tijdens drie dagen Art Rotterdam en onlangs nog bij Nicky Assmann’s Radiant in TENT.

1. Biennale di Venezia: All The Worlds Futures – o.a. Arsenale, Venetië
2. Ed Atkins: Performance/Capture – Stedelijk Museum, Amsterdam
3. Levi van Veluw: The Relativity Of Matter – Marres, Maastricht
4. Lustwarande: Rapture & Pain – De Oude Warande, Tilburg
5. STRP-biënnale: Screen on|no screen – Klokgebouw, Eindhoven

Film – We zagen in 2015 weer tientallen bioscoopfilms (leve de Cineville-pas!) en vielen als een blok voor twee even aantrekkelijke als gevaarlijke ‘levende doden’: robot Ava in Ex_Machina en de naamloze vampier in A Girl Walks Home Alone At Night. Fijne klassiekers op het witte doek waren het in de duistere Middeleeuwen gesitueerde Marketa Lazarová, het bijbelse Ben-Hur en het retrofuturistische Blade Runner – The Final Cut. Een belevenis was ook de drie uur durende surrealistische collagefilm The Forbidden Room van Guy Maddin.

1. Ex_Machina (Alex Garland)
2. A Girl Walks Home Alone At Night (Ana Lily Amirpour)
3. The Tribe (Miroslav Slaboshpitsky)
4. Carol (Todd Haynes)
5. Turist (Ruben Östlund)
 
Concerten – Dit jaar bezochten we wat minder concerten dan gewoonlijk en beperkten ons daarbij tot de kleinere (want o zo veel leukere) zaaltjes van Amsterdam. Circuit des Yeux en Black Spirituals openden de avond voor resp. Liturgy en Earth en bleken stukken boeiender dan het hoofdprogramma. Lydia Lunch' Retrovirus kwam, zag en overwon de Occii voor het tweede jaar op rij, maar maakte dit keer nét wat minder indruk. Ook bepaald niet verkeerd was de kort-maar-krachtige solo(anti-)gitaarperformance (“Hij heb niet één normale toon gespeeld...”) van Terrie Ex tussen de schuifdeuren op ons eigen Polderlicht-adres.

1. Lightning Bolt @ Occii, Amsterdam

2. Gazelle Twin @ OT301, Amsterdam

3. Vialka @ De Ruimte, Amsterdam
4. Circuit des Yeux @ Occii Amsterdam
5. Black Spirituals @ Occii, Amsterdam

moiré, zeep, licht (...en vis)

Nicky Assmann: Solace

Nicky Assmann’s tentoonstelling Radiant in het Rotterdamse TENT omvat slechts een handjevol werken, maar tesamen zijn ze goed voor een klein uur genieten. Bij binnenkomst zien we een installatie van twaalf enorme driehoeken van transparant plexiglas. Elke driehoek is anders van kleur, maar ze zijn allen bedrukt met een motief van golvende lijnen. Doordat ze draaien en in en door elkaar heen te zien zijn, ontstaan er allerlei reflecties en moiré-patronen; het werk ligt dan ook in het verlengde van de Moiré Studies die Nicky samen met partner Joris Strijbos in onze eigen Lichtbaden-expositie laat zien, maar dan groter, dynamischer en (eerlijk is eerlijk) een stuk indrukwekkender. Van het duo Assmann/Strijbos zien we de achttien minuten durende film Liquid Solid waarin een laagje zeepsop langzaam bevriest. Dat klinkt saaier dan saai, maar blijkt dankzij uitgekiende belichting en/of gebruikte opnametechniek een uitermate intrigerend spel van door elkaar zwermende (regenboog-)kleuren die steeds meer terrein verliezen aan het zwarte ijs. De dreunende soundtrack van duistere, onbestemde geluiden doet ons achterwerk trillen –de basspeaker zit verstopt onder het zitbankje- hetgeen de feestvreugde nog eens flink verhoogt. En dan moet het pièce de résistance nog komen: de ‘zeepmachine’ Solace bestaat uit een bad waaruit door een mechaniek heel secuur twee ‘schermen’ van sop omhoog worden getrokken. Zo’n ‘scherm’ bestaat enkel en alleen uit water dat door de zeep (als in een zeepbel) bij elkaar wordt gehouden. In de twee zeepschermen zien we onszelf dubbel gereflecteerd in één groot feest van dwarrelende koperkleurige en turquoise kleuren van het soort dat ook in olievlekken te zien is. Dan spat het ‘schilderij’ uiteen en genereert het mechaniek weer een nieuw scherm. Pure visuele poëzie!

Van Rotterdam gaat de reis naar Gouda, voor het kleinste maar zeker één van de leukste van de vele lichtkunstevenementen die ons land de laatste jaren teisteren verrijken. LichtkunstGouda toont twaalf werken, uiteenlopend van zakformaat tot ruimtevullend. In die laatste categorie twee kunstwerken die we heel goed kennen: een tweelingzusje van de CUBE die Mike Rijnierse momenteel bij (daar zijn we weer) Lichtbaden toont en Lumokinese, van diezelfde Mike en Willem Marijs, dat we twee jaar geleden in de Amsterdamse Transvaalbuurt mochten tonen. Ook heel fijn: de fluorescerende ‘tekening’ van ijzerdraad van Leslie Nagel, die óók al present is bij Lichtbaden. Ook van Ralf Westerhof zijn bepaald geen verkeerde draadfiguren met blacklight te zien: sterker nog, zijn Out Of The Dark is verreweg het beste dat we ooit van hem zagen. Het laatste werk in de korte Goudse 'route' is Panagotis Tomaras’ Lightsequences: een plexiglazen ‘beeldscherm’ van één meter hoog en drie breed, waarin een uiterst trage sequentie van kleurvlakken voor steeds andere beeldcomposities zorgt. Terwijl er in de naastgelegen kamer luidruchtig wordt gegeten en visrecepten uitgewisseld, worden wij hier heeeel rustig van.

Radiant van Nicky Assmann – nog t/m 10 januari in TENT, Rotterdam | LichtkunstGouda – nog t/m 27 december in en rond de Spieringstraat, Gouda

leeuwenhart jerboah live @ lichtbaden

Gisteravond speelde het vijfkoppige ‘postpop’-ensemble Leeuwenhart – inmiddels omgedoopt in Jerboah – een fijne set van een uur voor bijna zestig bezoekers te midden van Lichtbaden in het CBK. Het duiden van de beoefende muziekstijl bleek nog niet zo makkelijk; enkele aanwezigen deden een poging en daarbij vielen illustere namen van jaren ‘70-iconen als Gentle Giant en Henry Cow. Hoe dan ook, één en ander klonk stukken steviger dan op de demo’s die we eerder hoorden en bleef dankzij (of ondanks) talloze tempowisselingen, vreemde overgangetjes en virtuoos spel op gitaar en allerlei fluiten uitermate onderhoudend. Stiekem vonden wij de wat stillere interludes het fijnst, als de muziek bijna als vanzelfsprekend een ‘fusie’ aanging met het onverstoorbare diepe ademen van Dorette Sturm’s Breathing Cloud. Al met al een feestje!

een punt geraakt

Jonas Vorwerk: Mobile

“Kunst die licht gebruikt, scheert vaak langs het randje van de oppervlakkigheid. Het is schering en inslag dat de werken niets meer willen zijn dan een speeltje voor de ogen. Ze raken dan jammer genoeg ook snel sleets. [...] De nieuwe technologieën volgen elkaar nu eenmaal ook niet zo snel op, dat telkens een nieuw snufje met een nieuw effectje getoond kan worden. De introductie van de Ledlamp opende nieuwe horizonnen, maar daarna kwamen er niet veel nieuwe en baanbrekende technieken bij. Gek genoeg heb ik bij Lichtbaden ook op geen enkele manier behoefte aan iets nieuws of iets anders. Laat die gekleurde banieren van slap plastic maar wapperen en waaien en laat dat licht er maar loom doorheen schijnen. Laat die schaduwen van die kleine draadfiguurtjes maar duizend keer oppoppen. Die zwiepende armpjes waarin lichtjes flitsen maar eindeloos zwiepen. Laat het. Het hoeft niet meer te zijn. De kunst en ik vertellen elkaar elkaar dat we behoefte hebben aan tijd. Tijd. Niets anders. Beweging en licht in eindeloos herhalen geven en nemen tijd. Een anders soort tijd dan die van de klok. Een tijd die groots is, en ruimtelijk. Die te midden van alle beweging stil is. Die ons leert dat de afwezigheid van content ook diepte kan zijn en perspectieven kan bieden voor wie er in rust over door wil denken. De curatoren van Polderlicht hebben met deze selectie een punt geraakt. Knap.”

Wow! Kunstrecensente Ans van Berkum schrijft Lichtbaden zowat de hemel in in het meest recente Beelden Magazine. En dat net voordat het CBK (helaas!) met kerstreces gaat. Vandaag zijn we geopend van 16.00 tot 22.00 uur, en da's dus voor het laatst dit jaar. Mocht u dat niet meer halen, van woensdag 6 t/m zaterdag 9 januari heeft u nog een kans.

a.s. zaterdag: leeuwenhart live @ lichtbaden

Toen popgroep Leeuwenhart (wij hadden nog nooit van ze gehoord) ons vroeg of ze een concert mochten verzorgen temidden van onze Lichtbaden-tentoonstelling hoefden we niet lang te twijfelen. Want het kan bijna niet anders of muziek waarin hoogst onhippe elementen als Nederlandstalige teksten, invloeden uit ondermeer jaren ‘70-prog (Zappa, Gentle Giant) en tweestemmig blokfluitspel(!!) worden gecombineerd, klinkt als iets dat weer helemaal van nu is. Of op zijn minst als iets heel bijzonders. En dus staat het vijfkoppige ensemble aanstaande zaterdag 19 december op de planken tentoonstellingsvloer van CBK Amsterdam. Ze brengen een tiental nieuwe nummers gedurende een programma van ongeveer een uur. Misschien moeten we (de audio van) een enkel lichtkunstwerk uitzetten, maar met de sfeer zit het zo midden in de tentoonstelling alvast goed. De inloop is vanaf 19.00 uur, het optreden begint om 20.00 uur en het is (joepie!) gratis toegankelijk. Wees welkom!

Overigens is zaterdag de laatste dag waarop u Lichtbaden kunt bekijken alvorens het CBK met kerstreces gaat – en dus de laatste kans om de tentoonstelling dit jaar nog te zien. De eerste week van januari zijn we er weer.

casa zanstra

Tijdens de voorbereiding van Lichtjaren, onze recente lichtkunsttentoonstelling in het Kunstfort te Vijfhuizen, hebben we online naar informatie gezocht over Margot Zanstra (1919 – 2010), wiens Lichtplastiek met Computeronderdelen we hebben getoond. Behalve een zeer summiere Wiki-pagina konden we amper wat vinden, en daardoor bleef mevrouw Zanstra voor ons enigszins een enigma. Hoe bijzonder is het dan om een paar maanden later door haar voormalige woonhuis en atelier rond te lopen en uitleg te krijgen van haar kleindochter! De nazaten Zanstra hebben het keurig geordende atelier jarenlang zoveel mogelijk in de originele staat gehouden maar nu het huis is verkocht, moet alles worden opgeruimd. En dus organiseerden ze onder de naam Ghost Dwellings enkele ‘open dagen’ met performances en een (verkoop-)tentoonstelling van vele tientallen objecten, proefjes en schaalmodellen. We gingen vanmiddag een kijkje nemen.

Een op een enorme tafel uitgestalde verzameling foto's en vergeelde krantenartikelen gaf ons een goed beeld van wie Margot Zanstra was. Tijdens haar jaren als balletdanseres ontwikkelde ze een uitmuntend gevoel voor ruimte en ritme. Nadat ze in 1963 met architect Piet Zanstra trouwde (“Ik zat plotseling thuis en had veel tijd. Ik ben niet zo’n theedrinker. Dus ging ik knutselen, dingen met mijn handen maken.”) paste ze dat gevoel toe in een steeds omvangrijker oeuvre van geometrisch abstracte, modernistische objecten en sculpturen. In de Nederlandse openbare ruimte staan heel wat stalen en betonnen constructies van haar hand, en ook in Japan heeft ze haar sporen achtergelaten. Ook heeft ze zich in de eerste helft van de jaren ‘90 een tijdlang met licht bezig gehouden. Maar dát wisten we dus al.

Ghost Dwellings | De Drie Heuvelen, Herengracht 48, Amsterdam | nog t/m aanstaande zondag | gratis toegang | elke middag om 15.00 uur geeft een familielid van Margot Zanstra een rondleiding

maak je mooi!

Vrijheid... de tentoonstelling Mach Dich Hübsch van Iza Genzken in het Stedelijk Museum is één groot feest van kleuren, vormen, stijlen en ademt boven alles  (artistieke) vrijheid. Stoelen, ramen, modernistische architectuur, hifi stereo-apparatuur, kleding, spiegels en nog heel veel meer wordt gevat in talloze sculpturen, installaties, fotowerken en schilderijen. De variatie in stijl en materiaalgebruik is enorm (elke zaal laat weer allerlei nieuws zien) al blijft alles strak binnen esthetische kaders en is het daarmee altijd afgewogen, effectief en gewoon mooi vormgegeven. Vrijheid... hoeveel kunstenaars kunnen een serie röntgenfoto’s van hun eigen schedel een volkomen logisch onderdeel van hun oeuvre laten zijn? Ondanks de zwaarte van sommige onderwerpen (nine eleven!) ademt Genzkens werk een onverwoestbaar optimisme. Maar waar het nu helemaal over gaat? Wellicht over datgene wat het zo kenmerkt: de vrijheid om te veranderen. Want het kan altijd nog hübscher.

gat gevuld

Roy Ruepert: De Grote Boze Wolf

Het gebeurt gelukkig niet vaak dat er een ‘gat’ ontstaat in onze Inkijk-programmering omdat een kunstenaar ziek is of andere omstandigheden hem/haar dwingen om van exposeren af te zien, maar onlangs werden we plotseling met zo’n situatie geconfronteerd. Een facebook-oproep bracht uitkomst. Sterker nog: we werden gedurende twee, drie dagen zowat bedolven onder de reacties. Daar zat zoveel ‘goed spul’ bij dat we in één klap onze drie Inkijk-filialen voor heel 2016 hebben kunnen volprogrammeren. Extra leuk is dat het in 80% van de gevallen om (voor ons) nieuwe namen gaat. Zoals Roy Ruepert, de allereerste kunstenaar die op onze oproep reageerde en die vanaf 11 januari a.s. ons 'gat' gaat vullen. Roy maakt nogal buitenissige sculpturen van vuilniszakken, tape, touw, karton, purschuim en allerlei gevonden voorwerpen. De meeste voorbijgangers zullen er ongetwijfeld geen touw aan vast kunnen knopen maar who cares: opvallen en intrigeren zal het zeker.

geestenbos

Op hun elpee My Life In the Bush Of Ghosts (1980) zetten Brian Eno en David Byrne (lang voordat sampling in de muziek gemeengoed werd) allerlei ‘gevonden’ stemmen van ondermeer Arabische zangers en Amerikaanse radiodominees op muziek. Mede door gebruikmaking van een wagonlading exotische percussie-instrumenten hebben de 'songs' een etnografische, koortsige (jungle-)sfeer. Niettemin blijft het geheel een overduidelijk Westers construct met een antropologisch sausje en gek genoeg maakt juist dát het tot zo’n tijdloos, nauwelijks te plaatsen meesterwerk. De naar deze plaat genoemde expositie van Paul Bogaers, momenteel te zien in het hoofdstedelijke fotomuseum Foam, is eveneens het resultaat van eigen maaksels die zijn gemixt met objets trouvés. 'Afrikaanse' voodoo-maskers en totems, opgebouwd uit takken, flesjes, schelpen, vormen van papier-maché en (delen van) foto’s, kijken de bezoeker van alle kanten aan. De objecten zijn in alles hartstikke nep maar daarin zit ‘m, net als bij Eno & Byrne, nu juist de charme. Kortom: zeer de moeite van een bezoekje waard! En nu zetten we die magistrale elpee nog maar eens op...

Overigens: over een paar weken tonen we ook in één onzer Inkijk-galerieën een aantal Afrikaanse maskers en beelden. Authentieke exemplaren welteverstaan, gemaakt door ambachtslieden uit verschillende Congolese stammen en door ons geselecteerd uit de omvangrijke verzameling van antropoloog, voormalig ANC-activist en levende legende Klaas de Jonge. Het wordt de eerste (en enige?) keer dat we geen 'gewone' kunst laten zien, maar museale objecten uit de échte bush of ghosts.

lichtjaren: het feest is voorbij

Uw nijvere curatoren bij de titelloze TL-lampensculptuur van Willem Marijs (1966)

Afgelopen zondagmiddag mochten we maar liefst 300(!) geïnteresseerden verwelkomen bij onze lichtkunsttentoonstelling Lichtjaren in het Kunstfort bij Vijfhuizen (toegegeven, de kerstmarkt voor de deur hielp ook een handje) en daarmee is dit project zeer bevredigend ten einde gekomen. In totaal zijn er meer dan duizend bezoekers geweest en dat is –gezien de afgelegen ligging en de beperkte openingstijden van het fort en het soms barre najaarsweer- helemaal niet verkeerd. De kunstwerken –ook de kwetsbare museumstukken uit de jaren ‘70- hebben twee maanden goed gefunctioneerd en zijn inmiddels ingepakt en op weg terug naar atelier en/of depot. We danken het Regionaal Historische Centrum te Eindhoven voor het in bruikleen mogen nemen van de historische stukken (nationaal licht-erfgoed, jazeker!) We danken de kunstenaars voor hun inzet, mooie werk en de fijne samenwerking. En we danken de medewerkers van het fort voor het vertrouwen, de gastvrijheid en alle goede zorgen. Nooit eerder liep een Polderlicht-project zo soepel: het was een feest!

lichtjaren finissage

Gefascineerd door Johan van Zutphens Wandobject met refracterende lijnen (circa 1970) foto: Thomas Lenden

Vandaag is onze lichtkunsttentoonstelling Lichtjaren in het Kunstfort bij Vijfhuizen voor het laatst te zien. Terwijl oliebollen en Glühwein worden geserveerd op de jaarlijkse kerstmarkt voor deur van het fort geven wij twee rondleidingen. Van Willem Marijs' minimale Tl-lampensculptuur tot Matthijs Munniks high tech neopsychedelica en van Eun Kyoung Hwangs domestic totems tot François Morellets 'gebroken cirkel': we doen ze in pakweg drie kwartier allemaal aan, vertellen daarbij enige anekdotes en beantwoorden zo goed mogelijk uw vragen. Het fort opent haar deuren om 11.00 uur; de rondleidingen beginnen om 13.00 en 15.00 uur. Voor de gelegenheid is de toegangsprijs slechts één euro. Da's geen geld voor zoveel moois. In dit Trendbeheer-artikel een indicatie van wat u kunt verwachten. Wees welkom!

vrijmiyo!

zen-zijn | 禪

Eun Kyoung Hwang: Domestic Totems (2014)

Zinnenprikkelend en Zen is de ondertitel van onze tentoonstelling Lichtbaden in CBK Amsterdam. Enigszins tegenstrijdig, nietwaar? Zen gaat immers om het kalmeren van de zintuigen, het neutraliseren van impulsen, het tot stilstand laten komen van het zijn. Hoe moet dat in een lichtkunsttentoonstelling vol beweging en geluid? Welnu, het is ons opgevallen dat bezoekers van Lichtbaden alle tijd nemen om zich te laven aan de ritmiek en de repeterende beweging van de werken. Om te lichtbaden dus. Het idee van 'kunst die uitnodigt tot contemplatie', aanvankelijk bedacht bij wijze van gimmick, blijkt dus heel goed te werken.  

Vanmiddag trekken we deze zen-lijn een stukje door. Yogadocente Noumi Hellinga - een echte pro- geeft een yogales tussen de lichtkunstwerken. Ze voert u (ja u! u kunt meedoen!) mee naar uw innerlijke zelf middels even eenvoudige als diepe ademhalings- en lichaamsoefeningen die de tijd lijken stil te zetten. Wij van Polderlicht weten uit eigen ervaring dat zo'n les van Noumi heel verkwikkend kan zijn! De les is van 18.00 tot 19.00 uur en wordt u hartstikke gratis en voor niks aangeboden. Een kleine donatie voor de yogajuf wordt niettemin zeer gewaardeerd. U hoeft verder alleen uw yogamatje mee te nemen. Oh, en komt u alstublieft op tijd!

Aanstaande zondag is de laatste dag van ons ándere project: Lichtjaren in Fort Vijfhuizen. Daarin tonen we aan de hand van een twintigtal lichtkunstwerken hoe deze kunststroming zich de laatste vijftig jaar heeft ontwikkeld van knap geknutselde objecten tot geavanceerde, computergestuurde led-installaties. En nu we het toch over zen hebben: het meest recente werk in die tentoonstelling is van Eun Kyoung Hwang en heet Domestic Totems. Het betreft een drietal huishoudelijke ‘verkeersborden’ die de overbelaste mens de weg moeten wijzen naar een meditatieve staat van zijn, als tegenwicht voor de dolgedraaide buitenwereld. We verzorgen zondag rondleidingen langs dit en alle andere werken in het Fort. Die rondleidingen duren zo'n 50 minuten en starten om 13.00 en 15.00 uur. Voor de gelegenheid bedraagt de entreeprijs slechts één euro. Wees welkom!