rooie gijs

Gijs 'Rooie Waas' Borstlap | foto: Gert Verbeek

Gistermiddag vond de 21ste editie plaats van Wijsjes Uit Het Oosten, het kleinste en leukste (vinden wij) muziekfestivalletje van Amsterdam-Oost. Vijfentwintig bezoekers gaan ‘op toernee’ langs vijf adressen in de Lower East Side van Amsterdam, op elk waarvan een (verrassings-)optreden plaatsvindt. Dit keer ging het aanbod van etherische maar snoeiharde, Cocteau Twins-achtige songs (Deutsche Ashram) via zeer virtuoos fluitspel (Dodó Kis) naar jolige akoestische (Ard Dermout) en serieuze elektrische gitaarliedjes (Hoot Hoot Auf Fox.) Halverwege de middag stond Gijs Borstlap geprogrammeerd, zanger en tekstschrijver van Rooie Waas. Zo in zijn eentje is Gijs iets tussen een stand up comedian en een performing poet die de eigenaardigheden en clichés van de Nederlandse taal (en dat zijn er nogal wat) tot in het absurde uitwringt. Borstlap kwam steeds meer op stoom, (tussen-)woordjes als dus klonken steeds idioter en het publiek werd steeds enthousiaster. Klasse! ‘De Wijsjes’ waren, mede dankzij het stralende weer, ook dit keer weer een feestje. We danken bij deze de musici, de gastvrouwen/-heren en niet in de laatste plaats het voorbeeldige publiek. Dus. 

ondertussen in metrostation wibautstraat...

And the clown had something go wrong / A mental shut down / A synaptic revolt
And the clown had no idea why / Where were his ethics / Where were his manners
And the clown became a jag off / Full of mad hatred / Full of repugnance
And the clown took back what he had given / Destroyed our trusting / Destroyed his own life

The Jesus Lizard: Good Riddance [1996]

ex @ eye

1976 was het jaar waarin het Verenigd Koninkrijk zich opmaakte voor het jubileum van koningin Elisabeth. Maar 1976 was ook en vooral het jaar van die broodnodige (on-)frisse wind door het gezapige muzieklandschap: punk. Alles moest anders, no more heroes en do-it-yourself. Anno 2016 zit die ouwe taart nog steeds op de Britse troon, en vieren de de punkers van toen - inmiddels kaal, grijs en/of met verweerde koppen - doodleuk het veertigjarig punkjubileum in één van de tempels van het culturele establishment: EYE/Filmmuseum.

Punkfestival Fury! Punk Culture kent een uitgebreid aanbod: naast een hele zwik films zijn er lezingen, draaien DJ’s fijne (post-)punkplaatjes, is er een expositie met punk-parafernalia... én er zijn concerten. Gisteravond zagen we The Ex spelen; een even logische als paradoxale keuze. Logisch omdat er geen andere band is die sinds eind jaren ‘70 de aloude punk/do-it-yourself-gedachte zo consequent is blijven uitdragen. En paradoxaal omdat hun muziek (misschien op de bijtende, mantra-achtige teksten na) al lang niet meer als punk klinkt, maar zich door de jaren heeft ontwikkeld tot een geheel eigen, uniek amalgaam van gitaar-noise, geïmproviseerde muziek, Oosteuropese folk en Ethiopische pop. Live is de band één brok energie, dankzij de zeer fysieke inzet van de drie gitaristen en ongebruikelijke maar altijd dansbare drumritmes. Hoe dan ook: een Ex-concert, of dat nou in een restaurant is of in een (film-)museum, is altijd een feestje.

reclaim your life

Claire Fontaine: Sell Your Debt (2013)

“Aangeleerde onwetendheid is een obstakel voor democratie” – Michael Handt

“Burgerlijke ongehoorzaamheid leidt tot gezamenlijke acties en nieuwe vormen van verbondenheid, met menselijkheid als wapen. Nu systemen de regie overnemen, claimen de mensen hun leven terug.” Aldus de premisse van de tentoonstelling Hacking Habitat - Art of Control, die “twee verhaallijnen vervlecht: die van de globaal toenemende technocratie en die van de tegenmacht die zich organiseert. Het verhaal gaat niet over goed of over kwaad, maar stelt de vraag hoe er een balans gevonden kan worden tussen technologie en menselijkheid.” En dat allemaal in een voormalige gevangenis(!) aan het Utrechtse Wolvenplein. Er is van alles te zien: installaties, tekeningen, schilderijen, conceptueel spul en heel veel videofilms. Sommigen daarvan duren veel te lang om helemaal te bekijken maar gelukkig zijn er ook kortere films. Zoals het fijne Politics of Love, waarin rake uitspraken van de links-geëngageerde filosoof Michael Handt zijn versneden met fragmenten uit de klassieke Jean-Luc Godard-film Alphaville. In de video Claiming The Echo zingt een Spaans koor Podémos(protest-)slogans die op barokke muziek zijn gezet, met kippenvel veroorzakend resultaat. Wonderland is een videoclip van de Turkse rapgroep Tahrita-i Islan, waarin op niet mis te verstane wijze de gentrification van een woonwijk in Istanbul aan de kaak wordt gesteld, als gevolg waarvan de arme bewoners zonder pardon worden verdreven. In het huidige repressieve Turkije – u weet wel, met die geitenneuker aan de top – zal het maken van zo’n 'anti-clip' bepaald niet zonder risico zijn... Hacking Habitat is zeer de moeite (en tijd, wij waren er maar liefst vijf uur!) waard – en is nog te zien t/m zondag 5 juni.

oh superdog

In 1982 was multimedia-kunstenaar Laurie Anderson verantwoordelijk voor één van de meest onwaarschijnlijke hitsingles ooit: Oh Superman, afkomstig van de prachtplaat Big Science. Haar werkwijze is sindsdien niet veel veranderd: over een mild experimentele begeleiding op basis van basaal keyboard- en vioolspel, vertelt ze met een zeer secure dictie korte, beeldende verhalen waarin persoonlijke ervaringen worden vermengd met maatschappelijke en (taal-)filosofische beschouwingen. Haar nieuwste project voegt daar een cinematografische component aan toe: het uit animaties, opgepoetste super 8mm- en telefoonbeelden opgebouwde Heart Of A Dog is een fragmentarisch en associatief filmessay over het verlies van dierbaren en hoe daar mee om te gaan. Anderson's voice over verhaalt over het verscheiden van haar geliefde hondje Lolabelle, haar afstandelijke moeder, vriend en kunstcollega Gordon Matta-Clark en – tussen de regels door – van echtgenoot Lou Reed. In de eerste, zeer sterke helft van de film wordt het vasthouden van herinneringen aan de overleden terriër verweven met de obsessieve manier waarop de Amerikaanse overheid na nine eleven zoveel mogelijk de bewegingen van haar burgers begon vast te leggen. In de tweede helft haalt Anderson er het Tibetaanse Dodenboek bij en verliest zij zich net wat te lang in vage spirituele bespiegelingen. Jammer, want daarmee raakte ze ook óns even kwijt. Heart Of A Dog is een gevoelvol filmgedicht dat – zoals het een in memoriam betaamt – een ode is aan het leven en de liefde. Zeer de moeite waard, alleen al vanwege dat pianospelende hondje...

twelve points... douze pointes!

And the winner is... Sweden! Anna von Hausswolff kwam, zag en overwon. De Zweedse organiste/zangeres en haar vierkoppige band zetten vanavond in de hoofdstedelijke Bitterzoet een overwegend stevige set neer die de meest uiteenlopende invloeden verried, soms in hetzelfde nummer. Van spook-folk en jaren ‘70 prog via Philip Glass-minimal naar eigentijdse drones en zelfs een incidentele country-twang: Anna’s krachtige, messcherpe sirenenzang – spaarzaam ingezet en daarom extra effectief – hield het hele spul moeiteloos bij elkaar. Nummers van de meer dan uitstekende LP The Miraculous werden flink uitgesponnen en zo mogelijk nóg intenser uitgevoerd, maar de meer breekbare momenten maakten minstens zoveel indruk. Zoals de gedurfde cover van David Bowie’s Warszawa die Von Hausswolff in haar eentje speelde: magnifiek!

françois morellet [1926-2016]

François Morellet: Décrochage#6

Vandaag overleed op hoge leeftijd François Morellet, de Franse lichtkunstpionier/-grootmeester die zich mocht meten met grootheden uit de minimal art als Sol LeWitt en Ellsworth Kelly. Morellet's geometrisch abstracte neonwerken, in een uiterst herkenbare eigen stijl op basis van basale vormen als cirkels, rechthoeken en diagonalen, lijken op het eerste oog eenvoudig maar zitten uiterst geraffineerd in elkaar. Zoals Décrochage#6, dat wij vorig jaar in het kader van Lichtjaren mochten tonen in het Kunstfort te Vijfhuizen – en dat stiekem ons favoriete werk van die expositie was. Morellet is dood, maar zijn werk zal tot in lengte van dagen blijven schijnen. Zoals in het lichtkunstmuseum te Unna, waar komend najaar een retrospectief staat gepland.

(d)evolutie?

Aan de rand van een bulderende oceaan, in sobere witte huisjes tussen zwarte rotsen, wonen enkele jongens van een jaar of tien met hun bleke, emotieloze moeders. Van vaders en/of dochters geen spoor. De jongens krijgen een zeewier- en wormenprut te eten en inktzwarte medicijnen toegediend, om vervolgens te worden onderworpen aan akelige medische ingrepen in een vochtig, door zeewind en –zout aangevreten hospitaaltje. Patiëntje Nicolas gaat op onderzoek uit en ontwikkelt een band met één van de verpleegsters, maar wat er verder precies gebeurt? En waarom? Het duistere Évolution (Lucile Hadžihalilović), momenteel te zien in EYE Amsterdam, is een cinematografische puzzel zonder eenduidige oplossingen. En, dankzij de wonderschone beelden en de hele fijne elektronische soundtrack, een lust voor oog en oor. Maar met Charles Darwin heeft dit alternatieve ecosysteem niet veel van doen. Alhoewel...

inkijk | inkijk | inkijk

Netty van Osch: Colonus Failure (detail) | Tinka Pittoors: Dysideological Diplomacy | Maartje Folkeringa: display rules (detail)

En weer zijn er twee maanden om: tijd dus voor nieuwe exposities in onze drie Inkijk-etalagegalerieën. Tinka Pittoors nam de Inkijk in metrostation Waterlooplein onder handen – en bracht daarvoor een buslading spullen mee. Deels zijn het found objects van de huishoudelijke soort zoals sponsjes, wasknijpers, elektrische kabels, plastic fruit. Die worden gecombineerd, zeg maar gerust flink door elkaar gehusseld, met allerlei door de kunstenaar gemaakte objecten. Tesamen vormen al deze elementen een ruimtelijke constellatie waarin leven en kunst elkaar raken, en waar er geen scheidslijnen meer zijn tussen het één en het ander. Het resultaat is amper te plaatsen maar oogt nog het meest als een EU-kantoor (al die vlaggen!) na een gierend uit de hand gelopen personeelsfeest. Dysideological Diplomacy is een heerlijke chaos.

In de Inkijk in station Weesperplein is display rules van Maartje Folkeringa te zien, een selectie objecten uit haar recente series Trofeeën, Showroom en Diamanten. Die titels geven het min of meer al aan: de inspiratie wordt geput uit allerlei zaken waarmee mensen zich zoal pogen te onderscheiden van anderen. Zoals al die zilveren en gouden versierselen waarmee menigeen zijn of haar lijf behangt. Maar ook de architectonische bling bling van bijvoorbeeld banken die hun concurrenten de ogen willen uitsteken met een nóg hogere kantoortoren. Op basis van oneigenlijke en/of tegengestelde materialen als hout, polystyreen, purschuim en aluminium herinterpreteert Folkeringa de uitwassen van dit imponeergedrag. Haar objecten zijn even esthetisch als speels en worden zowel met een vette knipoog als stijlvol geëtaleerd.

Netty van Osch tenslotte presenteert Colonus Failure III (‘de boer z’n misstap’) in de Inkijk in metrostation Wibautstraat. Zo op het eerste oog een vrolijk tafereeltje met keramieken, clownachtige figuren, maar wie beter kijkt ziet al gauw dat er meer aan de hand is. Die clowns kijken namelijk helemaal niet zo vrolijk. Ook zijn de woorden Blue en Sad prominent aanwezig, en die honkbalknuppel voorspelt al evenmin weinig goeds. Van Osch toont – en beklaagt – onze maatschappij met zijn geschreven en ongeschreven spelregels, onder het oppervlak waarvan een harde strijd tussen goed en kwaad woedt. (Schijn-)zekerheden kunnen daardoor in één klap worden weggevaagd. Ook, zo bleek onlangs weer eens, in een metrostation...

groen licht

Landing Of The International Unisex Candypack... zo vreemd als de titel ervan is, zo vreemd is ook de installatie van Roy Vastenburg in onze Etalagegalerie Inkijk in metrostation Waterlooplein. Het is alsof David Lynch zich heeft gewaagd aan een Teletubbies-remake: ondanks de vrolijke snoep- en pastelkleurtjes hangt er een ongrijpbare, sinistere sfeer, niet in minst door het gebruik van gifgroen TL-licht. Het werk is, net als de stijlvolle optical art-installatie van John Oosting in metrostation Weesperplein (met blauwig blacklight) en het 'mentale ruggesteuntje' van Domenique Himmelsbach de Vries in metrostation Waterlooplein (met vrolijk knipperlicht) nog tot eind deze week te zien. Laatste kans dus, mis het niet!

schoon schip

Volgende week komt The Ship uit, Brian Eno’s 19de solo-elpee in dik veertig jaar. Daarop vult hij zijn typische, ruimtelijke (maar nooit zweverige) ambient-stijl aan met een extra instrument: zijn eigen, zo nu en dan flink door de elektronische mangel gehaalde stem. Hij zong natuurlijk al eerder, maar nog nooit zo los uit de pols, zo ins Freie hinein. Het resultaat, gebaseerd op het droeve lot van de Titanic, is een uitgerekte geluidstrip, soms behoorlijk duister en barstensvol kleine, knisperende details – die na zo’n drie kwartier plots eindigt met een betrekkelijk straighte Velvet Underground-cover. Of dit net zo'n klassieker zal blijken als Eno's Another Green World of On Land moeten we afwachten, maar voor het moment is het goed toeven aan boord van The Ship. Het titelnummer (toch al gauw de helft van de plaat) kunt u hier beluisteren. 

arti farti

“Een plek vol tape, afval, rollen papier, plastic, spiegels, gerecycled bladgoud, fluorescerend epoxy, schoolbordverf, krijt, lichtgevend snot, canvas, vingerverf, zand, renoband, rubber, aluminiumfolie, karton, glow-in-the-dark-sterren, buddha’s, swastika’s, dildo’s, meanders, roze, groen, blauw, neon, olieverf, acryl, glitters, alcohol, drugs, analoog, vuilniszakken, spieramen, plexiglas, klittenband, adelaars, rock’n roll en liefde.” Aldus de website van kunstenaarssociëteit Arti et Amicitiae over de tentoonstelling No Cover Image. Wie daardoor denkt dat de zeven exposanten er een zootje van hebben gemaakt wacht een verrassing: al die verschillende onderdelen (en het zijn er inderdaad nogal wat) blijken uitstekend in balans; de samenhang voelt irgendwie totaal logisch aan. En da’s knap. Wie wát precies heeft gemaakt doet er niet meer toe in dit Gesamtkunstwerk: het is één bont geheel. Dat ook de mogelijke betekenis achter de verschillende onderdelen ten onder gaat in dit feest van kleur en vorm maakt geen f*ck uit: No Cover Image is een lekkere tentoonstelling.

optical art op de radio

Het Klankcafé is een radioprogramma over voornamelijk klassieke muziek dat elke zondagmiddag live wordt uitgezonden vanuit de AvroTros-studio’s in het Vondelpark (u weet wel, waar nog niet zo heel lang geleden het Filmmuseum zat.) Ook komende zondag treden er diverse muzikanten op, waaronder Michiel Borstlap. Voor de gelegenheid worden John Oosting‘s zwart-witte panelen, tesamen het leeuwendeel van zijn optical art-installatie HENK IV, enkele uren uit de Inkijk in metrostation Weesperplein gehaald om als decor te dienen. Dat zou alleen voor het aanwezige publiek* en niet voor de radioluisteraar interessant zijn, ware het niet dat John zelf eveneens in de studio aanwezig zal zijn om tekst en uitleg te geven over zijn beeldende werk in het algemeen, HENK IV in het bijzonder én natuurlijk de muziek waar hij inspiratie uit put – ondermeer techno en John Cage(!) Na de uitzending gaan de panelen weer terug naar de Inkijk, alwaar ze nog tot en met donderdag 28 april te zien zullen zijn.

*) U kunt de uitzending gratis bijwonen, de deuren staan open vanaf 15.30 uur.

de snelheid van het licht

De verschillen in grootte en de afstanden tussen de verschillende elementen van ons zonnestelsel zijn niet te vatten zo groot. Onze zon is maar liefst 150 miljoen kilometer(!) van ons verwijderd en heeft een diameter die meer dan honderd keer zo groot is als die van onze eigen aarde. Ondermeer dit charmante filmpje van Ray en Charles Eames en deze en deze fijne websites doen een poging om dit soort krankzinnige verhoudingen te visualiseren. Caspar Noyons pakt het anders aan: hij is van plan de zon en de aarde op schaal na te bouwen in de vorm van lichtgevende objecten met een doorsnede van respectievelijk vijf meter en 4,7 centimeter. Hij plaatst die twee namaak-hemellichamen vervolgens 555 meter van elkaar. Met als resultaat dat als u zich in een rechte lijn en in een normaal wandeltempo van de ‘zon’ naar de ‘aarde’ begeeft, dat u dat dan doet met... ‘de snelheid van het licht!’ Oftewel: u bent het licht in deze installatie. U kunt er ook voor kiezen om stil te blijven staan en een lange rij aanfloepende led-lampjes het werk voor u te laten doen, maar hoe dan ook wordt een ongrijpbaar natuurlijk fenomeen zichtbaar gemaakt. De bedoeling is om deze installatie te bouwen aan de noordoever van het IJ, links van het Filmmuseum, en het in december a.s., tijdens het volgende Amsterdam Light Festival, te tonen. Maar voor niks gaat ook een kunstmatige zon op, dus Caspar begint volgende maand een crowdfunding-campagne voor zijn project The Speed Of Light. Iets om in de gaten te houden.   

oorzaak en gevolg

Sam Taylor-Johnson: A Little Death (2002)

 

In de Amersfoortse Kunsthal Kade, tegenwoordig gehuisvest midden in een natte projectontwikkelaarsdroom sfeerloos ‘postmodern’ winkelcentrum, zagen wij vandaag de prettig onderhoudende tentoonstelling De Loop Der Dingen. Uitgangs- en middelpunt van de expositie is de beroemde film Der Lauf Der Dinge (hier een fragment) van het Zwitserse kunstenaarsduo Fischli & Weiss uit 1987. Daarin vallen, rollen of verbranden allerlei objecten op een manier die weer andere objecten in beweging brengt – met een (schijnbaar) doorlopende kettingreactie van maar liefst dertig minuten tot gevolg. Ook de andere kunstwerken (enkele tientallen) spelen met oorzaak en gevolg. Soms gaat het daarbij om natuurlijke processen, zoals in de wat lugubere maar zeer fascinerende videofilm A Little Death van Sam Taylor-Johnson. Daarin zien we een dood konijn middels timelapse-techniek in luttele minuten veranderen in een rottende, zwartgrijze massa vol schimmels en maden. Het vrijkomende lijkvocht doet de muur waaraan het beest hangt verkleuren in de meest akelige tinten. Een ander hoogtepunt is de zaal waarin negen 16mm-filmloops van Damián Ortega te zien zijn. Elke loop, geen één is langer dan zo’n dertig á veertig seconden, toont een anders opgestelde rij bakstenen die elkaar omduwen als in een dominospel. Het geluid van de omvallende stenen vermengd zich met dat van de projectoren tot een kakofonie van gekletter en geratel. Ook fijn: de enorme kijkdoos van Driessens & Verstappen, waarin met tientallen ventitaloren en pakweg een kuub zand een stukje Sahara is nagebouwd – en waarin ‘zandstormen’ heuse ‘zandduinen’ doen ontstaan. Dat het monumentale werk Hoop van Zoro Feigl het inmiddels heeft begeven is een gevalletje domme pech, maar ook dat is de loop der dingen.

solitary man

Aan een houten tafeltje zit een man: enigszins op leeftijd, kaal, doorgroefd gezicht. Hij ademt zwaar op het tergend trage ritme van de metronoom die voor ‘m staat. Af en toe houdt de man de slinger van de metronoom tegen – en zijn adem in. Zijn in harde slagschaduwen gevatte mimiek doet de rest. Het is de opmaat van Solo Alleen, de nieuwe theatervoorstelling van Peter Zegveld, waarvan we vanavond in het sfeervolle Perdu-theater de try out mochten bijwonen. De hoofdpersoon zit in zijn huis, geplaagd door herinneringen aan een verloren geliefde. Af en toe is er plaats voor een kortstondig momentje van verwondering (vogelgeluiden, een schraal straaltje zonlicht) en er is zelfs tijd voor een (poging tot) verantwoording van Wat Die Kunstenaar Daar Nou Helemaal Aan Het Doen Is, maar voor het overige is het eenzaamheid troef. Zegveld maakt gebruik van een minimum aan middelen (een telefoon, een paar emmers, een ouderwets cassettedeck) en doet en passant zijn eigen techniek, van de geluidvervorming van de telefoonstemmen tot de animatie van zijn ‘sprekende’ diaprojectie – hetgeen in grote mate bijdraagt aan de hilariteit. Want dat is het mooie: ondanks alle pijn die verbeeld wordt, is Solo Alleen uitermate grappig.

henkie penkie

[op] weg!

go   on   ...   go   on   ...   go   on   ...   go   on   ...   go   on   ...   go   on   etc.   enz.

Voor een deel is de keuze voor Domenique Himmelsbach de Vries’ knipperlichtinstallatie GONE, zojuist geïnstalleerd in onze Inkijk-etalagegalerie in metrostation Wibautstraat, een knipoog naar In Memoriam – de dood van een roddelkoning, het spraakmakende kunstwerk van Jordy Koevoets dat vorige week door het GVB is afgeplakt en waarvan de vier letters de vervanging zijn. Maar als dat alles was zouden we het werk tekort doen: Domenique maakte het bij wijze van mentaal steuntje in de rug van al diegenen die de Inkijk passeren op hun dagelijkse gang naar en van werk of studie. Of zoals hij het zelf noemt: “Een optimistisch mantra.” En dát is altijd welkom.

in memoriam | een terugblik

Jordy Koevoets in Wibautstraat | John Oosting in Weesperplein | Roy Vastenburg in Waterlooplein

Twee dagen na de ‘Jordy-affaire’ is de (publiciteits)storm alweer gaan liggen, is het stof nedergedaald. Sommige media kozen voor een wat originelere invalshoek, de meesten praatten elkaar grotendeels na, maar het oordeel was vrijwel unaniem: wat het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf heeft gedaan kon niet door de beugel. Het GVB mocht dan nog zo hard roepen dat het hier geen ‘censuur’ betrof, dat wás het natuurlijk wel – en men heeft zich er flink mee in de vingers gesneden. Helemaal gênant werd het toen het subject van het ‘kwetsende’ kunstwerk, Albert Verlinde zelve, op televisie verklaarde daar geen enkel probleem mee te hebben. Waar in de meeste artikelen vooral de nadruk op het censuur-aspect werd gelegd, ging het daaronder in de comments vaak over de ‘smakeloosheid’ van het kunstwerk. Alsof kunst altijd maar smaakvol moet zijn. Of respectvol. Onzin natuurlijk. En hoe voorspelbaar: in talloze reacties kwam het ‘subsidieslurp’-verwijt naar voren. Ach ja... Slechts een paar websites, zoals Trendbeheer, gingen in op de inhoud van het kunstwerk. Dat het een rip off zou zijn van een eerder kunstwerk van Jonas Staal – waar het inderdaad een sterke verwantschap mee heeft. En of een kunstenaar zijn pijlen niet op belangrijkere zaken moet richten dan op ‘licht amusement’. Ook dat is onzin: een kunstenaar móet helemaal niks.

Jordy Koevoets’ In Memoriam-kunstwerk is slechts vier of vijf uurtjes in het echt te zien geweest, maar de drie, vier foto’s die ervan zijn gemaakt zijn door talloze media overgenomen en uitgebreid op televisie vertoond – tot in Albert Verlinde’s eigen RTL Boulevard aan toe. Jordy kan, na aanvankelijke teleurstelling, niet ontevreden zijn met hoe één en ander is verlopen. Sterker nog: hij komt, om met Vice te spreken, ‘glansrijk als winnaar uit de bus van deze kleine ophef’. En ondergetekenden? Tja, het is overduidelijk dat we de reacties die In Memoriam teweeg kon brengen schromelijk hebben onderschat en dat mogen we onszelf aanrekenen. En we hebben de goede verstandhouding met onze gastheer, want dat ís het GVB nu eenmaal, danig op de proef gesteld. Gelukkig is dat laatste met een sisser afgelopen en kunnen we onze Inkijk-activiteiten ‘gewoon’ blijven voortzetten. Daarnaast zitten we nu met een lege galerie, maar daar hopen we binnen een paar dagen een oplossing voor te hebben. Oh, en hoewel wij van Polderlicht slechts sporadisch werden genoemd in al die artikelen, werd onze website alleen al op maandag meer dan vierhonderd keer bezocht. Is al dat gedoe toch nog érgens goed voor geweest.

Een relletje als dit ontstaat in no time, maar het is even snel ook weer voorbij. Datgene waar ‘de hele wereld’ (dixit GVB) zich de ene dag druk over maakt, is diezelfde wereld de dag erna alweer vergeten. Daarmee voegt dit akkefietje zich naadloos in de eindeloze stroom nikserige en opgeblazen ‘onzin-nieuws’ waar Jordy Koevoets’ kunstwerk nou juist een aanklacht tegen wil(de) zijn. De ironie is niet te missen. Tenslotte: het raakte in alle ‘ruis’ wat ondergesneeuwd, maar ook in de stations Weesperplein en Waterlooplein zijn afgelopen weekend, door resp. John Oosting en Roy Vastenburg, nieuwe exposities ingericht. Die zijn allesbehalve controversieel en al helemaal niet ‘kwetsend’ – maar elk op hun eigen manier zeer geslaagd. Gaat u vooral kijken.

de 'in memoriam-affaire'

het gewraakte kunstwerk | de afgeplakte etalagegalerie

Het Algemeen Dagblad, Nu.nl, Metronieuws (ha!), Televizier, Trendbeheer, GeenStijl... twee dagen na het afplakken van Jordy Koevoets’ In Memoriam: de dood van een roddelkoning wordt de hele ‘affaire’ overal opgepikt. Stadszender AT5 stond vanmiddag in de hal van metrostation Wibautstraat passanten te interviewen over het gewraakte kunstwerk. Van de ondervraagden wist niemand ervan en dat is niet zo raar, want het is hooguit vier of vijf uurtjes te zien geweest alvorens het door het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf aan het zicht werd onttrokken. Dat was niettemin lang genoeg om te worden gefotografeerd en vervolgens te worden rondgetwitterd, met alle publicitaire aandacht van vandaag als gevolg. Jordy wilde met zijn werk een discussie uitlokken en dat is ‘m gelukt – helaas gaat die discussie niet meer zozeer over de ranzigheid van pulptelevisie alswel over de vraag of het GVB wel of niet censuur heeft gepleegd. En dat is toch een beetje jammer.

Vanmiddag hadden we het eerder aangekondigde gesprek met onze contactpersonen binnen het GVB. We hebben allerlei argumenten vóór en tegen continuëring van de expositie met elkaar uitgewisseld maar kwamen daarbij niet tot overeenstemming. Daarop hebben we, in goed overleg maar met pijn in het hart, besloten om In Memoriam te verwijderen. Met als resultaat dat de Inkijk-galerie op dit moment donker en leeg is, maar daar gaan we zo snel mogelijk wat aan doen. Sorry kunstliefhebbers, we hadden het graag anders gezien. Sorry ook GVB, voor het ‘gedoe’. Maar vooral: sorry Jordy, we hebben ons best gedaan – gelukkig is het niet onopgemerkt gebleven. Rest ons te besluiten met deze hilarische quote van ‘reaguurder’ B.agger op GeenStijl: “Ik vind het een smakeloos kunstwerk, mensen confronteren met het hoofd van Verlinde. Bah.”

Update 8.3.2016:
Gisteravond keken we, voor het eerst en hopelijk voor het laatst, naar RTL Boulevard. En wat bleek: Albert Verlinde toonde foto's van Jordy's kunstwerk, haalde er zijn schouders over op en verklaarde: "'Dit is kunst, die jongen wil iets vertellen en ik heb er geen problemen mee. [...] Die jongen heeft een boodschap willen vertellen, voor meer verdiepen op tv en ik moest eraan geloven. Dat was het." Dus waar al die heisa nou voor nodig was?

inkijk | inkijk | geen inkijk

In Memoriam: de dood van een roddelkoning (detail) van Jordy Koevoets - nu niet te zien in Inkijk Wibautstraat...

Dit weekeinde zijn er weer drie compleet verschillende exposities in onze Inkijk-etalagegalerieën ingericht. Daarbij gaat het in alle drie de gevallen om werk van nieuwe, frisse, jonge kunstenaars waarvan er twee nog geen jaar geleden zijn afgestudeerd aan academies in den lande. Twee exposities zijn gewoon te zien, een derde is door het GVB afgeplakt... maar daarover zo meteen meer.

In metrostation Waterlooplein toont Roy Vastenburg een installatie die ondermeer bestaat uit een aantal uit hout gezaagde silhouetten en groene TL-lampen. Manshoge creaturen met puntmutsen – of zijn het punthoofden? – staan daar maar een beetje te staan en staren de voorbijganger geheimzinnig aan. Waar komen ze vandaan? Hebben ze iets te melden? Ondanks de bedrieglijk kinderlijke vormentaal en de frisse pastelkleurtjes die Roy hanteert, lijkt er iets duisters aan de hand. De titel: Landing of the international unisex candy pack. In station Weesperplein, één halte verderop, is de Inkijk behoorlijk rigoureus aangepakt door John Oosting. Hij schilderde de muren zwart, plaatste daar enkele enorme panelen tegenaan met daarop een hard, grafisch patroon en plakte ook nog eens diverse patronen tegen de ramen. Wie erlangs loopt ziet al die patronen langs en door elkaar heen vibreren, met een sterk staaltje moiré als resultaat – en toch blijft het wonderbaarlijk subtiel. De inspiratie voor het werk komt niet alleen van optical art maar ook van het stripverhaal: ook daarin wordt immers scheutig gebruik gemaakt van harde zwarte lijnen, strakke kaders en über-gedramatiseerde perspectiefwerking. John werkt momenteel aan een strip over een agressieve voetbalhooligan genaamd Henk. De titel van zijn Inkijk-installatie is daarvan afgeleid: Henk IV.

In metrostation Wibautstraat tenslotte toont Jordy Koevoets de installatie In Memoriam: de dood van een roddelkoning. Jordy heeft de Inkijk ingericht als ware het een rouwcentrum. Hier wordt een even geliefde als verguisde mediapersoonlijkheid herdacht: de samensteller en presentator van hét roddelprogramma van de Nederlandse commerciële televisie. De grootste riooljournalist van Nederland is niet meer. Weg gluiperige glimlach, weg schijnheilig gezicht; het is gedaan met de dagelijkse zelfbevlekking. Bij de Inkijk in station Wibautstraat kunt u zelf even uw momentje van rust pakken en de laatste eer aan hem bewijzen. Lieve Albert, we hebben van je genoten zolang het duurde...

Ja, inderdaad: het onderwerp van Jordy's installatie is Albert Verlinde van RTL Boulevard. Maar die is natuurlijk allesbehalve dood. De installatie in station Wibautstraat gaat dan ook niet over Verlinde als persoon: hij wordt erin opgevoerd als symbool, icoon zo u wilt, van de ranzigheid van reality- en roddelprogramma's en – om het wat breder te trekken – van de onmetelijke en verzengende banaliteit en absurditeit van de huidige consumptie- en mediamaatschappij. Een relevant onderwerp dus, stijlvol uitgevoerd maar tevens óp en ook wel wat óver het randje van de goede smaak. We hielden er rekening mee dat het werk in de komende dagen wel eens wat 'los' zou kunnen maken. Maar we hadden niet voorzien dat dit zó snel zou gaan... 

Gistermiddag, vlak nadat Jordy zijn installatie had opgeleverd, werd het werk gespot door (je verzint het niet) een RTL-redacteur. Die nodigde de kunstenaar direct uit om morgenavond aan te schuiven bij Umberto Tan's stamtafel in RTL Late Night en zijn bedoeling aan de Nederlandse televisiekijker voor te leggen. Daar bleef het echter niet bij, want niet veel later kreeg de directeur (!) van het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf een verbolgen telefoontje van RTL-Boulevard – het programma van Albert Verlinde zelf. Daarop gingen er plotseling allerlei alarmbellen af binnen het GVB. Omdat men ons niet een-twee-drie kon bereiken, werd een mannetje naar de Wibautstraat gestuurd met de opdracht om daar zo snel mogelijk de ramen van onze galerie af te plakken (de slordigheid waarmee dat is gedaan verraadt iets van de paniek) ...en zo is de situatie nu nog steeds. Morgen hebben we een onderhoud met onze contactpersonen binnen het GVB: we zullen hen ervan proberen te overtuigen dat In Memoriam: de dood van een roddelkoning 'gewoon' getoond moet worden, als een autonoom kunstwerk-met-een-boodschap – en zónder censuur van bovenaf. Of ons dat gaat lukken is zeer de vraag; we houden u op de hoogte...

Correctie dd 7.3.2016:
naar wij zojuist vernamen was het niet de directeur van het GVB die werd gebeld door RTL Boulevard, maar een woordvoerder. Die op zijn of haar beurt (dat dan weer wel) contact opnam met de directeur. En dat 'verbolgene' viel blijkbaar ook wel mee...

niet geschoten = altijd mis

Lichtkunst van Bruce Naumann en Joseph Kosuth tijdens de 56ste Biënnale van Venetië (2015)

Het Mondriaan Fonds heeft ons plan voor de Nederlandse bijdrage aan de 57ste Biënnale van Venetië afgewezen. Van de 68 inzendingen gaan er vijf, waaronder presentaties van Renzo Martens en Erik van Lieshout, door naar de volgende, beslissende ronde. Van Lieshout is al enige tijd gedoodverfd favoriet en heeft alles in zich om een spraakmakende, fijn tussen shock en awe laverende tentoonstelling te maken. Hoe dan ook, een lichtkunsttentoonstelling gaat het in 2017 in elk geval niet worden in het Nederlandse Paviljoen. Maar goed dat we nog geen hotel hebben geboekt...

dada: 100 jaar jong

Hugo Ball in Cabaret Voltaire (1916) | Marcel Duchamp: Fountain (1917)

In februari 1916, deze maand precies honderd jaar geleden, werd in Zürich Cabaret Voltaire geopend. Feitelijk niet meer dan een Kneipe met een podiumpje, maar ook de geboorteplaats van de kunststroming Dada. En hoewel de aanleiding uitermate ernstig was (de Eerste Wereldoorlog was in volle gang en kunstenaars zochten een veilig heenkomen in het neutrale Zwitserland) was Dada de eerste kunststroming waarin humor, gekte en onzin alle ruimte kregen en zelfs tot thema werden verheven. En na twee-, drieduizend jaar serieuze kunstbeoefening werd dat wel eens tijd! Sinds Dada is humor een volwaardig ingrediënt binnen de kunst, en daar mogen we de heren Hugo Ball, Tristan Tzara, Hans Arp en al die andere dadaïsten nog steeds dankbaar voor zijn. Het hele verhaal over honderd jaar Dada kunt u lezen op het prachtblog van dadakenner Ariel Alvarez. Dadaaaaa!

meet ze monsta!

"Ow! what a monsta | What a night | What a lover | What a fight" – PJ Harvey (1995)

_____________________________

Roy Ruepert's Monster is nog t/m 4 maart te zien in Etalagegalerie Inkijk, metrostation Weesperplein, Amsterdam

close-up

Helen Dowling: The Burning Time Slideshow

Erg veel lijn lijkt er niet te zitten in de tentoonstelling Close-Up in het Filmmuseum/EYE Amsterdam. En dat, lieve lezertjes, is nu juist de kracht ervan. De veertien verschillende werken van A New Generation of Film and Video Artists in the Netherlands (waaronder enkele oude bekenden) bieden tezamen een uiterst brede staalkaart van wat er anno nu zoal mogelijk is in, met en rond het medium film. Zo zien we videoprojecties met of zonder omringende installaties naast analoge experimenten met celluloid en/of old skool filmprojectoren; poëtische of juist zakelijke vertellingen, soms op meerdere schermen tegelijk, naast pure en rechtstreeks op de muur geprojecteerde abstractie. Niet alles spreekt ons in gelijke mate aan – zo vinden we de bijdrage van Florian & Michael Quistrebert nogal kitscherig – maar het gemiddelde niveau is erg hoog en het geheel is goed voor twee, drie onderhoudende uren. Hier drie uit veertien:

Helen Dowling maakt een soort video-gedichten op basis van found footage. In The Burning Time Slideshow gaat ze – deels onderwater geschoten – vakantiefilmpjes van haar nichtje te lijf met allerlei kleurfilters: het zeewater wordt oudroze, snorkelende meisjes veranderen in grijsblauwe waternimfen en een lief pianomuziekje maakt het geheel af. Het resultaat is van een moeilijk te definiëren, glossy schoonheid. Hamza Halloubi maakte met schokkerige lofi-beelden de film Passage, zowel een poëtische mijmering over de laatste levensjaren van schrijver Jean Genet als een niet mis te verstane ode aan radicaal handelen. Lichun Tseng zette voor Jianjian drie ouderwetse 16mm-projectoren op een rij en laat die, deels door elkaar heen, allerlei krassen en (ontwikkel-)vlekken op de zwarte muren projecteren, met een subtiel soort ‘materie-cinema’ tot gevolg. Omdat de drie loops verschillend van lengte zijn is de combinatie van beelden, alsmede die van de begeleidende noise-geluiden, nooit hetzelfde.

rondje rotterdam

Een fragmentje van Charlemagne Palestine's teddyberen-uitdragerij in Witte de With

Het is weer Rotterdam Art Week. We gingen een dagje en zagen veel... té veel om op te noemen. Daarom hier drie hoogtepunten:

1. Het is niet de eerste keer dat we het hyperstroboscopische videowerk U-AV van gelegenheidsduo Joris Strijbos en Matthijs Munnik ervaren. Maar zo op de vroege ochtend en de vrijwel nuchtere maag hakt het er weer lekker in, niet in het minst door de begeleidende, akelige soundscape. Ondervragers in Guantánamo Bay zouden er wellicht goede resultaten mee kunnen boeken, maar wij krijgen er geen genoeg van. Het hypnotiserende werk is te zien/horen in Worm, als onderdeel van de cyberpunk-expo Tec Art, naast een tiental muurvullende videoprojecties vol postapocalyptische metropolen, even sinistere als sexy cyborgs, dolgedraaide sterrenstelsels en meer van dat (retro-)futuristische fraais.

2. Intersections is het ‘randprogramma’ van de officiële Art Rotterdam-beurs in de Van Nelle-fabriek – en veel leuker. De vermaarde strandbeesten van Theo Jansen staan gebroederlijk naast een curieuze camera obscura van Maurice Bogaert, verderop zwiept een oranje sliert van Zoro Feigl in de rondte (één van zijn poëtischere werken) en ondertussen creëert geluidskunstenaar Gert Jan Prins met een paar bekkens en een zootje elektronica een passend noise-tapijt. Totaal verschillende installaties en ingrepen allemaal, maar met frisse experimenteerdrang en zichtbaar maakplezier als gemene delers.

3. We eindigen de dag bij GesammttkkunnsttMeshuggahhLaandtttt, een tentoonstelling in Witte de With van de sinds de jaren ‘60 actieve kunstenaar/musicus Charlemagne Palestine. Zijn oeuvre omvat sjamanistisch getinte videoperformances, urenlange piano-composities – vaak in één toon of akkoord – en maffe ruimtelijke installaties vol... teddyberen! De teddybeer, aldus de kunstenaar, is niet alleen platte popcultuur maar bovenal een totem, een goddelijk wezen, een spiritueel medium tussen het Aardse en het Kosmische. En net zoals Boeddha bij voorkeur in reeksen wordt afgebeeld, zo plaatst Palestine duizenden, zo niet tienduizenden van zijn pluche vriendjes in zijn installaties. Wij krabben ons nog eens achter de oren bij zoveel excentriek en waarschijnlijk door wagonladingen verdovende middelen beïnvloed hippie-gezever. En tóch... het fascineert wel degelijk.

'kunst uit afrika om bij stil te staan'

Martien van Oorsouw interviewde Klaas de Jonge voor oost.online over zijn uitgebreide verzameling Afrikaanse kunst, waaruit momenteel zo'n dertig objecten te zien zijn in onze Inkijk-galerie in metrostation Wibautstraat. We nemen het stuk hier integraal over. Gert Verbeek maakte de foto.

De kunst in Etalagegalerie Inkijk is erop uit de blik van de haastige passant te trekken. Op weg naar de metro zie je iets waar je oog aan blijft haken. Inkijk Wibautstraat toont tot 3 maart kunst die een nadere blik waard is. Als je goed kijkt zie je een zelfportret van de verzamelaar. – Ook dát is anders aan deze tentoonstelling: de meeste beelden worden speciaal voor de plek gemaakt, deze beelden maken deel uit van een verzameling. Als je metrostation Wibautstraat inloopt vanaf de Vrolikstraat, zie je de Afrikaanse beelden in de galerie. 'Ik ben erg blij dat ik de beelden hier kan laten zien' zegt verzamelaar Klaas de Jonge (1937).

Een groot gedeelte van zijn werkende leven heeft Klaas in Afrika doorgebracht. Hij studeerde antropologie en sociologie, en kwam te werken op het Afrika studiecentrum in Leiden. Hij deed demografisch onderzoek in Tanzania en Senegal. Begin jaren tachtig werkte hij in Mozambique, waar hij betrokken raakte bij de gewapende strijd tegen het apartheidsregime in Zuid Afrika. Hij smokkelde wapens. In 1985 werd hij opgepakt door de Zuid Afrikaanse politie. Hij wist te ontvluchten naar de Nederlandse ambassade in Pretoria, waar hij door Zuid Afrikaanse politie-agenten weggesleept werd. Dat veroorzaakte een diplomatieke rel. Uiteindelijk heeft hij 26 maanden in de Nederlandse ambassade gezeten, voor hij via een gevangenenruil kon terugkeren naar Nederland. In Dagboek uit Pretoria schrijft hij over deze ervaring.'Ik was wel geïnteresseerd in Afrikaanse kunst', zegt hij, 'maar ik verzamelde toen nog niet. Ik kocht wel eens wat en zette het in mijn huis.'

In 1998 ging hij als onderzoekscoördinator voor Penal Reform International (PRI) werken in Kigali, de hoofdstad van Rwanda. 'De waarheidscommissie van Rwanda, zeg maar.' In 1994 woedde een burgeroorlog in Rwanda, in een korte periode werden 800.000 tot 1.000.000 Tutsi's en Hutu's vermoord. De hoofdverdachten werden berecht door het Rwanda-tribunaal, het PRI was opgezet om een eerlijke rechtsgang te bevorderen. 'Het was een vorm van alternatieve rechtspraak op dorpsniveau. Als al die personen berecht werden, zou dat jaren gaan duren.' Toen hij dat werk deed, begon het verzamelen pas goed. 'Het werk was zwaar. Ik zocht een tegenwicht, om me te ontspannen ging ik me met Afrikaanse kunst bezighouden. Ik ben gefascineerd door de rol van kunst in de cultuur. Omdat het oorlog was, kwamen veel beelden op de markt. Door de druk van de hallelujahkerken, zoals ik ze noem, gingen veel van die 'heidense' beelden de deur uit. Ze werden niet vernield, maar verkocht. Ik kocht wel eens wat. Al snel sta je bekend als de blanke die beelden koopt. Ik genoot van het spel met de handelaren.' Elk beeld heeft een verhaal. 'Soms verzinnen ze een verhaal voor de ‘mzungu’ (blanke)', lacht Klaas, 'als het een goed verhaal was, liet ik het zo. Het ging mij niet om de waarheid ervan. Het was vooral een manier om naast het werk met mooie dingen bezig te zijn.'

De meeste beelden uit de verzameling komen van de Lega stam, een stam uit oost Congo. De Lega geloofden dat God zich niet erg bezig hield met de Lega, hij was een afwezige God, maar via allerlei ceremoniën onderhielden ze wel banden met belangrijke voorouders. Via gezang en dans met maskers en andere voorwerpen werden de waarden en normen van hun gemeenschap doorgegeven. Achterin hangt bijvoorbeeld een Lega masker met één oog. Het staat voor een man die erg alert is op problemen van de gemeenschap, maar die te weinig aandacht besteedt aan zijn eigen familie. Zijn zoons hebben wel eens gezegd dat zij zich soms door hem - ook blind aan één oog - verwaarloosd voelden en hij wat dat betreft op het éénogige masker zou lijken.

Het grootste gedeelte van zijn verzameling ligt opgeslagen in de kisten die ook in de galerie te zien zijn. Veel is hij in de loop der jaren kwijt geraakt: 'Ik heb op een boot gewoond die gezonken is.' Soms ruilt hij een beeld met een bevriende kunstenaar. Hij heeft geprobeerd zijn verzameling onder te brengen bij een museum, maar dat liep stuk. Van kunstvoorwerpen uit Afrika die na 1970 zijn aangeschaft, moet worden aangetoond dat ze legaal verworven zijn. Klaas kon dat niet. Het liefst gaf hij de collectie terug aan musea in Congo, maar hij heeft daar geen contacten. Bovendien worden ze daar slecht bewaard. Via via kwam hij in contact met het Etnografisch museum in Warschau (Polen). Een deel van de collectie is daar nu te zien. 'Deze beelden maken deel uit van een sociale cultuur, ze verdienen het om gezien te worden.'

vleesch ende bloedt

Na de opengereten rug van Leonardo DiCaprio kon dit er ook nog wel bij... Anish Kapoor’s Internal Object in Three Parts bestaat uit drie monumentale, uit hars en siliconen gemaakte brokken bloederig vlees, botten, spieren en pezen; levensecht van kleur en structuur. Door ze te tonen tegen de stijlvolle matzwarte muren van de eregalerij van het Rijksmuseum – recht tegenover De Staalmeesters en Het Joodse Bruidje – krijgen de even fascinerende als lugubere reliëfs een merkwaardige klasse die voorbij gaat aan ideeën over ‘mooi’ of ‘lelijk’. Wat ongetwijfeld ook scheelt is dat het er aan lijkenlucht en vliegen ontbreekt...

monaden-toetje

Als organisator mag je zoiets natuurlijk niet zeggen, maar Red Horizon van Gabey Tjon A Tham was stiekem één van onze favoriete Lichtbaden-bijdragen. De in zinloze rondjes zwiepende witte lichtjes op hun wankele voetstukken gingen vergezeld van een vreemd ritselend geluid, alsof de wind een heel veld rietstengels tegelijk tegen elkaar aan liet klepperen. In de geluidsstudio van Steim onderzocht Gabey afgelopen weken de mogelijkheden van een nieuw werk: The Monads. Geen licht dit keer, wel volop geluid en beweging. Zes ‘motortjes’ met ieder twee razendsnel rondtollende kleine speakertjes produceren afwisselend snerpende, kirrende, harde en zachte, langere of kortere ‘stukjes’ geluid die moeilijk thuis te brengen zijn, maar eveneens op de wind blijken te zijn gebaseerd. Tesamen vormen de geluiden een compositie – het is nog net geen muziek – die continue verrast. De apparaatjes lijken op elkaar te reageren en die interactie geeft de installatie, net als Red Horizon, een enigszins koddig, ja bijna menselijk karakter. The Monads zijn nog te zien/horen van a.s. dinsdag (morgen) t/m donderdag van 12.00 tot 16.00 uur aan de Achtergracht 19, Amsterdam. Gabey geeft zelf toelichting en de toegang is gratis. Zeer de moeite!

inkijk | inkijk | inkijk

Roy Ruepert: Monster | Mathieu Klomp: Herdenking III | een object uit de collectie van Klaas de Jonge

Dit weekeinde werden er weer drie nieuwe tentoonstellingen opgebouwd in onze Inkijk-etalagegalerieën. Daarmee ging wat ooit begon als een tijdelijk project alweer zijn zeventiende(!) jaar in. Heel fijn: het gebodene vliegt weer ouderwets alle kanten op. Roy Ruepert assembleerde van hout, stof, gaas, papier, schuimrubber en nog zo het één en ander een fragiel bouwsel in broeierige bruin- en groentinten. Het toepasselijk getitelde Monster refereert aan de nachtmerries die hij als kind had en waarin enge monsters en vampiers hem vanonder zijn bed of vanachter de klerenkast belaagden. Door op intuïtieve wijze vorm te geven aan deze even persoonlijke als universele (on-)bewuste angsten poogt Roy die te bezweren en het ‘monster’ te ketenen. Of hem dat is gelukt kunt u zien in de Inkijk in metrostation Weesperplein.

In station Waterlooplein (en niet Wibautstraat zoals per abuis in onze persbericht vermeld stond, sorry!) staat Herdenking III van Mathieu Klomp. Net als bij Herdenking I (dat we pakweg twee jaar geleden toonden) betreft het een sculptuur die op zeer arbeidsintensieve wijze is gemaakt van krimpfolie, al is deze een stuk kleurrijker dan zijn voorganger. We zien een flink uit de kluiten gewassen bouwvakker in een overall – in alles het toonbeeld van een Echte Man – die zijn lunchbox heeft geopend en vertwijfeld kijkt wat vrouwlief nú weer op zijn bammetjes heeft gesmeerd. Alweer hetzelfde als gisteren? Of misschien iets lekkers dit keer? Mathieu combineert een zekere heroïek met banale aspecten uit het gewone leven. Dat maakt ook dit werk uit de Herdenking-serie tot een monument voor de beslommeringen van alledag.

De nieuwe expositie in de Inkijk in station Wibautstraat is een etnografisch ’uitstapje'. Hier geen hedendaagse kunst maar traditionele Afrikaanse beelden en maskers uit de omvangrijke collectie Africana van Klaas de Jonge. Deze antropoloog ontketende in de jaren ‘80 een diplomatieke rel doordat hij, na door de Zuidafrikaanse politie te zijn opgepakt voor wapensmokkel voor het ANC, wist te ontsnappen naar de Nederlandse ambassade in Pretoria. Hij heeft daar vervolgens – als een voorloper van Julian Assange – twee jaar lang opgesloten gezeten. Uitgebreide informatie over hoe het precies zat met deze affaire vindt u hier. Ook na De Jonge’s Zuidafrikaanse avontuur bleef de connectie met het donkere continent. Van 1997 tot 2010 verbleef hij in Burundi, Ruanda en Oostelijk Congo en werkte daar in detentiecentra en bij het oplossen van lokale conflicten. De ontmoetingen met slachtoffers en daders van extreem geweld vielen hem zwaar – en vanuit de groeiende behoefte om uit zijn verblijf ook iets positiefs te halen begon De Jonge als een bezetene Afrikaanse kunstvoorwerpen te verzamelen. Het resulteerde in een collectie van vele duizenden objecten. Daaruit maakten we – samen met Wim Vonk, dankjewel Wim! – een kleine maar fijne selectie van zo’n dertig stuks. Als sokkels gebruikten we de handgemaakte blikken kisten die Klaas op de markt van Kigali kocht om zijn collectie Out of Africa te kunnen transporteren. De drie nieuwe exposities zijn te zien tot en met donderdag 3 maart.

Update: Marie-José Vaessen van Oost-online nam een kijkje.