inkijk | inkijk

PJ Roggeband: Uitlaattuin  |  Annegret Kellner: Domestic Verge

Het moet ergens in 2003 zijn geweest dat een zekere PJ Roggeband bij ons aanklopte. Of we misschien van zijn diensten gebruik wilden maken? Hij was namelijk van het Elfletterig Genootschap en 'Polderlicht' vond-ie zo’n mooi elfletterig woord... Het heeft dus even geduurd maar nu is het zover: de man achter talloze illustraties, objecten en performances op basis van al dan niet zelfverzonnen elfletterigheden exposeert met ingang van dit weekeinde in onze Inkijkgalerie in metrostation Weesperplein. Zijn typografische installatie Onderwereld bestaat uit allerlei elfletterige woorden (scharrelapp, horrorclown enz.) die hem dit jaar opvielen. Deze woorden worden gepresenteerd in de vorm van ondermeer tekeningen en spandoeken, in de komende weken zo nu en dan aangevuld met korte performances. De expositie eindigt in de eerste week van januari, en dan zal zelfverklaard ‘getallenman & woordenboer’ Roggeband de zogeheten Woordtopelf onthullen: de elf meest opmerkelijke elfletterige woorden van 2016.

Eveneens dit weekeinde zal Annegret Kellner haar installatie Domestic Verge opstellen in de Inkijk in station Wibautstraat. Annegret werkt veel met kamerplanten die ze laat lijden en uiteindelijk sterven door ze bijvoorbeeld heftig door elkaar te schudden of tegen een muur te pletten. De gemartelde en gemangelde planten refereren aan de kwetsbaarheid en vergankelijkheid van het bestaan. Memento mori meets Intratuin, zeg maar. In de Inkijk zijn het geen echte planten die eraan moeten geloven, maar op groot formaat geprinte exemplaren die op gipsplaten zijn geplakt. Vervolgens zijn die gipsplaten – en daarmee de planten – op verschillende plaatsen geknakt. Ondanks de gehanteerde esthetiek is de pijn voelbaar... en passend, want in verband met de naderende renovatie van de publiekshal van metrostation Wibautstraat dienen wij onze Inkijk-ruimte halverwege december – na bijna achttien jaar – te verlaten. In volle bloei rigoureus afgekapt...

rondje napoli

Daniel Buren: Come Un Gioco Da Bambini (2014); Michelangelo Pistoletto: Venere Degli Stracci (1967) @ Museo Madre

Joseph Kosuth @ Metrostation Dante | Karim Rashid @ Metrostation Piazza Borsa

armando @ ontroerwoud

v.l.n.r. Wim Vonk, Armando en Marja van Putten

In navolging van talloze kunstliefhebbers, collega-kunstenaars, muzikanten, dansers, meutes schoolkinderen, halve zolen en een heuse Minister van Binnenlandse Zaken kwam gisterochtend de grote Armando een kijkje nemen in het CBK. We reden hem een uurtje rond op een geïmpoviseerde rolstoel, en onderwijl gaf Wim Vonk tekst en uitleg bij zijn Ontroerwoud. Het beviel Armando zeer wat-ie zag...

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts.

carla > lydia

Voor het derde jaar op rij deed no wave-icoon Lydia Lunch gisteravond de leukste venue van Amsterdam aan. Dit keer niet om met haar geweldige ensemble Retrovirus een selectie opzwepende nummers uit haar alweer meer dan vijfendertig jaar durende carrière te spelen, maar om ons – ondersteund/afgewisseld door de inventieve drummer Weasel Walther – op een spoken word-voordracht te trakteren. Omdat we normaal gesproken niet zoveel geven om songteksten en nog minder om stand up-poetry, waren onze verwachtingen niet bijster hoog gespannen. Het moet gezegd: het viel alleszins mee. Door een uitgekiend gebruik van galm- en noise-effecten genereerden Lunch en Walther voldoende muzikaliteit om de volle drie kwartier lang te blijven boeien. Veel interessanter vonden we voorprogramma Carla 'Evangelista' Bozulich. Gewapend met niet meer dan een vervormde basgitaar, een loop station en haar uitermate expressieve stem (oh ja, en een vent die voorzichtig de bekkens beroerde gedurende een deel van de set) werkte ze zich in een klein half uurtje door een vijftal even uitgesponnen als vage abstracte songs. Met een minimum aan instrumentbeheersing maar een maximum aan expressie wist Bozulich steeds meer spanning op te bouwen, die tot ontlading kwam in een zinderende uitvoering van Baby, That’s The Creeps (2006). Dit nummer alleen al was de bescheiden entreeprijs meer dan waard. De fijne eighties-dansplaatjes achteraf, het bier en het goede gezelschap deden de rest.

ontroerwoud: laatste week!

Het is wel eens anders geweest, maar in het geval van Wim Vonks Ontroerwoud hebben we over publiciteit niet te klagen. Naast videoreportages op RTV-NH en Oost-online verschenen er artikelen in de kranten Parool en Dwars door de Buurt en op allerlei websites zoals Nachtbrakers, Gert Verbeek, Vice en – gisteren nog – Dadarockt. Mede daardoor werd Ontroerwoud elke week beter bezocht. En terecht natuurlijk, want een unieke tentoonstelling is het. Maar aan alle goeds komt een eind, en zo ook in dit geval: Ontroerwoud is alleen deze week nog te zien en dan is het schluss. Zaterdag a.s. sluiten we het project af met de vage experimentele (geluids-)performance van Isidoor Wens. Zoals te doen gebruikelijk is ook dan de toegang gratis. En alsof dat niet genoeg reden is: in de koeling staat nog heel wat bier dat op moet... dus wees welkom!

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts.

celluloid: ceci n'est pas une cigarette

Sandra Gibson & Luis Recoder: Available Light | João Maria Gusmão & Pedro Paiva: Pipe

De digitale revolutie heeft ons veel gebracht, maar dat ouderwetse analoge filmbeeld met zijn zinderende ‘kodakkleuren’ en levendige korrelstructuur is door nog geen enkele dvd of blue-ray geëvenaard. Geen wonder dat er nogal wat kunstenaars zijn die werken met de eigenschappen van analoog filmmateriaal en het toverapparaat waarmee dat ouderwetse medium tot leven wordt gewekt: de filmprojector. In EYE Amsterdam bezochten we vandaag een fijne expositie waarin voornamelijk ratelende 16 mm-projectoren en loop-kastjes de sfeer bepalen. Celluloid gaat over de fysieke kwaliteiten van 'echt' filmmateriaal, waarbij dat materiaal zelf het verhaal vormt in plaats van dat het de drager is van een narratief – pure film dus, geen cinema. Die restrictie blijkt niet voor elk werk in de expositie te gelden: Bending To Earth van Rosa Barba en publiekstrekker FILM van Tacita Dean zijn toch vooral verhalen op film – en daarmee wat ons betreft het minst interessant in dit kader. Veel spannender is Rosa Barba’s installatie waarin twee projectoren hun lenzen als in een dialoog op elkaar richten, met dramatisch schaduwspel (‘oerfilm’) tot gevolg. Of de projector van Sandra Gibson & Luis Recoder die een filmrol stukje bij beetje uitspuugt zodat een grote spaghettiberg aan beeldmateriaal ontstaat.

Gibson & Recoder tonen ook Available Light, de meest ‘pure’ manifestatie van film in de expositie – en daarmee tevens het hoogtepunt ervan: drie projectoren die elk een rol film afspelen waarop het beeld enkel en alleen is ontstaan door kortstondige blootstelling van het filmnegatief aan licht, om het daarna meteen te ontwikkelen. Het resultaat: zinderende, vibrerende kleurvlakken in rood/geel, blauw/groen of grijs/lila. Alsof het oeuvre van Mark Rothko tot leven komt – maar dan op zijn kant (en met hier en daar een vlek of kras.) De ruim twintig mooi opgestelde 16 mm-projecties van João Maria Gusmão & Pedro Paiva – feitelijk een tentoonstelling van zichzelf – variëren van enkele minuten tot ruim een kwartier. De kortste zijn het interessantste: registraties van schijnbaar banale zaken die, omdat ze in extreme slow motion zijn geschoten, heel bijzonder worden. In Ventriloquism staat een sculptuur van de heilige Dionysius, zijn afgehakte hoofd in zijn handen, naast een kruik waaruit een straal water (of wijn?) spuit. In een ander fraai filmpje zien we een man en profile die een sigaret rookt terwijl de achtergrond langzaam achter hem verschuift, waardoor de in zijn donkere kroeshaar geverfde Magritte-pijp pas in tweede instantie opvalt. Het mooist van deze miniatuurtjes, maar daar heten we dan ook Polderlicht voor, vinden we de drie projecties op rij waarin groepjes TL-buizen in een wat verwaaide lampenwinkel worden getoond: de normaal nauwelijks zichtbare flikkering van de buizen is flink vertraagd, met hallucinerend resultaat.

deze week in ontroerwoud

Uit de collectie van Klaas de Jonge  |  iNana & Carles  |  Su Tomesen: Toko

Nog twee weken duurt Wim Vonks Ontroerwoud in CBK Amsterdam. Van zichzelf al 100% de moeite van een bezoek waard, maar we kunnen het ook deze week niet laten om er één en ander omheen te organiseren. Morgenmiddag om 15.00 uur (en dus niet overmorgen, zoals aanvankelijk de bedoeling was) zal antropoloog en mensenrechtenactivist Klaas de Jonge nogmaals tekst en uitleg geven over zijn niet geringe verzameling Afrikaanse kunstobjecten en vertellen hoe hij aankijkt tegen de manier waarop Wim een aantal van die objecten in zijn installatie heeft verwerkt. A.s. zaterdag is Su Tomesen vanaf ca. 12.00 uur aanwezig met haar installatie Toko. Diezelfde middag is er ook weer live-muziek: Singer/songwriter iNana en cellist Carles spelen naar eigen zeggen ‘artpop’ en combineren daarbij akoestische instrumenten met electronica. Hier alvast een voorproefje. Bij wijze van opwarmertje zal een niet nader te noemen curatorenpaar eveneens enkele liedjes spelen, die speciaal voor deze gelegenheid uit de oude doos zijn gevist. De toegang is zoals altijd gratis, al wordt een donatie voor de aantredende acts weer zeer op prijs gesteld. U bent van harte welkom!

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts.

galmgitaar en groeigedicht

Komende zaterdagmiddag wordt Wim Vonks Ontroerwoud opgeschrikt opgeluisterd door de even volumineuze als dromerige gitaarpop van Deutsche Ashram, bestaande uit multi-instrumentalist Ajay Saggar en zangeres Merinde Verbeek. Zij spelen eigen composities waarin krautrock-en shoegaze-invloeden worden gecombineerd met Cocteau Twins-achtige melodieën en een bijpassend wijds geluidsbeeld. Hun debuutelpee Deeper And Deeper staat op het punt van verschijnen en klinkt precies zoals de titel belooft. En dat is nog niet alles: want ook G.W. Sok treedt aan. Na dertig jaar zijn activistische teksten (de man heeft het hart op de goede linkse plek) te hebben gezongen gedeclameerd in de legendarische punkband The Ex, hield Sok het voor gezien. Maar rustiger kreeg hij het niet: momenteel verzorgt hij de vocalen in meer dan tien (!) verschillende bands, waaronder King Champion Sounds en Cannibales et Vahinés. Solo brengt hij Nederlandstalige gedichten die zowel bijtend als grappig zijn. Wij verheugen ons met name op zijn 'groeigedicht', dat voor elk optreden wordt uitgebreid en ondertussen nauwelijks nog op één kant van een ouderwetse vinylplaat past. E.e.a. begint om 14.30 uur, wees welkom maar kom op tijd!

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts.

junglepraat

De mensen achter Dwars door de Buurt en Oost-online, resp. dé papieren buurtkrant en hét digitale nieuwsmedium van Amsterdam-Oost, bundelen hun krachten en gaan live. In het voormalige Muiderpoorttheater organiseren zij komende woensdagavond de eerste van een serie talkshows, genaamd Dwars door Oost in de Jungle, met gasten uit politiek, media, sport en cultuur. Naast ondermeer bestuursvoorzitter van stadsdeel Oost Ivar Manuel, schrijver Philip Snijder en fotografe Maria Pia Kille zijn ook wij van Polderlicht uitgenodigd. We zullen worden geïnterviewd over onze activiteiten in Oost en met name over Etalagegalerie Inkijk – u weet wel, dat ‘tijdelijke’ kunstproject in Amsterdamse metrostations dat we al sinds 1999 (!) stug volhouden maar dat binnenkort toch echt tot een einde komt. De toegang is gratis, misschien tot dan?

Dwars door Oost in de Jungle #1 | woensdag 5 oktober 20.00 uur | Jungle Amsterdam | Tweede van Swindenstraat 26 | toegang gratis | meer info hier.

jean en wim

Jean Tinguely: Le Ballet des Pauvres  |  Wim Vonk: Ontroerwoud (detail)

“Een beetje als Tinguely”, zegt menigeen bij het zien van Wim Vonks Ontroerwoud in CBK Amsterdam. Daar is wat voor te zeggen: zowel het oeuvre van Jean Tinguely als dat van Wim Vonk wordt gekenmerkt door objets trouvés, beweging en geluid. Ook hebben beiden de weldadige ‘alles kan en alles mag’-jaren ‘60-vibe gemeen die ook het werk van bijvoorbeeld Robert Rauschenberg en Edward (the Beanery) Kienholz zo typeert. Tinguely's installatie Le Ballet des Pauvres (1961), momenteel te zien bij het fijne retrospectief Machinespektakel in het Stedelijk Museum, had in Ontroerwoud zeker niet misstaan. Maar waar Tinguely vooral gebruikt maakt van koude, industriële materialen houdt Wim het over het algemeen bij ‘lieve’, meer huiselijke en/of persoonlijke vondsten. En waar Tinguely zijn in wezen pessimistische boodschap onderstreept door talloze dierendoodskoppen te gebruiken, kiest Wim – die zulk pessimisme vreemd is – in ruime mate voor veel feestelijkere Afrikaanse beelden en maskers. Tinguely maakte gaandeweg steeds ruiger en groter werk, dat van Wim blijft subtiel en uiterst gedetailleerd. Dus ja, Ontroerwoud is inderdaad 'een beetje als Tinguely' maar staat evengoed volledig op zichzelf. Hoe dan ook: eerst het Stedelijk bezoeken en meteen daarna naar CBK Amsterdam (of andersom:) het is een perfecte combi.

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts.

tinguely in het stedelijk

het centrale 'altaarstuk' in Mengele-Totentanz  | Jean Tinguely (1987)

Het is natuurlijk een dilemma. Gammele houtje-touwtje-schroefje-boutje-kunst van ooit die door de jaren zó veel waard is geworden dat er alleen nog met de allergrootste voorzichtigheid mee kan worden omgegaan. De kinetische sculpturen van Jean Tinguely (1925-1991) zijn gemaakt om te hotsen en klotsen, draaien en dreunen, ronken en ratelen. Gisteravond opende Machinespektakel, een groots Tinguely-retrospectief in het Stedelijk Museum met, naast een schat aan foto’s, films en tekeningen, enkele tientallen van die ‘machines’. Vanwege de fragiliteit (en de strenge voorwaarden die conservatoren, verzekeraars en bruikgevers er ongetwijfeld aan verbinden) bewegen de machines slechts af en toe – en dan nog maar heel kort. Zes, acht of tien minuten wachten op tien, hooguit twintig seconden beweging is zo’n beetje de standaard. Het contrast met de filmpjes, waarop de meester – peuk in het hoofd, fles wijn in de hand – ongegeneerd zijn machines wild knarsend en schuddend door hobbelige straatjes dirigeert of zelfs in een woestijn laat exploderen(!) is dan ook groot. Dat gezegd hebbende, het wachten wordt elke keer beloond als zo’n ding zich in beweging zet: wat een feest! Parodie óp, hommage áán, en waarschuwing vóór de geïndustrialiseerde wereld, en in al zijn analoge glorie een zegen in deze gedigitaliseerde tijden. Tinguely was een typische exponent van de jaren ‘60 waarin alles anders moest en kón – zelfs zijn duisterste werken getuigen van een onverwoestbaar optimisme en joie de vivre. Zo ook hét hoogtepunt van de expositie: Mengele-Totentanz (1987), een ensemble grimmige, schimmig aangelichte machines die zijn opgebouwd uit de restanten van een afgefikte boerderij: verkoolde balken, dierenschedels en verwrongen resten van landbouwmachines van (je verzint het niet) het merk Mengele. Een spookhuis waarin levenslust en horror een danse macabre aangaan om blij van te worden. Om de zes minuten, dus even geduld hebben...

his life in the bush of ghosts

Tot de opvallendste aspecten van Wim Vonks Ontroerwoud behoren de vele Afrikaanse beelden en maskers. Het grootste deel daarvan komt uit de collectie van antropoloog, mensenrechtenactivist en levende legende Klaas de Jonge en is afkomstig uit Oostelijk Congo. Daar werkte De Jonge ondermeer in het gevangeniswezen en hield hij zich bezig met het helpen oplossen van lokale conflicten. Bij wijze van mentaal tegenwicht voor de horrorverhalen van slachtoffers en daders van extreem geweld begon hij Afrikaanse kunstvoorwerpen te verzamelen. De anekdotes die de verkopers over de objecten vertelden waren daarbij net zo belangrijk als het uiterlijk ervan. Klaas de Jonge is morgenavond van 18.00 tot 19.00 uur in het CBK aanwezig om te vertellen over zijn verzameling Afrikaanse kunst in het algemeen en een aantal specifieke stukken in het bijzonder. De toegang is gratis, wees welkom! 

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts.

money to burn

Tijdens ons verblijf in Warschau bezochten we de Zachęta National Gallery of Art en zagen daar een boeiende groepstentoonstelling over de sociale, culturele en/of symbolische aspecten van geld. Voor het fijne kunstblog Trendbeheer maakten we er een reportage over: bekijk 'm hier.

groeten uit warschau

Warschau is bepaald geen cultureel Mekka, maar herbergt een uniek neonmuseum met lichtreclames en -aanduidingen van vóór de val van de Muur. In de jaren '50 werd het ontwerpen van de toen nog nieuwe lichttechniek door de overheid gelauwerd als één van Polens 'staatskunsten', met een grote vrijheid voor ontwerpers tot gevolg. Daarna werden neonuitingen steeds meer onderhevig aan regels en bureaucratie, waardoor het soms wel drie jaar (!) kon duren eer er toestemming was voor het aanbrengen van een nieuwe tekst. Naast een afnemend enthousiasme was er ook steeds minder geld voor de dure techniek. Na de Koude Oorlog raakten de neons, exponenten van een voorbije en gehate tijd, uit de gratie en werden ze en masse vernietigd. Enkele liefhebbers wisten er een aantal te redden en richtten er een klein maar charmant museum voor op dat één van de hoogtepuntjes vormde van onze trip naar de Poolse hoofdstad.

adieu waterlooplein

de eerste: Memory van Loes Diephuis  |  de laatste: Kluis van Koen Kloosterhuis 

Vandaag viel definitief het doek voor onze Inkijk-etalagegalerie in metrostation Waterlooplein. Een fantastische plek, niet zomaar ergens in een gang naar een publiekshal van een Amsterdam metrostation maar direct onder de hoofdingang van het Stadhuis én meteen naast de Waterloopleinmarkt – waardoor we de nodige ambtenaren en talloze toeristen onder ons publiek mochten tellen. We hebben er, afgezien van twee onderbrekingen voor stationsonderhoud, sinds april 2007 continue installatiekunst getoond. Er zijn welgeteld 51 tentoonstellingen te zien geweest: Memory van onze eigen Loes Diephuis was de eerste; Koen Kloosterhuis’ Kluis de laatste.

Of we na de renovatie van het station weer terugkomen, wordt ons door menigeen gevraagd. Helaas, ‘kunst’ maakt geen deel uit van de toekomstplannen van het GVB. Liever verhuurt men de ruimtes aan een Zaanse grootgrutter of een stropdassenketen, clubs die een marktconforme vierkante meterprijs kunnen betalen. Diezelfde renovatie die maakt dat we moeten stoppen was tevens de raison d’être van de etalagegalerie: wij mochten een aantal ruimtes als galerie inrichten die men vanwege die aankomende opknapbeurt niet 'normaal' verhuurd kreeg. Dat alle renovatieplannen vervolgens werden uitgesteld, aangepast, gedownsized, vertraagd en nog maar eens uitgesteld werkte alleen maar in ons voordeel. Met andere woorden: dankzij economische crisis en extreem stroperige besluitvormingsprocessen heeft ‘tijdelijk’ project Inkijk zolang kunnen duren. We verwijten het GVB dan ook niets, die tijdelijkheid was van meet af aan part of the deal. Maar leuk is anders.

nb Medio december a.s. volgt de Inkijk in station Wibautstraat – en medio 2017 is Weesperplein aan de beurt. Dat betekent dat we, na de twee die nu nog te zien zijn (Mutated Presence van Gerry Mellema in Weesperplein en Kairos van Marielin Simons in Wibautstraat) nog vijf tentoonstellingen te gaan hebben. Ondertussen werken we aan een terugblik op in totaal zeventien(!) jaar Inkijk in de vorm van een boekje en er zijn ideeën voor een soort finissage aan het eind van het jaar. 

mrs pilgrimm @ ontroerwoud

Gert Verbeek: "Wim Vonk liep tijdens de korte set van Mrs Pilgrimm een paar keer door de grote ruimte om de mobiele onderdelen van de tentoonstelling uit te zetten. Zijn timing was perfect. Door Vonks bijdrage leek het alsof we ons in een oerwoud bevonden waarin alle levende wezens gebiologeerd door het gezang een voor een tijdelijk stopten met hun activiteiten. Na de eerste maten van de a capella gezongen traditional Gathering Rushes was het Ontroerwoud volledig tot rust gekomen. De eerste objecten begonnen pas weer te bewegen vanaf het moment dat Mrs Pilgrimm iets heftiger op haar instrument tekeer ging. Muziek en beeldende kunst gingen een perfecte symbiose aan."

dadawoud

Alweer een week geleden opende, bij een hoge publieksopkomst, het meest recente Polderlicht-project: Ontroerwoud van Wim Vonk. Bij die gelegenheid was er zang (van oriëntaalse snit), dans (op stelten), bier en wijn (altijd fijn) en enkele toespraken. Zo werd het woord tot de aanwezigen gericht door kunsthistoricus Ariel Alvarez. Die stipte een aantal overeenkomsten aan tussen de op de kop af honderd jaar geleden in Zürich opgerichte dada-beweging (waarvan hij zijn specialiteit en het onderwerp van een heel fijn weblog heeft gemaakt) en Wims aanpak en resultaten. Want het waren die maffe dadaïsten die voor het eerst werkten met objets trouvés als stukjes foto en (pak-)papier en een pisbak – trouwens, de naam ‘dada’ komt van een shampoomerk – en dat Wim Vonk het gebruik van ouwe zooi gevonden voorwerpen tot kunst heeft verheven is een understatement. Een andere overeenkomst is de invloed van Afrikaanse kunst. Honderd jaar geleden was wat men toen art nègre noemde heel populair onder avant garde-kunstenaars en ook de dadaïsten lieten zich er graag door inspireren. Eén blik op Ontroerwoud leert dat Afrikaanse kunst ook Wim Vonk bepaald niet koud laat: vele tientallen maskers en voorouder- en fetishbeelden heeft-ie in de installatie verwerkt. (Niet tot ieders genoegen overigens: naar verluidt werd gisteren een bezoeker boos om wat-ie aanzag voor 'het spotten met de Afrikaanse cultuur’...)

Terug naar vorige week: na zijn toespraak trok Ariel een mantel aan, zette een mijter op en bracht als een heuse ‘dada-bisschop’ het klankgedicht Gadji Beri Bimba van dada-oprichter Hugo Ball ten gehore, om vervolgens swingend de aftocht te blazen onder de luide tonen van Talking Heads’ I Zimbra, gebaseerd op datzelfde gedicht. De toon was gezet.

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts.

sad waters

Nick Cave is een man met vele talenten: zanger, songschrijver, bandleider (van Nick Cave & The Bad Seeds), performer, componist (met Warren Ellis) van sfeervolle filmmuziek, schrijver, scenarist, acteur. En tevens onbeschaamd poseur. Lange tijd ging dat laatste gepaard met de nodige zelfspot en (vaak gitzwarte) humor, maar zo pakweg de laatste tien, vijftien jaar leek Cave steeds meer in zijn eigen imago te gaan geloven. In 20.000 Days On Earth, het quasi-diepzinnige documentaire portret dat in 2014 in de bioscopen draaide, zagen we de acteur Nick Cave die de mythe Nick Cave uitspeelde zonder ook maar het geringste spoortje (zelf-)relativering. Maar wat we vooral betreurden was dat zijn muziek gaandeweg steeds routineuzer leek te klinken. Gemakzuchtiger. Onwaarachtiger.

De opnames van Cave's zojuist verschenen nieuwe plaat Skeleton Tree vonden plaats niet lang nadat één van 's mans kinderen, de 15-jarige Arthur, dodelijk verongelukte. Hoewel de songs grotendeels al waren geschreven vóór dat tragische ongeval plaatsvond is de muziek op Skeleton Tree van de eerste tot de laatste noot doordrenkt van intens verdriet. Nick Cave balanceert hier ergens tussen onzekerheid, kwetsbaarheid en vermoeidheid en laat dat openhartig horen. En moedig, want om zo’n vers trauma op tape te vangen is één ding, maar om dat vervolgens op de hele wereld los te laten is toch wel even wat anders. Hoe dan ook, van onwaarachtigheid is hier volstrekt geen sprake meer. Helaas leidt zo'n van tragiek doortrokken creatieproces niet automatisch tot een fantastische plaat. De nieuwe nummers zijn veelal onopgesmukte, tamelijk abstracte, drone-achtige soundscapes en daarmee verwant aan Cave’s filmmuziek, met dit verschil dat hij er nu nogal onvast overheen (praat-)zingt. Daarbij klinkt hij alsof hij de juiste melodieën nog niet helemaal heeft gevonden en hij z’n gebroken stem spaart voor als dat moment ooit komt. Om de loodzware sfeer niet te doorbreken lopen the Bad Seeds op hun tenen en beroeren ze hun instrumenten liefst zo minimaal en zo zachtjes mogelijk. In een aantal gevallen pakt die omzichtige, weifelachtige werkwijze erg goed uit: met name het ragfijne Girl In Amber is prachtig. Maar het voortslepende I Need You werkt al gauw op de zenuwen, en als er een stukje verderop een heuse operazangeres wordt opgevoerd leidt dat tot een soort new age-kitsch. Skeleton Tree vormt de indrukwekkende weerslag van een rouwproces en is daarom moeilijk objectief te beoordelen. Maar alle vijfsterren-recensies ten spijt, het behoort niet tot Nick Cave's beste werk en is zeker niet het meesterwerk dat menigeen er graag in wil horen. Wel is dit een volstrekt unieke plaat in 's mans oeuvre, en de meest aangrijpende bovendien.

ontroerwoud - de moevie!

ontroeropening!

...een tipje van de sluier...

Morgenmiddag opent Ontroerwoud, het installatieproject van Wim Vonk dat wij presenteren in CBK Amsterdam. We hebben er recentelijk de nodige woorden aan gewijd en dat gaan we nu – moe en voldaan als we zijn na twee weken opbouwen – niet nog eens doen. Het enige dat we er over kwijt willen is dat het resultaat onze verwachtingen ruimschoots overtreft. In die enorme witte zee van ruimte aan de Oranje-Vrijstaatkade komen alle details (en dat zijn er nogal wat) gewoonweg nóg beter tot hun recht. Maar kom vooral zelf kijken hoe het is geworden! De opening is van 17.00 tot 20.00 uur en wordt opgeluisterd door ondermeer acrobatisch/muzikale toeren van Rauher Engel en fijne Iraanse klanken van Babak Amiri.

We danken CBK Amsterdam voor het vertrouwen en de mogelijkheid om weer eens – en dit keer ook letterlijk – flink uit te pakken. We danken het Amsterdams Fonds voor de Kunst voor de broodnodige financiële ondersteuning. We danken de kunstenaars die ‘iets’ van hun werk hebben toegevoegd aan Ontroerwoud of dat nog gaan doen. We danken de performers die in de komende weken in en om de installatie gaan optreden. En uiteraard danken we Wim en zijn vrouw Marja voor de hele fijne samenwerking in de laatste weken.

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts.

inkijk | inkijk | inkijk

Gerry Mellema: Mutated Presence  |  Marielin Simons: Kairos  |  Koen Kloosterhuis: Portaal

Zeventien jaar! Eigenlijk is het absurd hoe lang ons ‘tijdelijke’ Inkijk-etalagegalerieënproject al duurt. Maar nu komt het einde er dan toch écht aan. Over een week of vier neemt de renovatie van metrostation Waterlooplein een aanvang, en dus dienen we over twee weken de Inkijk aldaar leeg op te leveren. Van de drie nieuwe tentoonstellingen die we dit weekeinde presenteren, duurt die in Waterlooplein dus het kortst – en omdat in de toekomstplannen van het GVB geen ruimte voor kunst is opgenomen is het tevens de allerlaatste expo op die locatie. Station Wibautstraat – waar we in 1999 zijn begonnen, dat we daar weg moeten doet dan ook het meeste pijn – volgt in december. Station Weesperplein tenslotte staat op de rol voor halverwege volgend jaar. Wat die laatste locatie betreft werden we afgelopen week totaal onverwacht geconfronteerd met een minder leuke tijding: het GVB had besloten onze galerieruimte aan een ondernemer te gunnen, dus of wij maar even wilden verhuizen naar de overkant van de hal. En dat binnen twee dagen(!) Aanpoten dus, maar de timing kon slechter: de voor dit weekend geplande tentoonstelling kon in één moeite door in de nieuwe ruimte worden geplaatst. Die is weliswaar wat krapper, maar ligt tevens wat meer ‘in de loop’. En dat is met al die (tien-)duizenden studenten die tegenwoordig door het station banjeren helemaal zo verkeerd nog niet. Lang verhaal kort: drie nieuwe expo’s, waarvan één van korte duur en één op een (iets) andere locatie.

In onze spiksplinternieuwe behuizing in metrostation Weesperplein (de verf is amper droog...) toont Gerry Mellema een aantal wat onbestemde, textiele vormen die nog het meest aan uit hun jasje gegroeide microben, bacteriën, schimmels en meer van zulks doen denken. De inspiratie haalde Gerry uit de optische mogelijkheden die de wetenschap ons biedt en die sinds Hans Lippershey en Antoni van Leeuwenhoek onvoorstelbaar geavanceerd zijn geworden. Telescopen, microscopen... we zien steeds meer van de wereld om ons heen en dat dwingt ons om onze positie zowel binnen de macrokosmos als op atomair niveau te heroverwegen. Nou heeft de gemiddelde metropassagier natuurlijk wel wat anders aan zijn hoofd, dus het is maar goed dat Mutated Presence op de eerste plaats een aantrekkelijke constellatie is van kleurrijke vormen.

In de Inkijk in station Wibautstraat heeft Marielin Simons op basis van enkele berkenboomstammen een installatie gebouwd die oogt als een stukje bos dat dankzij geraffineerd gebruik van spiegels wijdser lijkt dan de eigenlijke galerie. Het betreft niet zomaar een groepje bomen, nee dit is een mysterieus, in een wat schimmig blauw licht gehuld, gothic stuk woud dat prima op een elpeehoes van een band als Wolves in the Throne Room zou passen. (Geïnteresseerde blackmetal-muzikanten kunnen zich bij ons melden.) Er is weinig zo paradoxaal als door mensenhanden gecreëerde ‘natuur’ – maar dat Marielins bomen zich in een metrostation en daarmee onder het maaiveld bevinden, maakt ze zowaar nog vreemder. De titel van de installatie is Kairos, hetgeen staat voor ‘het geschikte ogenblik’; dat ene, altijd te korte moment – wie kent het niet? – waarop alles logisch lijkt samen te vallen. Geen goedkoop werk trouwens, met al die spiegels en zo: de realisatie ervan was mede mogelijk door een bijdrage van het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Waarvoor dank!

In station Waterlooplein tenslotte, plaatste Koen Kloosterhuis midden in de Inkijk een forse ‘kluis’: zo’n ouderwets metallic-kleurig geval met een deur die alleen met een cijfercode – of met een flinke lading semtex – kan worden geopend. Het lompe ding staat daar maar een beetje te staan en oogt even ongenaakbaar als ondoordringbaar. Of er iets in zit? Wie weet... De titel is Portaal en daarin zit ‘m de crux. Een portaal, een portal, is een deur, doorgang of venster naar een andere wereld, realiteit of zelfs dimensie, en deze kluis zit hartstikke dicht. Het werk vormt daarmee een passende afsluiting van een lange reeks exposities in Inkijk Waterlooplein. Immers, ook een etalagegalerie is een portal – totdat iemand 'm dichtgooit.

pvv blijkt conceptueel kunstwerk!

Den Haag – Hedenochtend, slechts een paar dagen na de presentatie van hun veelbesproken verkiezingsprogramma, kwam naar buiten dat Geert Wilders’ Partij Voor De Vrijheid (PVV) een langlopend conceptueel kunstwerk is geweest. De steeds hogere bewakingskosten waren reden voor het Fonds Podiumkunsten om na ruim tien jaar de subsidie aan het project stop te zetten. Daarop besloten de initiatiefnemers, aangevoerd door de beroemde performancekunstenaar Marina Abramović, het kunstproject te beëindigen. Abramović: “Uiteindelijk duurde het project veel langer dan we aanvankelijk voor mogelijk hielden. We dachten dat we veel eerder door de mand zouden vallen, maar zelfs toen we over die stomme kopvoddentaks begonnen had niemand iets in de gaten. Ook in de fractie niet, zelfs Martin Bosma had niks door.”

Abramović speelde Geert Wilders met veel plezier: “Ik groeide steeds meer in die rol. Op het laatst hield ik die peroxydepruik zelfs op bij het slapengaan en sprak ik ook thuis met een Limburgs accent, tot grote hilariteit van mijn vrienden.” Achter ‘Fleur Agema’ blijkt de Amsterdamse schilderes Ans Markus schuil te gaan, terwijl ‘Dion Graus’ een typetje was van de Limburgse sterviolist André Rieu. “André ging helemaal op in die rol maar wilde nogal eens teveel de komediant uithangen. Ook liet hij zijn grimeur steevast overdrijven. We moesten hem regelmatig in toom houden.” aldus Abramović, die blij is dat ze nu weer gewoon over straat kan. “Al verheugde ik me stiekem al op het Nederlandse premierschap. Zeg nou zelf, hoeveel kunstenaars kunnen dát op hun CV zetten?”

groeimodel

Een klein stukje Ontroerwoud met op de achtergrond een deel van Marja van Puttens Flags of the World

Tropische temperaturen en een kapotte airco: CBK Amsterdam leek helemaal klaar voor de opbouw van Wim Vonks Ontroerwoud, ware het niet dat die enorme, ongenaakbare ruimte er iedere keer opnieuw om vraagt ‘veroverd’ te worden. En dus besteedden we de laatste dagen aan het bepalen van een grondplan en het aan de spanten ophangen/van stroom voorzien van enkele objecten. Oh ja, en het plaatsen van Flags of the World, een constellatie van liefst 75 schilderijen van Marja van Putten, één van de kunstenaars die een aanvulling op Wims ‘woud’ verzorgen. Nu aan deze basisvoorwaarden is voldaan kan Wim zijn eigenlijke installatie gaan opbouwen: het leuke werk doen, zeg maar. We hebben nog anderhalve week tot de opening en het moet al gek lopen wil hij die deadline niet halen. Trouwens, ook als er iets niet helemaal af is maakt dat niet veel uit: Ontroerwoud is immers nooit helemaal áf. Wim zal gedurende de tentoonstellingsperiode gestaag doorwerken aan zijn geesteskind: hij verandert dingetjes, voegt zaken toe, haalt anderen weg en verliest zich zo nu en dan heerlijk in details... hij verheugt zich er al op!

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts

citius, altius, fortius

Onze nationale nieuwszender waagt zich na drie maanden maar weer eens aan nieuws. Dat betekent dat die ellendige Sportzomer ein-de-lijk voorbij is. Oké, d’r werden wat prijzen gewonnen in takken van sport waar wij nog nooit van gehoord hadden door atleten waar wij evenmin ooit van gehoord hadden... maar wij vermoeden dat de gemiddelde Nederlander zich over een paar weken voornamelijk het Lowlands-optreden van Yuri van Gelder zal herinneren. Intussen staat Robin, Wereldkampioen Buttplug Kerstboom Omhoog Houden alweer acht zomerweken aan één stuk – maar met nauwelijks minder conditie dan toen-ie zijn zegetocht begon – zijn niet geringe kunnen te etaleren op het erepodium in onze Inkijkgalerie te station Weesperplein. Omgeven door een rode gloed, het Batmanmasker fier op de onvermoeibare tronie, de boyshort permanent gespannen, brengt onze Robin een über-sportieve ode aan de prestaties van zijn grote Rotterdamse voorbeeld. Nog één week te zien, en dan gaat-ie op audiëntie bij Willy en Max terug naar het atelier van Sander Bokkinga.

aandacht maakt...

Laura Bolscher poseert voor haar Ikea-'benenkast'  |  het resultaat  |  Dan Geesin zingend en spelend op het Ikea-parkeerterrein

Het is moeilijk voor te stellen, maar meubelgigant Ikea inspireert kunstenaars. Deze vrije geesten hebben zo hun eigen ideeën over het über-gestandaardiseerde winkelaanbod en de dito inrichting van de meubel-multinational. Laura Bolscher nam de geraffineerde handelsstrategieën van de Zweedse gigant als uitgangspunt voor een installatie die bestaat uit een vijftal compartimenten in de vorm van oplopende trapdelen, in de meeste waarvan (grotendeels zelfgemaakte) attributen van huishoudelijke aard zijn geplaatst. Aandacht maakt is een lichtvoetig werk dat de passant een glimlach wil ontlokken. Het werk is nog een kleine twee weken te zien in onze Inkijk-etalagegalerie in metrostation Wibautstraat.

Kunstenaar/muzikant Dan Geesin – die ook al eens in de Inkijk heeft geëxposeerd – is kritischer. Hij schreef een lied over de typische, doolhofachtige inrichting van elke Ikea-vestiging die elke bezoeker, ook al komt-ie voor slechts een enkele pannenlap, dwingt om langs het complete aanbod te lopen. En het zou Geesin niet zijn als-ie daar niet een metafoor voor het moderne, wel/niet geïndividualiseerde leven in zou zien. Hij toog met zijn trapharmonium naar de Haarlemse Ikea en vroeg aan de filiaalhouder van dienst of-ie zijn lied (‘een cadeau’) in de winkel ten gehore mocht brengen, maar zoals te verwachten kreeg hij njet op het rekest. En dus speelde hij het Ikea-lied op het Ikea-parkeerterrein (en stiekem óók in het Ikea-restaurant...) De hele exercitie werd op video vastgelegd en resulteerde in een tragikomische aflevering van Geesins Bonfire Monologues, die u hier kunt bekijken.

ontroerpreview

Vanmiddag togen we naar Rijnsburg – een vlek op de Zuidhollandse bible belt – voor een soort van preview van Wim Vonks Ontroerwoud in het enorme atelier dat Wim deelt met zijn vrouw Marja. Zo’n tien, twaalf genodigden waren aanwezig om de installatie te bekijken alvorens die wordt ontmanteld, ingepakt en verscheept naar het CBK. Wim deed lichtjes aan en zette machientjes in werking, vogelgeluiden klonken uit een aftandse stereoset: het Ontroerwoud kwam tot leven. Ter verhoging van de feestvreugde verscheen het markante New Yorkse muzikantenkoppel Toth en Lila’Angelique oftewel Tribal Baroque ten tonele. We zagen dit virtuoze duo al eerder optreden in Wims installatie, maar dit keer namen zij het werk nóg nadrukkelijker als uitgangspunt voor hun performance. Ze improviseerden op basis van de Ontroerwoud-ritmes, zingend – operatesk, van hoog en ijl tot diep en bulderend – en vioolspelend, intussen elkaar achterna zittend door deurtjes en over tafels. De set eindigde na twintig steeds intensere minuten met een zéér heftig stampvoeten. We keken om ons heen en zagen enkel blije gezichten. Dat belooft alvast een heleboel voor in het CBK!

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts

ontroersite

Een kijkje in het atelier van Wim Vonk

Naast de eigenlijke installatie en de optredens daaromheen bestaat Wim Vonks Ontroerwoud uit nóg een belangrijke component: een website. Marja van Putten van de firma Arttrust creëerde een kleurrijk online-overzicht van alle ins & outs betreffende het project, een agenda, informatie over de talrijke participanten en nog veel meer. De site zal gedurende het hele project functioneren als digitaal logboek: alle uitbreidingen en veranderingen die Wim en/of anderen tussentijds in het werk aanbrengen, alsmede de performances, worden er in woord en beeld op gedocumenteerd. De site is daarmee – net als het Ontroerwoud zelve – een organisch groeiend organisme. Project Ontroerwoud in CBK Amsterdam opent over een maand, maar u bent vanaf nu alvast hartelijk welkom op www.ontroerwoud.nl!

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 71 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts

over zes weken: ontroerwoud!

Details uit Een reconstructie van een illegaal naaiatelier en GRAIK (Gerrit Rietveld Academie & IK)

Over zes weken is het zover: dan presenteren wij Ontroerwoud van Wim Vonk in CBK Amsterdam. In zekere zin vormt deze expositie de cumulatie van een samenwerking die begon in het voorjaar van 2014, toen Wim zijn installatie Een reconstructie van een illegaal naaiatelier toonde in onze Inkijk-etalagegalerie in metrostation Waterlooplein. Een afgetrapte naaimachine, een oude werkbank, een vintage stereomeubel, verschillende lampen en lichtbakken, diverse percussie-instrumenten, tekeningen en schilderijen, Afrikaanse maskers en ander etnografisch spul: nooit eerder stond de Inkijk-galerie zó vol met eh... ouwe zooi. Het resultaat, een met zichtbaar veel liefde gecomponeerde constellatie van curiosa, vormde zowel een maffe perpetuum mobile als een mega-muziekmachine. Glimmende cd’s reflecteerden licht op de muren, Afrikaanse figuurtjes draaiden onvermoeibaar rondjes, potjes met kralen, vreemde kabels en onbestemde prullaria gingen onvermoede verbintenissen aan: zó had de liefdesbaby van Jean Tinguely en Malle Pietje er uit kunnen zien.

Een jaar later was Wim Vonk nogmaals present in de Inkijk, dit keer met de installatie GRAIK (Gerrit Rietveld Academie & IK), eveneens het resultaat van jarenlange bewaarzucht. Van 1980 tot 2012 was Wim als docent en coördinator verbonden aan de Teken-, Schilder- en Grafiekafdeling van ‘de Rietveld’. Net als iedere docent ruimde hij aan het eind van het jaar zijn bureau op, maar in plaats van alle beoordelingsformulieren, kladblaadjes, vakbondscorrespondentie, evaluatierapporten, jaarafrekeningen, liefdesbrieven(!), lesroosters, interne memo’s enzovoorts in de kliko te donderen liet hij de hele santenkraam op professionele wijze binden tot een imposante stapel van dertig kloeke boekwerken, één voor elk dienstjaar. Vervolgens heeft hij die boeken –over de bestaande teksten heen- helemaal volgetekend, beschilderd, beschreven en beplakt. Samen omvatten de boeken de volstrekt particuliere geschiedschrijving van dertig jaar wel en wee in het kunstonderwijs, aangevuld met allerlei zaken uit privé- en kunstenaarsleven. Ter gelegenheid van Wim’s pensionering werden de boeken in de Inkijk geëxposeerd en werd er ‘de laatste hand’ aan gelegd door een typisch Vonkiaanse ‘tekenmachine’, een apparaat dat rondjes draaide boven de opengeslagen boeken en daar met krijt en stiften grote cirkels overheen trok.

En nu dus Ontroerwoud in het CBK: een ruimte vele malen groter dan de Inkijk, waardoor Wim nog meer kan uitpakken en heel veel omvangrijker te werk kan gaan. Een ruimte ook die het mogelijk maakt om collega-kunstenaars uit te nodigen om te participeren door voor korte of langere tijd één of meerdere werken te plaatsen en die onderdeel te laten zijn van het grotere geheel. Ondermeer Marja van Putten (schilderijen), Ronald van der Meijs (installatiekunst) en Jan Theun van Rees (fotografie) hebben hun medewerking toegezegd. Ook worden performers, dichters en muzikanten uitgenodigd om – met name op de zaterdagmiddagen – in en om de installatie op te treden en die daardoor nóg meer tot leven te brengen. Daarvan kunnen we alvast Rauher Engel (experimentele dans) en Deutsche Ashram (atmosferische gitaarpop) noemen. Al met al wordt het een heel programma!

Stichting Polderlicht presenteert: Ontroerwoud – een project van Wim Vonk in CBK Amsterdam, Oranje-Vrijstaatkade 57 | 1093 KS Amsterdam
8 september t/m 22 oktober | woensdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur (donderdags tot 20.00 uur) | Gratis toegang – donatie voor optredende acts

het neonspook

Style over substance, meer vorm dan inhoud, is de meest gehoorde kritiek op Nicolas Winding-Refns nieuwste speelfilm The Neon Demon. Maar inhoudsloos consumentisme is nou juist één van de onderliggende thema's: The Neon Demon is een nietsontziend portret van onze oppervlakkige, door jeugd en schoonheid gefascineerde, maar ondertussen keiharde ‘belevings-maatschappij’. Het van zichzelf simpele verhaal over een oogverblindend, piepjong en graatmager – en dus succesvol – fotomodel is gevat in spectaculair mooie, in gekleurd neonlicht gedrenkte beelden en fantastische electronische muziek die ons twee uur lang in een greep hielden. The Neon Demon is een glossy koortsdroom over eten of gegeten worden – en wat ons betreft één van de films van het jaar.

sonsbeek 2016

Alphons ter Avest: Bakehouse  |  Rob Voermans: The Exchange

Het eerste werk, Bakehouse – een uit houten planken opgetrokken constructie in de vorm van een huis met daarin een stenen bakoven, is meteen raak. In de wanden zijn motieven verwerkt die we kennen uit de wereldgodsdiensten: kruis, davidsster, swastika etc. Kunstenaar Alphons ter Avest is zelf aanwezig om enkele van die planken te verzagen om daarmee de oven op te stoken. Religie wordt daarmee opgeofferd ten faveure van brood en pizza: waren maar meer mensen op deze wereld zo slim... Daarna volgt een grote, stervormige tent gemaakt van de slechte kwaliteit reddingsvesten die Turkse handelaren aan vluchtelingen hebben verkocht die de oversteek naar Lesbos wilden wagen. In hoeveel van die vesten is er daadwerkelijk iemand verdronken? Luguber en daarom raak, dit Vvest Life van het Duitse collectief KUNSTrePUBLIK. Dan volgt The Exchange van Rob Voerman, dat uit twee delen bestaat. Het eerste is een uit hout en golfplaat opgetrokken ‘bankfiliaal’ waar in zgn. squares wordt gehandeld: een soort geldbiljetten die staan voor de ecologische waarde van één vierkante meter aarde, en daarmee een protest vormen tegen de voortdurende economisering van alles wat waardevol – en dus weerloos – is. (Overigens is de kunstenaar zelf aanwezig en, je verzint het niet, bezig met zijn btw-opgaaf...) Het alternatieve geldkantoortje loopt over in een aluminium, enigszins retrofuturistische constructie die over een waterval heen is gebouwd. Het door rode, paarse en groene raampjes binnenvallende licht wordt in regenboogkleuren gereflecteerd tegen het hobbelige binnenste van de constructie, het geraas van de waterval wordt er in deze 'grot' flink versterkt. Met name dit tweede deel van Voermans bijdrage doet het ons inziens erg goed. Daarna gaat het helaas snel bergafwaarts met de kwaliteit van de kunstwerken van Sonsbeek 2016: transACTION. Enkele bijdragen gaan nog wel, maar wat moeten we met dat op de bosbodem geplaatste rijtje boomstammen? Of die zielige ‘dierenspeelplaats’? Ook erg: een video-aanklacht tegen de manier waarop Australische aboriginals tot voor kort als derderangs burgers werden behandeld die volledig wordt overstemd door een suppoost die zichzelf veel te graag hoort praten. Ach ja, het kan niet altijd feest zijn. Het Arnhemse Park Sonsbeek is mooi, sfeervol, levendig en gezellig op deze fraaie zomerse zondagmiddag – en dat maakt veel goed. Zo ook het lekker koude trappistenbier...