gorgelrotzakken

Death metal. Black metal. Extreme metal. Heerlijke herrie, bloedserieus en lachwekkend tegelijk. Zo ook het drietal eersteklas rotzakken dat zich Gorgelrot noemt. Dit krapuul presenteert de nieuwe LP Necrophilia - Live from the Grave op de plek waar het voor hen allemaal begon: in de Amsterdamse underground, om precies te zijn in atoomschuilkelder metrostation Wibautstraat te Amsterdam-Oost. Verse corpsepaint op hun gemene tronies, de Marshall-versterkers op standje 11. Zielloze zang, rottende ritmes en reutelende riffs, niet geheel vrij van enige invloeden, maar immer gebracht met een tomeloze inzet. Niet een enkele avond, maar liefst twee maanden lang, tot 4 januari 2013. Als de Gorgelrottende skeletten tenminste niet al vóór die datum uit elkaar vallen...

borneohof wint nieuwbouwprijs

Geusebroek Verheij Architecten heeft de Amsterdamse Nieuwbouwprijs 2012 gewonnen met het markante verzamelgebouw De Borneohof op het Javaplein, middenin de Indische Buurt te Amsterdam-Oost... inderdaad, dat gebouw met die mooie toren waarin wij afgelopen winter een lichtkunstwerk van Peter Vink hebben geïnitieerd. En waarin we over enkele weken Paul Baartmans een lichtinstallatie laten plaatsen. Maar eerst feliciteren we dhr. Peter Geusebroek met zijn welverdiende prijs. Peter, proficiat! 

connectie / disconnectie

Hoeveel vrienden heeft U op Facebook? En hoeveel volgers op Twitter? Hoort u er nog wel bij? Is ons aller sociale leven er nou écht zoveel op vooruitgegaan? Zijn we wel zo connected? Of maskeren we fundamentele eenzaamheid met electronisch speelgoed? De naam van die spullen begint natuurlijk niet voor niks met 'ik'... Saar Amptmeijer -een paar maanden geleden afgestudeerd aan de Utrechtse Hogeschool voor de Kunsten en in alles een telg van de social media-generatie- zet vraagtekens bij al dat gelike en ge(re-)tweet. En vertaalde die vraagtekens in een prachtige, poëtische installatie (foto). Nu te zien in Etalagegalerie Inkijk op metrostation Waterlooplein. Vind ik leuk!   

Van 'verbondenheid' met ons leefmilieu is nauwelijks nog sprake. Robert Roelink woont en werkt in een camper. De Nederlandse regelgeving maakt dat deze 'kunstnomade' nooit langer dan een paar dagen op één locatie mag blijven staan. Zijn werk gaat over duurzaamheid de desastreuse manier waarop we met de natuur omgaan. Robert formuleert zijn groene boodschap met plastic, de grootste rotzooi die de mens ooit heeft uitgevonden. Met vuilniszakken, winkeltasjes en tape maakte hij een zes meter lang, knalgeel beeld van een gevallen man. Het lijkt er speciaal voor gemaakt, zo mooi past het in de Inkijk op metrostation Weesperplein. Falling Humanity: een werk om even stil van te worden.

inkijk-a-gogo

Het gaat goed met onze Inkijk-galerieën! Na allerlei renovatiegedoe en het daaruit voortvloeiende afsluiten van hele of halve metrostations loopt de programmering sinds enige tijd weer op rolletjes. Ook lijkt de druk vanuit het GVB (die de ruimtes liever aan een commerciële partij zou willen verhuren) wat afgenomen. Enfin, er zijn weer drie nieuwe exposities ingericht, die zo verschillend van elkaar zijn als maar mogelijk is. In station Waterlooplein staat hangt de esthetische en poëtische installatie #21 van Saar Amptmeijer, in station Weesperplein staat ligt het maatschappijkritische Falling Humanity (foto) van Robert Roelink, en in station Wibautstraat staat hangt de cartooneske deathmetal-band Gorgelrot. Over alledrie valt het nodige te vertellen, maar u kunt beter gewoon gaan kijken.

vido's filmzine

Niemand die wij kennen weet zo veel over film als Gert Verbeek, oftewel Vido Liber. Op zijn blog schrijft hij over speelfilms die op dat moment in de bioscoop draaien en over klassiekers en underground-films in zijn imposante dvd-collectie. Zijn stukjes zijn kort, to the point en behandelen bij voorkeur aspecten van een film die anderen over het hoofd zien. Regelmatig toont Verbeek dwarsverbanden aan tussen films die ogenschijnlijk niks met elkaar van doen hebben. In het geval van Leos Carax' Holy Motors laat zijn kennis zelfs die van het gerenommeerde Britse filmblad Sight & Sound ver achter zich. Vido's Filmzine: léés dat blog!

rebooting nature

Een nucleaire ramp van ongekende omvang heeft alle leven op deze godvergeten planeet in één klap weggevaagd, zelfs de kakkerlakken hebben het niet overleefd. Wat rest is een kaal, roerloos landschap, bedekt met een laag radioactief stof. Schraal zonlicht vecht zich een weg door de verziekte atmosfeer en zet alles in een vuilgele gloed. Her en der liggen 'welvaartsresten' in de woestenij: een kapotte wasmachine, een halve stoel, een televisie met kapot scherm, maar verder is er helemaal niets meer... tot een paar weken geleden, toen plotseling een tenger takje uit de giftige grond oprees, met een minuscuul groen blaadje eraan! Na enige aarzeling begon het takje te groeien, kreeg het meer blaadjes, en inmiddels is het een flinke plant! Is er dan toch nog hoop?

het spookt in de biesbosch...

"fuck you motherland!"

"Vrijheid is iets raars... als het eenmaal in je hart woont, gaat het nooit meer weg."

Kunstenaar. Icoon. Provocateur. Held. Activist. Humanist. Individualist. Stijfkop. Optimist. Levensgenieter... Dat en nog veel meer is Ai Wei Wei in aan de hem gewijde documentaire Ai Weiwei: Never Sorry. Je kan niet anders dan grote bewondering hebben voor 's mans niet aflatende strijd tegen de Chinese machthebbers, maar tegelijkertijd zou je hem tegen zichzelf in bescherming willen nemen... de Communistische Partij is niet gediend van gezichtsverlies en kan extreem hard optreden tegen opponenten; de spanning die dat met zich mee brengt is de hele film door voelbaar. Never Sorry laat zien hoe een onverschrokken kunstenaar met een goed verhaal en de nodige kennis van moderne communicatietechnieken, hoe die aan het denken zet, hoe zijn kunst bewuster maakt, moediger wellicht, en daarmee het leven in een onmenselijk systeem wat draaglijker maakt (wat helaas niet hetzelfde is als gemakkelijker). Ai Weiwei is een belangrijke kunstenaar. Never Sorry is een belangrijke film.

als een huis

"Het AFK is van mening dat het concept staat als een huis en vindt het jammer dat het alweer de laatste editie is van Polderlicht@home. [...] Het AFK vindt het tentoonstellen van dit soort werk in huiskamers een aantrekkelijke toevoeging aan de presentatie-mogelijkheden van Amsterdam. Het is interessant dat bewoners als suppoost ook tekst en uitleg geven bij de werken. Op deze manier worden ook bijzondere ontmoetingen gecreëerd tussen bewoners in de buurt. [...]  De organisatie bewees met de realisatie van de eerdere edities een aantrekkelijk en professioneel eindresultaat neer te kunnen zetten. Het AFK is nieuwsgierig naar de uitvoering." 

Aldus het Amsterdams Fonds voor de Kunst in haar motivatie bij de subsidietoekenning voor de derde editie van ons gluren-bij-de-buren-op-cultureel-verantwoorde-wijze-project Polderlicht@home. Daarmee is ons ego gestreeld, onze dag goed en kan het project definitief doorgang vinden. En da's een hele zorg minder in deze voor de Kunsten zo woelige tijden.

Overigens hebben we in de tussentijd niet stilgezeten en al elf kunstenaars en tien gastadressen gestrikt. We hebben er vijftien van elk nodig, dus we zijn er nog lang niet. Woont u in de Dapperbuurt en lijkt het u leuk om gedurende drie middagen (tussen Kerst en Oud&Nieuw) een kunstwerk te 'adopteren' en dat aan zo'n honderd geïnteresseerde bezoekers te laten zien, dan vernemen we dat graag. U kunt ons bellen op 020-6925733 of een mailtje sturen. Alvast bedankt!

[nb Op de foto het grappige opblaasobject van Femke van Heerikhuizen aan een tekentafel tijdens de eerste editie van Polderlicht@home in december 2010]

"geachte aanwezigen...

...al meer dan tien jaar organiseer ik grote en kleine kunstprojecten in Oost. Een tijdlang was ik zelfs in dienst bij dit stadsdeel als zogenaamd 'stadsdeelkunstenaar'.

Ik was trots op die unieke baan; in geen enkel ander stadsdeel bestond een dergelijke functie.

Nog steeds ben ik er reuze trots op dat ik in Oost werkzaam ben, een stadsdeel met een vooruitstrevend cultureel beleid.

Ik ben er trots op om in een stadsdeel te functioneren dat meer óm kunst en meer áán kunst geeft dan de meeste andere stadsdelen.

Ik ben er trots op om in een stadsdeel te werken waar kunst wordt ingezet om de straat, de buurt, de mensen, het leven er op vooruit te laten gaan.

En toen het stadsdeel aan de ontwikkeling van Oostpoort begon, was ik er trots op dat het hart van dit gebied werd gereserveerd voor het CBK, voor kunst en cultuur.

Kortom, ik ben er trots op kunstenaar in Oost te zijn, en zoals mij zijn er velen.

De plannen om het CBK in de ramsj te doen, maken het voor mij echter heel moeilijk om zo trots te blijven! Waarom wilt U deze magnifieke plek afstoten? Waarom wilt U deze parel van Oost voor een euro verpatsen? U krijgt daarmee weliswaar uw begroting op orde, maar geestelijk gezien betekent het een verarming.

Vraag mij niet om oplossingen. Dit is enkel een hartekreet van iemand die geeft om Oost en de kunsten. Ik wil u alleen maar vragen om ook Uw hart te laten spreken. Behoud het CBK voor het stadsdeel! Gun het de tijd om op eigen kracht te verzelfstandigen. Maak dat wij trots kunnen blijven op ons stadsdeel."

Aldus de tekst die Polderlicht's eigen Loes insprak aan het begin van de Commissie Algemene en Sociale Zaken, vanavond in de raadszaal van stadsdeel Oost, alwaar opnieuw de toekomst van het CBK Amsterdam aan de orde kwam.

Verder was er een gloedvol betoog van Hedy d'Ancona ("gun het CBK een vierjarig verzelfstandigingstraject, en onderzoek mogelijkheden tot samenwerking met bijvoorbeeld het Amsterdam Museum en CBK Zuidoost"), Machtelt van Thiel van kunsteducatie-stichting De Rode Loper Op School ("voor kinderen is het CBK het museum van de buurt") en nóg een vijftal insprekers. En ook werd deze petitie aangeboden, met ruim 1300 handtekeningen (1261 stuks via het internet, en nog eens 50 'analoog'). 

Daarna volgde een twee uur durende vergadering met talloze interrupties. Portefeuillehouder Jeroen Van Speijk (D66) werd keihard vanaf links (door Tiers Bakker van de SP) en -verrassing- ook steeds meer vanaf rechts aangevallen (door de karikaturale liberaal Rick Torn van de VVD) en wist zijn standpunten slechts mondjesmaat te verdedigen. Niet voldoende in elk geval, want uiteindelijk besloot de voltallige raad om verder onderzoek af te wachten en Van Speijk's plannen voorlopig nog niet in stemming te brengen. Hadden de raadsleden zich de woorden van Kamer van Koophandel-jurist, CBK-lid en laatste inspreker Jan Leerling ter harte genomen? Jan zei: "Als het stadsdeel een ondernemer zou zijn, en de plannen voor overname van het CBK een ondernemersplan, dan zou ik die ondernemer terug naar huis sturen: maakt u eerst uw huiswerk maar eens goed."

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

yvonne oerlemans [1945-2012]

Vandaag hoorden we dat bijna drie weken geleden, op 14 september, Yvonne Oerlemans is overleden. Yvonne maakte in de jaren '70/'80 naam als pionier binnen het toen nieuwe medium video. In de collectie van het Nederlands Instituut voor Mediakunst (NIMK) is een flink aantal van haar videowerken opgenomen. In 2001 werkte ze mee aan ons eerste Polderlicht-project, met de video-installatie Crossing The Red Sea, en pakweg twee jaar later exposeerde ze objecten/assemblages in de vorm van priesterstaven in onze Inkijk-galerie in metrostation Wibautstraat. Hoewel Yvonne de laatste jaren kwakkelde met haar gezondheid bleef ze produktief, en maakte kunstzinnige korsetten en vliegers. En nu is ze zelf weggevlogen...

haags hoppen

Vandaag begeven we ons naar Den Haag om daar twee exposities te bezoeken. Uiteindelijk worden dat er vier.

Een paar meter voor ons eerste doel, de Electriciteitsfabriek, wordt onze aandacht getrokken door de reflectie van een aantal gekleurde neonbuizen. Achter een poort blijkt een lichtkunstwerk te hangen dat we goed kennen: ooit was het onderdeel van ons allereerste Polderlicht-evenement. Elf (!) jaar later lijkt het werk -van Willem Marijs- weliswaar wat aangetast door de tijd en de elementen, maar het weerzien is er niet minder prettig om. Achter de poort ligt galerie/kunstcentrum Nest, alwaar de tentoonstelling Why Are Artists Poor? is te zien: een reflectie van kunstenaars op de presentatie en maatschappelijk waardering van kunst anno nu. Heel mooi is de video When What Becomes Who van Una Knox, waarin twee alledaags uitziende conciërges houten kisten (met kunst?) in en uit een goederenlift slepen, ondertussen een kunstfilosofische discussie op zéér hoog niveau voerend. Jeroen Jongeleen haalt teksten van websites als Geenstijl en spuit die zonder omhaal op panelen van verschillende materialen. De kritiek op kunst tot kunst verheven (een beetje zoals Tinkebell dat deed met de hatemail-bundel Dearest Tinkebell.) De resultaten zijn verbijsterend en soms hilarisch, want volledig over the top.

Dan is het tijd voor de groepsexpositie-van-Turkse-kunstenaars Commons Tense in de Electriciteitsfabriek. Een klein deel van dit mooie industriële complex is gereserveerd voor De Kunsten, maar het merendeel functioneert nog steeds als energiecentrale. Hoe ironisch: als we binnenlopen blijkt de stroom te zijn uitgevallen! Een deel van de kunstwerken 'werkt' daarom niet naar behoren. De kunst gaat grotendeels over de rol van nieuwe digitale media en hoe overheden die gebruiken om hun onderdanen te 'monitoren' - en is daarmee uitgesproken politiek van aard. Zo zien we een groot plakkaat met daarop de Universele Verklaring Van De Rechten Van De Mens, met eronder een hele opsomming 'doorsnee'-uitspraken van Turkse officials die de Verklaring met voeten treden - en dat terwijl Turkije die in 1948 mede heeft ondertekend. Dit kunstwerk (ís dit eigenlijk wel een kunstwerk?) bevalt ons het meest aan Commons Tense, de rest blijkt nogal droog en nou ja... saai.

Een deur verder blijkt dat er nóg een expositie in de fabriek te zien is. In een grote, ruige fabriekshal wordt Global Groove gedraaid; een kleurrijke, bijna psychedelische videocollage van Nam June Paik uit 1973. Daaromheen een paar licht- en geluidsobjecten, waaronder de spannende Ideofoon van de Nederlandse electronicapionier Dick Raaijmakers. Maar ook hier doen enkele werken het niet -of zijn zelfs weggehaald- en dat is verdomde jammer want de sfeer is hier top.

Precies op tijd arriveren we in galerie JCA de Kok aan de Lange Beestenmarkt, alwaar Ro Hagers een fijne solo-expositie opent. We zien houten panelen met subtiel freeswerk, 'gezandschilderde' kunststof platen en ruimtelijke objecten, dat alles handgemaakt en met zichtbaar veel aandacht tot stand gekomen. Het mooist is een mensgrote sculptuur van wit piep- en groen purschuim, zowel fragiel als sterk ogend. De figuur lijkt ons aan te kijken vanuit een ver verleden - en is dan ook een eigentijdse interpretatie van dit klassieke beeld. Prachtig... en als alles goed gaat, over een paar maanden te zien in onze eigen Inkijk-galerie in metrostation Weesperplein. Overigens nam ook Ro Hagers deel aan die eerste Polderlicht-editie in 2001... en daarmee is de cirkel voor vandaag rond.

polderlicht X

Sinds pakweg een jaar heeft ook stichting Polderlicht een Facebook-pagina. Waarom? Omdat fondsen/geldschieters dat tegenwoordig eisen in het kader van publieksverbreding. Met andere woorden: het was een verplichting, veel lol hadden we er niet van... Totdat deze week plots een gat in de programmering van onze Inkijk-galerie in metrostation Weesperplein. Waar haal je zo één-twee-drie een geschikte installatiekunstenaar vandaan? We plaatsten een publieke oproep op Facebook en kregen zowaar een kleine twintig reacties. En daar zaten hele goeie tussen! Waardoor we het 'gat' konden vullen én alvast de nodige kandidaten voor volgend jaar konden noteren. Afijn, óns hoort u niet meer mopperen over die social media....

A.s. woensdag 3 oktober neemt de stadsdeelraad van Amsterdam Oost een beslissing over de toekomst van het CBK. Voorafgaand aan de vergadering zal deze petitie aangeboden worden. Na een vliegende start blijft het aantal handtekeningen momenteel een beetje hangen rond de 1100. Het moet toch mogelijk zijn om vóór a.s. woensdag de 1500 te halen? Als u nog niet heeft getekend, doe dat dan alsjeblieft nu!    

polderlicht-projecten: een update

Mooi bericht van stadsdeel Oost: de subsidie-aanvraag voor de derde editie van ons leuke-kunst-in-leuke-huizen-bij-leuke-mensen-project polderlicht@home is positief beoordeeld en volledig gehonoreerd. Daarmee zijn we met de financiering van dit project precies op de helft. Het strikken van kunstenaars voor @home vordert ondertussen gestaag. Inmiddels zijn André Pielage, Marc Barreda, Roos van Haaften (foto), Alexa Meyerman, Joost Mellink en We Make Carpets bevestigd. Met een paar anderen zijn we nog in onderhandeling.

Nog meer goed nieuws: het stadsdeel heeft óók onze aanvraag voor Lichtkunst In De Borneohof gehonoreerd. Dus is de financiering daarvan nu helemaal rond. Ook hebben we een kunstenaar voor de Borneohof gekozen: Paul Baartmans, een oude Polderlicht-bekende en, belangrijker, een getalenteerd kunstenaar en nauwgezet vakman. Wat hij wil gaan doen klinkt zeer veelbelovend, maar houden we nog even onder de pet.

Lief stadsdeel, hartstikke bedankt!!! Wordt vervolgd!

voor het behoud van cbk amsterdam....

...kunt u hier een petitie tekenen. Alvast bedankt!

vrienden van/in het stedelijk

Terwijl een stukje verderop op het Museumplein een stelletje malloten staat te demonstreren tegen een knullig filmpje op het internet, gaat ónze aandacht naar Iets Hogers: we zijn aanwezig bij de Vrienden-preview van het vernieuwde en eindelijk heropende Stedelijk Museum. De preview is druk, gezellig en duurt maar kort, dus meer dan een eerste indruk hebben we niet kunnen opdoen. Bij binnenkomst blijkt de veelbesproken nieuwbouw van binnen aanmerkelijk meer allure te hebben dan dat die gekke badkuipvorm aan de buitenkant belooft. Openingstentoonstelling Beyond Imagination omvat naast objecten en fotografie veel videoprojecties, en aangezien die veel meer tijd en aandacht vragen dan we nu hebben, doen we een rondje oudbouw. Daar, op de eerste verdieping, hangen onze échte 'vrienden van het stedelijk' aan de muur: Barnett Newman, Sol Lewitt, Willem de Kooning, Andy Warhol... ze zijn er allemaal en het doet ons deugd om ze na al die jaren weer te mogen aanschouwen. Wat goed om hier weer te zijn! In het schijnsel van Dan Flavin's prachtige lichtkunstwerk (mag dat voor eeuwig in het trappenhuis blijven hangen, alsjeblieft?) drinken we een goed glas witte wijn, hebben een leuk gesprekje en hup, daar gaan we weer... Langs werk van Jan Dibbets. Van Groep Nul. Het varkentje van Jeff Koons. Daar waar de oudbouw schijnbaar vanzelf overloopt in de nieuwbouw hebben de twee meest toonaangevende Nederlandse kunstenaressen van het moment, Rineke Dijkstra en Marlene Dumas, elk een eigen zaal. Via een lange roltrap belanden we in de kelder, om daar nog nét voor sluitingstijd de enorme typografische ingreep van Barbara Kruger te bewonderen. Teksten in giga-grote lettertypes op de muur en op de vloer. Zo staat er: 'Geloof + Twijfel = Gezond Verstand'. Daar zouden die demonstranten verderop een voorbeeld aan mogen nemen.

het zeer

Swans, het roemruchte noise-combo rond misantroop Michael Gira, heeft een nieuw ei gelegd: The Seer. Elf composities, in lengte variërend van nog geen twee tot ruim tweeëndertig minuten, samen goed voor twee cd's boordevol muziek. Hoewel Gira & co zich vaak tot één, hooguit twee akkoorden beperken, komt er van alles voorbij: chants, tribale drums, ambient, doedelzakken, tubular bells, daverende drones, gitaarfeedback, koorzang, krautrock, flarden progrock, een enkel ingetogen stukje Americana... De muziek is voor een groot deel zwaar, duister, heftig, monotoon en af en toe confronterend, maar zo intens haten als vroeger doen Swans ons niet meer; tegenwoordig klinkt er zowaar enig positivisme en (gitzwarte) humor door.

Het beste valt The Seer in één keer achter elkaar door te beluisteren. Liggend op bed of bank, wijntje erbij, de ogen dicht, het verstand op nul... een beetje zoals men lang geleden, in de jaren '70, naar een psychedelische plaat als Pink Floyd's Ummagumma pleegde te luisteren. Niet zo raar, want The Seer doet ons met zijn avontuurlijke, lange nummers en -ogenschijnlijk- verhalende structuur regelmatig denken aan zo'n ouderwetse 'konsept-plaat'. The Seer is hier in zijn glorieuze geheel te beluisteren. Plaat van het jaar!

belabberde beelden bij ballard

Wat is toch dat toch met visuals bij electronische en/of ambient-concerten? Waarom zijn die beelden bijna altijd zo saai? Plaatjes van planeten, bacterieën, zonlicht-dat-op-water-schittert en meer van dat soort stock footage doet de muziek vaak geen recht.

Gisteravond traden vier electronische acts op in Paradiso, in het kader van een JG Ballard-tribute. Twee daarvan, Stellar OM Source en Shackleton, kozen ervoor om zónder begeleidende beelden op te treden. In beide gevallen stond dus iemand op een duister podium bij een minuscuul bureaulampje wat aan knopjes te draaien, met muziek die zowat schreeuwde om beeld. De andere twee acts, The Anti Group (TAG) en Blanck Mass, kozen wél voor begeleidende projecties. Helaas maakte dat het er -visueel gezien- niet veel beter op. Lichteffecten, celdelingen, gesteentes... zeer voorspelbaar. En zo veilig, zo ongevaarlijk allemaal. TAG's gefotoshopte marmerstructuren leken godbetert afkomstig van een batik-cursus!

Muzikaal gezien was de set van Blanck Mass veruit het interessantse. Die begon met een voortdenderende basdreun met langgerekte slierten orkestgeluid eroverheen. Deze werkelijk snoeiharde muur van geluid (onze kleren trilden hevig mee) werd na een kwartiertje meer ritme-geörienteerd, om vervolgens gedurende een minuut of zeven, acht in een héle spannende cadans te blijven hangen. En toen voltrok zich zowaar een klein wondertje: na lavastromen en andere ellende beperkten de visuals zich tijdens deze hele sequentie tot één loop, één herhalend geometrisch patroon (foto). Hier, en alleen hier, vielen beeld en geluid perfect samen.

Veel weten wij eerlijk gezegd niet over JG Ballard, schrijver van o.m. Crash en The Atrocity Exhibition, behalve dat een groot deel van zijn oeuvre zich afspeelt in de nabije toekomst, in een duistere en kille wereld. Misschien dat het daarom vanavond in Paradiso zo unheimlich donker was? Het was er zelfs koud... een vreemde gewaarwording op deze benauwde nazomeravond.

vandaag in het parool:

‘Oost verliest grip op cultuur’

Het afstoten van kunstencentrum CBK door het stadsdeel, is een ramp, zeggen kunstenaars – door Maaike Lange

Organisator John Prop van stichting Polderlicht, die licht- en geluidsprojecten op touw zet, is zeer te spreken over het CBK, het Centrum voor Beeldende Kunst in Oost. In samenwerking met dit centrum zet hij regelmatig kunstroutes uit. Dat het stadsdeel ervan af wil en een exploitant zoekt die de collectie voor één symbolische euro wil overnemen, vindt hij kapitaalvernietiging. “De collectie van het CBK is vergaard met publiek geld. Het is dus collectief bezit.” Volgens Prop heeft het stadsdeel jarenlang veel energie, enthousiasme en geld in het instituut gestopt. Waarom het er dan nu vanaf wil, is voor hem en andere kunstenaars en buurtbewoners een raadsel. Prop: “Het CBK is een openbare plek, iedereen kan er door de collectie dwalen en je krijgt altijd vriendelijk een kop koffie. Dat zou behouden moeten blijven.”

Beeldend kunstenaar Eleonoor van Beusekom was jarenlang extern adviseur collectievorming van het Centrum Beeldende Kunst. “Tot een paar jaar geleden zou het CBK hét bruisend centrum van Oost moeten worden, met het oog op Oostpoort. Het zou volgens het stadsdeel het visitekaartje zijn voor het aantrekken van nieuwe bedrijven en winkels.” Van die ambitie lijkt niets meer over, nu blijkt dat het stadsdeelbestuur het kunstencentrum, dat veel te duur is geworden in zijn optiek, van de hand wil doen. “De ruime collectie wordt gebruikt als lokkertje om een huurder of koper te vinden. Als je de collectie van de hand doet, is die vogelvrij. Zonder kunstcollectie zul je in Oost nooit meer een kunstencentrum hebben.”

Vorige maand maakte het stadsdeelbestuur via een advertentie bekend te zoeken naar een koper of exploitant. Portefeuillehouder Jeroen van Spijk (D66)vindt dat het uitlenen van kunst niet per se tot de kerntaken van de overheid behoort. De commerciële kunstuitleen SBK is één van de serieuze gegadigden. Volgens Van Spijk hebben nog tien partijen serieuze interesse getoond. En zo vreemd is het volgens hem niet dat de collectie voor die ene euro wordt overgedragen: “Het is eerder voorgekomen bij artotheken dat de collectie voor een symbolisch bedrag weggaat.” De collectie van het CBK omvat zo’n vijfduizend kunstwerken, met een geschatte gezamenlijke waarde van 4 miljoen euro. Kunstenaars vrezen dat met het afstoten van het CBK en de collectie veel expertise verloren gaat voor het stadsdeel. Er worden niet alleen tentoonstellingen georganiseerd in het CBK, medewerkers adviseren ook kunstenaars en galeries. Fotograaf Jan Theun van Rees, enkele van zijn foto’s behoren tot de collectie: “Als je alles overdraagt aan een commerciële partij raak je al het goede in één klap kwijt.”

inspraak en een pinokkiootje

Tijdens de commissievergadering Algemene en Sociale Zaken, vanavond in de raadszaal van stadsdeel Oost, werd door drie insprekers aandacht gevraagd voor de gang van zaken rondom CBK Amsterdam. Ondergetekende was één van die insprekers. Hier de tekst:

"Geachte commissieleden, geachte aanwezigen,

ik spreek tot u namens Stichting Polderlicht, een instelling die kunstprojecten in de openbare ruimte van Oost organiseert, maar ook als bezorgde kunstliefhebber en betrokken bewoner van het stadsdeel. 

Het stadsdeel wil af van Centrum Beeldende Kunst (CBK) Amsterdam, en dreigt het daarom over te doen aan Stichting Beeldende Kunst (SBK), een commerciële instelling. De kunstcollectie zal daarbij aan de SBK worden weggegeven voor het symbolische bedrag van slechts één euro. Dat het 'runnen' van het CBK geld kost en dat de huidige crisis het stadsdeel noodzaakt om bepaalde keuzes te maken valt tot op zeker hoogte te begrijpen. Feit is echter dat het CBK een grote, bijzondere collectie kunst beheert -met een marktwaarde van maar liefst vier miljoen euro!- die gedurende vele jaren uit gemeenschapsgeld is opgebouwd, hetgeen betekent dat die collectie van de burgers van Oost is – dus collectief bezit van ons allemaal! Ik heb er grote moeite mee dat dit collectieve bezit zomaar van de hand wordt gedaan! Ik heb er grote moeite mee dat het stadsdeel uitgerekend in tijden van crisis zulk een kapitaalvernietiging wilt doorvoeren! Ik heb er grote moeite mee dat zoiets waardevols voor zo weinig wordt verkwanseld aan de vrije markt! De collectie is van ons allemaal en dat moet zo blijven.

Ik wil u daarom met klem verzoeken om het CBK in de huidige vorm te behouden. Mocht dat toch niet mogelijk zijn dan verzoek ik u dringend om de collectie niet te verkopen maar aan het SBK in bruikleen te geven. Leen de kunst uit aan de kunstuitleen maar verkoop haar niet! Die collectie is van het stadsdeel, van de burgers van Oost, van ons allemaal! Er zijn ongetwijfeld juridische obstakels maar als de politieke wil er is, lijkt mij dat die te overbruggen moeten zijn. En dan wil ík die ene euro wel betalen..."

Of het veel uitmaakt is zeer de vraag: de deal met het SBK lijkt zo goed als rond. De verantwoordelijke wethouder draaide daar vanavond op wel héél doorzichtige wijze omheen. Want waarom beweert hij dat 'het onderzoek naar mogelijkheden van verzelfstandiging van het CBK nog lang niet is afgerond', terwijl er een paar weken geleden al een advertentie in de krant stond waarin naar een koper werd gezocht? Niet alleen in Den Haag hebben ze lange neuzen...

reisbureau inkijk

Sinds vandaag te zien: drie nieuwe exposities in onze Inkijk-galerieën. En zoals altijd zijn ze totaal verschillend, zowel wat uitgangspunt, stijl, techniek als 'aanpak' betreft. De hoogst conceptuele installatie van Jasmin Werner (in Inkijk Waterlooplein) staat mijlenver van het rauwere, meer expressionistische werk van Carmen Schabracq (in Weesperplein; foto), dat weer volledig haaks staat op de figuratieve, anekdotische karton-constructie van Sven Jansen (Wibautstraat).

En toch, zo viel ons op tijdens het opbouwen, kennen de drie installaties een duidelijke overeenkomst: elk werk neemt de kijker mee naar een andere plek. Dat van Jasmin voert ons naar de andere kant van de oceaan, naar het tropische Curaçao, waar het windseizoen heerst en het verleden over het heden waait. Dat van Carmen neemt ons mee naar de andere kant van Europa, naar de Zuiditaliaanse streek Calabrië, vanwege zijn schrijnende armoede door de bewoners 'Calafrica' genoemd. Het is midden zomer en dus is het heet, droog en stoffig. De werkloosheid is er gigantisch, zelfs de hoeren hebben nauwelijks wat te doen... De installatie van Sven tenslotte voert ons naar een 'Dystopia', een post-apocalyptisch landschap in de nabije toekomst waar een allesverwoestende ramp alle leven lijkt te hebben weggevaagd. Kortom: drie totaal verschillende bestemmingen, de ene wat aantrekkelijker dan de andere. Met de Amsterdamse metro kóm je nog eens ergens....

inkijk / inkijk / inkijk

Dit weekeinde wordt in elk van onze Inkijk-galerieën een expositie gestart. Drie exposities tegelijkertijd dus. Een mooi moment vinden wij zelf, want dankzij allerhande gedoe (potentiële huurders, verbouwingen en een station dat veertien maanden helemáál dicht was) en de daaruit voortkomende onduidelijkheid was onze programmering lange tijd nogal een zootje: dan opende hier weer 's een expo voor een paar weken, dan weer daar. Niet dat het gebodene onder de maat was (integendeel) maar zo'n mooi simultaan-program als dit weekeinde, dát is dus alweer een hele tijd geleden.

De drie exposities zijn compleet verschillend. Sven Jansen transformeert de Inkijk in metrostation Wibautstraat met golfkarton in een post-apocalyptisch landschap. Veel leven is er niet meer; de natuur lijkt het te hebben opgegeven... Maar kijk, daar staat een minuscuul plantje! Van papier weliswaar, maar het lijkt te groeien... Eén station verder, onder het Weesperplein, schildert Carmen Schabracq een Zuiditaliaans landschap op de muur: een grote cactus, een auto. Daarvoor 'publieke dames', hoeren dus, met felgekleurde maskers op hun hoofd. Lukt het ze om passanten naar binnen te lokken? In station Waterlooplein tenslotte een werk van Jasmin Werner: een hele zwik tweedehands ventilatoren draait op volle toeren en houdt een vlieger in de lucht. Fans en vlieger komen van Curaçao, alwaar Jasmin naar overblijfselen heeft gezocht van de Nederlandse koloniale overheersing. Haar installatie verbeeldt de 'beladen lucht' die ze er aantrof. Overigens: Sven studeerde vorig jaar af aan de Utrechtse Hogeschool voor de Kunsten, Carmen en Jasmin komen beiden 'vers' van de Gerrit Rietveld Academie.

cbk in #dwars

'maar over cultuur zul je de lijsttrekkers niet horen'

Een mooi opiniestuk van kinderboekenschrijver Rindert Kromhout in De Volkskrant vandaag. Gezien de strekking vindt de schrijver het vast niet erg dat we zijn tekst overnemen:

Bij het premiersdebat van zondag ging het weer voornamelijk over geld. Moet er meer of minder geld naar Europa? Gaat de eigen bijdrage in de zorg omhoog of niet? Hoe zit het met de hypotheekrenteaftrek? Geld, geld, geld! Geld is nuttig, geld is nodig, maar is het nou echt het belangrijkste in het leven? Natuurlijk niet! Als ik aan het eind van mijn leven terugkijk, denk ik heus niet in de eerste plaats aan mijn banksaldo. Nee, dan denk ik tevreden terug aan alle mooie verhalen waarvan ik heb genoten, de wandelingen in het park die ik heb gemaakt, de sportwedstrijden waaraan ik met wisselend succes heb deelgenomen, de muziek waar ik naar heb geluisterd, aan mijn familie en mijn vrienden. Oftewel: dan denk ik aan alle kunst, cultuur, ontspanning en sociale contacten die mijn leven hebben verrijkt en veraangenaamd. Kunst, cultuur en ontspanning zijn essentieel, ze tillen het leven uit boven de alledaagsheid van het bestaan. Juist in tijden zoals deze, waarin veel mensen geen werk hebben, of maar drie of vier dagen per week werken en dus over aardig wat vrije tijd beschikken, lijkt het me enorm belangrijk hier grote aandacht te besteden. Waarom hoor ik de kandidaat-premiers er niet over?

De huidige regering heeft flink bezuinigd op kunst en cultuur. De discussies hierbij gingen over geld. Niet over wat kunst, cultuur en ontspanning in ons leven betekenen, of zouden moeten en kunnen betekenen. Een visie hierop heb ik niet gehoord. Wat betekenen kunst en cultuur voor de maatschappij? Hoe kunnen we zorgen voor een groot en toegankelijk aanbod, nu en in de toekomst? Graag uw gedachten hierover, politiek Den Haag. Wat betekenen kunst en cultuur voor volwassenen, en wat betekenen ze voor kinderen? Kijken, luisteren en lezen bezorgt kinderen niet alleen plezier, maar geeft ze ook de kans te proeven van, kennis te maken met onbekende uitingsvormen en denkbeelden. Gevolg: geestelijke rijkdom, met als prettige bijkomstigheid: begrip en tolerantie - en dat is nooit weg in onze multiculturele samenleving.

Of willen we onze kinderen alleen maar leren wat derivaten zijn en financiële markten? Wat voor rol zien de politici in deze voor het onderwijs? Wat zou het verfrissend zijn als de lijsttrekkers bij een volgend debat eens boeiend zouden discussiëren over dit onderwerp. Gebeurt dat niet en gaat de discussie weer alleen maar over euro's en bonussen, dan kan ik alleen nog maar verzuchten: Wat een armoede in dit rijke land.

nuts

'Ons' stadsdeel Oost wil af van Centrum Beeldende Kunst Amsterdam (CBK), en het daarom overdragen aan bijna-naamgenoot Stichting Beeldende Kunst (SBK), een commerciële instelling. In de plannen zal de SBK de ruimte van het CBK huren en de taken van het CBK voor eigen rekening voortzetten. De kunstcollectie van het CBK zal daarbij aan de SBK worden verkocht voor het symbolische bedrag van één euro.

Sinds vier jaar is het CBK gevestigd aan de Oranje Vrijstaatkade. Het stadsdeel heeft kapitalen gestoken in die nieuwe behuizing: het moest en zou de 'parel van het Polderweggebied' worden en daarmee een cultureel verantwoord uithangbord/visitekaartje/paradepaardje voor het stadsdeel. En daar slaagde men wonderwel in: het CBK werd één van Amsterdams mooiste culturele onderkomens. Dat zéér behoorlijk functioneerde bovendien en vorig jaar bijvoorbeeld tienduizenden bezoekers over de vloer kreeg bij een Aatje Veldhoen-overzichtstentoonstelling. CBK is een fijne club om mee samen te werken, zoals ook wij van Polderlicht mochten ervaren. En nu wil men er van af. Onder het mom van: kunstuitleen en -educatie zijn geen stadsdeeltaken... maar waarom eigenlijk niet? In onze ogen is het CBK een instelling van algemeen nut, een cultureel nutsbedrijf. Wij waren altijd trots op een stadsdeel dat geld en middelen daarvoor beschikbaar stelde! Verheffing van het volk, weet u nog?

CBK Amsterdam is niet alleen een ruimte, maar ook een collectie; een grote verzameling kunstwerken -schilderijen, etsen, tekeningen, zeefdrukken, sculpturen, sieraden en nog veel meer- die gedurende vele jaren met veel kennis en toewijding bijeen is gebracht. Geschatte marktwaarde: vier miljoen euro. Voor de duidelijkheid: dat is vier miljoen euro gemeenschapsgeld! Die collectie is dus van de burger van Oost! En nu willen ze het hele spul van de hand doen -nota bene aan een commerciële club- voor één euro? Waanzin.

deelnemers gezocht!

We werken aan een derde editie van ons kleinschalige leuke-kunst-in-leuke-huizen-van-leuke-mensen-project polderlicht@home, dat zich dit keer zal afspelen in de gezellige Dapperbuurt, en wel op de middagen van 28, 29 en 30 december, dus tussen Kerstmis en Oudejaarsavond. Het concept blijft hetzelfde: een wandeltocht langs vijftien (privé-)adressen, met op elk adres een licht-, geluid- of videokunstwerk. Oftewel: gluren bij de buren, maar dan cultureel verantwoord. De eerste kunstenaars voor komende aflevering zijn inmiddels benaderd en ook hebben we de eerste adressen 'binnen', maar we zijn er nog lang niet.

We zoeken kunstenaars die zich bezig houden met genoemde disciplines en die ervoor voelen om hun werk op een weliswaar wat bescheiden, maar tevens uitdagende want onorthodoxe manier te tonen. En ook zoeken we gastvrouwen en -heren: woont u in de Dapperbuurt, heeft u nog geen plannen voor de Kerstvakantie en lijkt het u leuk om voor een paar dagen een kunstwerk te 'adopteren' en dat aan zo'n 100 mensen per middag te laten zien? Stuur ons een berichtje en geef u op!

there's a [pussy] riot going on!

Tjonge, de dames hebben lef! De dag na hun veroordeling tot twee jaar strafkamp brengt Pussy Riot een single uit, genaamd Putin Lights Up The Fires. Britse kwaliteitskrant The Guardian maakte er een passende videoclip bij. De al even Engelse pracht-website The Quietus laat een dominee(!) aan het woord die op eloquente wijze uiteenzet waarom Jezus een Pussy Riot-fan zou zijn geweest. Amen!

kunst in de parking

Wat niet? Videokunst, fotografie, conceptuele kunst, fine art. Wat wel? Grote tekeningen, ruige schilderijen, stevige beelden, forse installaties. De tentoonstelling Present Forever bestaat uit fysieke, energieke in-your-face-kunst. En die past heel goed op deze no nonsense-locatie: een grauwe, schraal verlichte parkeergarage, één van de laatste restanten van de 'oude' (verloederde) Bijlmermeer. In de enorme, langzaam oplopende, grijsbetonnen spiraalvorm is werk van 55 kunstenaars te zien. De kunstwerken staan of hangen ingeperst tussen de lage parkeerniveaus. Hier en daar valt een straal zonlicht binnen, verder moeten de werken het hebben van de kille TL-lampen aan het plafond.

Kunsthistoricus Manuel Klappe en beeldhouwer Ad de Jong waren twee jaar geleden verantwoordelijk voor de bijzondere beeldententoonstelling BeeldHalWerk in een verlaten industriehal te Amsterdam Noord. Bijzonder aan die tentoonstelling was de manier waarop vele tientallen, vaak monumentale beelden heel dicht op elkaar waren geplaatst, en hoe al die werken in die enorme hal één grote eh... installatie vormden en elkaar niet 'ondersneeuwden', maar juist kracht aan elkaar ontleenden. En nu, in parkeergarage Klievering te Amsterdam Zuid-Oost, flikken Klappe en De Jong het weer: Present Forever heeft door die locatie weliswaar een veel schimmiger en ingetogener sfeer dan BeeldHalWerk, maar ook hier is een fijne balans gevonden tussen de individuele en de gezamenlijke kracht van de getoonde kunst. Dat het ene werk meer of minder aanspreekt dan het andere wordt daarbij als vanzelf minder belangrijk. Zeer de moeite waard!

vandaag: global pussy riot day!

Carole Cadwaller / The Observer: "Pussy Riot aren't just the coolest revolutionaries you're ever likely to meet. They're also the nicest. They're the daughters that any parent would be proud to have. Smart, funny, sensitive, not afraid to stand up for their beliefs. One of them makes a point of telling me how "kindness" is an important part of their ideology. They have also done more to expose the moral bankruptcy of the Putin regime than probably anybody else. No politician, nor journalist, nor opposition figure, nor public personality has created quite this much fuss. Nor sparked such potentially significant debate. The most amazing thing of all, perhaps – more amazing even than calling themselves feminists in the land women's rights forgot – is that they've done it with art."

artoll > tolle art

We bevinden ons op het terrein van de honderd jaar oude psychiatrische instelling Rheinische Klinik in het Duitse Bedburg-Hau, niet ver achter Nijmegen. Het terrein beslaat een flink stuk bos, met daarover verspreid een aantal gebouwen: verpleeginrichtingen, maar ook een kerk en een slachthuis. Er hebben zich hier in de jaren ‘30 en ‘40 onbeschrijflijk akelige zaken voorgedaan. Aan de muur van het kleine kliniekmuseum hangt een brief uit 1939 van Reichskanzler Adolf Hitler: of de directeur van de instelling zo vriendelijk wil zijn om alle ‘naar menselijke maatstaven’ ongeneeslijk geesteszieke patiënten de 'genadedood' te verlenen... De nazi’s hebben honderden patiënten vermoord, soms na er gruwelijke experimenten op te hebben uitgevoerd. Dat de hele zaak niet is opgedoekt na 1945 is onvoorstelbaar, maar zegt ook iets over de kwaliteit en de functionaliteit van de gebouwen; zoiets opgeven kon men zich einfach niet permitteren. Wie er vandaag de dag rondloopt –zeker op een zomerse, zonovergoten zondagmiddag als deze- wordt vooral geraakt door de vredige sfeer en de rust die er op en tussen de schaduwrijke laantjes heerst: op het enorme traliehekwerk aan die ‘zware’ vrouwenvleugel na, oogt dit landschap allesbehalve ‘schuldig’...

Vanaf de jaren ‘70, de tijd van emancipatie en One Flew Over The Cuckoo’s Nest, werden steeds meer psychiatrische gevallen de straat op gestuurd. Mede daardoor kwamen enkele gebouwen van de kliniek leeg te staan. De toenmalige directie besloot in al haar wijsheid om die te gunnen aan die ándere 'gekken': kunstenaars. Sinds achttien jaar organiseert de stichting Artoll hier exposities met site specific art. Kunstenaars worden uitgenodigd om een paar weken te verblijven: de bijzondere, enigszins geïsoleerde omgeving werpt hen op zichzelf -en elkaar- terug: zo komen ze individueel en gezamenlijk op nieuwe ideeën. Wij zijn vandaag bij de opening van het Sommerlabor: werk van 26 kunstenaars, afkomstig uit zeven landen. Dit jaar is de overkoepelende titel: In Front Of Behind. En daar kan je alle kanten mee op: het werk is dan ook zeer divers en omvat de meest uiteenlopende thema’s, al speelt de oorspronkelijke functie van de gebouwen als 'dolhuys' altijd mee. 

In Haus 6, het Artoll-hoofdgebouw, staat het merendeel van de werken. In de meeste gevallen betreft het installatiekunst, die zich mooi voegt naar de karaktervolle ruimtes. Sian-Kate Mooney maakte van dekens, touwen en geprint papier een massief ogende sculptuur, een mythisch paardachtig wezen. Erboven hangt -als een soort ironisch commentaar- de afbeelding van een uithangbord met de tekst Ponderosa Café & Giftshop. Naar wat Mooney ermee wil zeggen blijft het gissen, maar het is een sterk beeld, dat veel fysieke kracht uitstraalt. Lineke Hansma nam drie voormalige isoleercellen onder handen en ‘tekende’ in elk daarvan een ijle, ruimtelijke compositie met kleurrijke gevonden materialen als touw, pushpins, stukken golfplaat, een stuk stoel of tafel. Als verbeelding van de gedachten van een agressieve patiënt misschien wat al te lieflijk, maar niettemin een goed werk, waarbij elke ruimte de andere twee versterkt.

Dan begeven we ons naar de kerk op het terrein, alwaar Elaine Vis, Guda Koster en Matthijs Muller -alledrie 'Polderlicht-veteranen’- zowel individueel als gezamenlijk een installatie hebben geplaatst onder de naam Paradijs 2.0. Het gezamenlijke werk bestaat uit witte vilten letters die woorden vormen die op de één of ander manier verwijzen naar een paradijselijke staat, zoals Samentragend (‘vruchtbaar’) en Ausgeglichen (‘in balans’). De woorden liggen verspreid over de richels van de zitbanken, daar waar normaliter de psalmenboeken liggen. Er zijn ook losse letters, waarvan de kunstenaars hopen dat bezoekers daar hun eigen woorden mee vormen. Guda Koster maakte twee levensgrote mensbeelden, een man en een vrouw, en laat die balanceren op twee planken, hoog bovenin de kerk. Ze dragen gouden kleding en hun hoofden verdwijnen in gouden afvalzakken. Zijn deze ‘Adam en Eva’ trotse heiligenbeelden, die staan voor hun overtuiging? Of zitten hun hoofden zo vol trash dat ze op het punt staan zichzelf naar beneden te storten? 

Elaine Vis maakte een installatie van tientallen stopcontacten, elektriciteitsbuizen, verdeel- en koppelstukken: het geheel loopt van de onder de vloer tot in het dak van de kerk. Staat het werk voor goddelijke energie die van boven komt? Of voor de opwaartse richting die gebeden gaan? En zoja, wat doet die knoop dan halverwege? Minstens zo gelaagd –en tevens het indrukwekkendst- is de ingreep die Matthijs Muller deed: hij zette een kas –compleet met planten, groeilamp en gieter- over het altaar heen, dat daardoor nog maar vaag te zien is. Wat hiervan te maken? Eén interpretatie is dat het christelijke geloof met een beetje extra aandacht nog steeds kan groeien en bloeien – en dat is ongetwijfeld de interpretatie die de pastor van de kerk ertoe deed besluiten om toestemming voor deze ingreep te geven. Of wil het werk zeggen dat dat geloof in dit deel van de wereld is gereduceerd tot een kwetsbaar kasplantje? De psychiatrische kant van de plek leidt tot nóg een associatie: is die kas een isoleercel? Is religie een ‘gevaarlijke gek’ die uit de samenleving moet worden geweerd? Eén ding is duidelijk: Matthijs Muller heeft een spannend ei gelegd in dit Cuckoo’s Nest.