ex-visionair

"Nadat er bekend geworden was / dat er een vijfde landingsbaan bij Schiphol komt;

met de aanvliegroute pal boven Uitgeest / peilde men de stemming in de verdoemde stad..."

tekst: GW Sok | muziek: Ex Orkest 2001(!)

het walker-universum

Zes jaar na The Drift is Scott Walker terug met een nieuwe plaat: Bish Bosch. Deze nieuwe is wat kaler, schetsmatiger, minder orkestraal/gelaagd, maar ook ritmischer, met meer gitaren, nóg maffere geluiden (scheten!) en met stiltes ín de nummers die even lang duren als die tússen de nummers, waardoor het allemaal nog wat fragmentarischer wordt. En daaroverheen die operateske croon van Walker zelf. U begrijpt: met liedjes heeft dit helemaal niéts meer te maken. De teksten zijn even cryptisch als de muziek, maar dat de heer Walker hier weer duistere terreinen betreedt is duidelijk. Dat doet hij dit keer met opvallend veel (zwarte) humor: If shit were music / then you’ld be / a brassband! Of: Does your face hurt / cos it’s killing me!

Na drie keer intensief luisteren kunnen we Bish Bosch waarschijnlijk nog niet helemaal op waarde schatten, maar wat betekenen termen als goed of slecht nog in het unieke universum van Scott Walker? Bish Bosch is opnieuw een bizarre, gestoorde, donkere, volstrekt onnavolgbare plaat. Misschien wel de eigenzinnigste van 2012, en dat van een 70-jarige! En hier te beluisteren.

donderdag update-dag

1. Toen we begin 2001 begonnen met de organisatie van het eerste echte Polderlicht-evenement in het Polderweggebied, was lichtkunst nog grotendeels een terra incognito. Er was zojuist een klein lichtkunstmuseum in Eindhoven geopend en er gebeurde wel eens wat in Duitsland, maar dat wás het dan ook. Anno 2012 ziet de lichtkunstwereld er héél anders uit: Lyon, Berlijn, Koblenz, Belgrado, Warschau, Tallinn, Eindhoven, Gent... talloze steden hebben nu een jaarlijks lichtevenement. Allemaal grote, publieksgerichte spektakels in al dan niet historische stadscentra, waarbij het vaak meer gaat om city marketing dan om kunst. Het Eindhovense Glow weet tot nu toe een mooie balans te bewaren tussen publieksgerichte bombast en meer integere kunstwerken, maar het Fête de Lumière te Lyon is één grote Efteling cq kermis. Hoe dan ook: lichtkunst leeft meer dan ooit. Oók in Amsterdam. In Oost dankzij onze eigen bescheiden inspanningen, maar nu ook elders in de stad. Zo is sinds enige dagen de tentoonstelling Licht op het IJ te zien in het Muziekgebouw aan het IJ. En volgende week vrijdag opent het zeer grootschalige Amsterdam Light Festival op en rondom de Amstel. Wij gaan het allemaal voor u uitchecken...

2. Architect Peter Geusebroek wilde ons best toestemming geven om een lichtkunstwerk te plaatsen in zijn Borneohof-toren, daar was (we spreken oktober 2011) niet meer dan een kort gesprekje voor nodig. Hij poneerde daar een paar eenvoudige voorwaarden van constructieve aard bij, alsmede de nadrukkelijke wens dat we de buurt op de hoogte zouden brengen van wat we aan het doen waren. Door bijvoorbeeld een informatiebordje op te hangen of zo... Maar waar hang je een bordje als het gaat om een project dat vanuit sommige hoeken tot op grote afstand te zien is? We besloten om een flyer te laten maken en die in de directe omgeving in de brievenbussen te gooien. Zo deden we dat vorig jaar met Peter Vink's werk, en zo deden we dat vandaag met Paul Baartmans' werk. Heus geen straf, struinen rondom het Javaplein...

3. Het polderlicht@home-programma is helemaal rond. De laatste twee namen die eraan zijn toegevoegd, zijn die van videokunstenaar eddie d en van de Duitse installatiebouwer Dirk Schlichting (van wie het prachtige lichtwerk op bovenstaand plaatje, gemaakt voor een soort seinhuisje in het Bochumse Landschaftspark.) We hebben de vijftien adressen en de vijftien kunstenaars middels veel wikken en wegen zo goed mogelijk met elkaar proberen te matchen. Maar we zijn er weer uit. En het wórdt wel weer wat...   

4. Precies een week nadat de voorverkoop voor polderlicht@home is begonnen, zijn we al bijna door de helft van de kaarten heen. Sommige 'klanten' bestellen er vijf of zes tegelijk. Dát schiet natuurlijk lekker op! En dan moeten we onze flyers nog verspreiden... Diegene die dus nog wil reserveren, raden we aan daar niet te lang mee te wachten. Immers: op is op en vol is vol. Stuur een mailtje en geef aan of u op de middag van de 28ste, de 29ste of de 30ste wilt komen. En zet er gelijk even bij voor hoeveel mensen u wilt reserveren!

lux - the movie

Het was afgelopen zondag even spannend, windstoten van 11 Beaufort en nog veel harder rondom de toren van de Borneohof. Maar Paul Baartmans' lichtinstallatie LUX heeft die vuurwinddoop prima doorstaan. Niet dat het werk er onberoerd onder bleef... integendeel: het ging lekker op en neer en vormde -voor wie er oog voor had- een vrolijk contrast met het gure weer. Paul heeft het werk gefilmd en op zijn website gezet. Klik hier en dan op Lux.mov rechtsonder. 

en toen was er licht... polderlicht

De voorverkoop van kaarten voor de derde (en laatste!) editie van ons leuke-kunst-in-leuke-huizen-van-leuke-mensen-project polderlicht@home is gestart. Voor elk van de drie middagen (van 28, 29 en 30 december a.s.) zijn slechts 100 kaarten verkrijgbaar, dus snel reserveren is raadzaam! Dat kan door een mailtje te sturen; vermeld daarin voor welke middag u wenst te reserveren en voor hoeveel mensen. U krijgt zo snel mogelijk een bevestiging alsmede informatie over betaling en het afhalen van de kaarten. Alvast dank!

nb Deze editie van polderlicht@home speelt zich af in de Dapperbuurt, hetgeen betekent dat nogal wat polderlicht-locaties etagewoningen zijn. Soms op de begane grond, soms ook op de derde of vierde etage. Hou er dus rekening mee dat u af en toe een paar trappen op moet. En ook weer af.

luuks

LUX ~ [luuks] ~ 1. (subj.) eenheid om de intensiteit van licht mee aan te geven; 2. -e (subj.) rijkdom; welstand; 3. -e (adj.) smaakvol; elegant; 4. -ueus (adj.) rijkelijk; welvarend; 5. baden in -e (spreekw.) in goeden doen; er warmpjes bijzitten; 6. (titel) cd van Brian Eno [2012]; 7. (naam) zeepmerk van Unilever; 8. (titel) lichtkunstwerk van Paul Baartmans in De Borneohof [2012]

Het werk wordt eind volgende week officieel officieus 'ten doop gehouden', maar is nu al te zien: LUX, de lichtinstallatie van Paul Baartmans in de toren van verzamelgebouw De Borneohof aan het Javaplein in de Indische Buurt te Amsterdam-Oost. Het werk zal daar zo'n drie maanden te zien zijn. LUX is een ingetogen (volgens de maker 'anti-spectaculair') doch beweeglijk lichtspel dat de luxueuze uitstraling van de hooggelegen woning versterkt. Met momenten is het net alsof de bewoner een zwembad heeft laten aanleggen op het dakterras van zijn penthouse. LUX wordt door de wind in gang zet: als het bladstil is lijkt de verlichting egaal, maar hoe harder het waait, hoe levendiger het resultaat wordt. Baartmans heeft zich dus net zozeer laten inspireren door een karakteristiek van de toren als Peter Vink, die vorige winter de architectuur een stukje 'doortrok naar de hemel' met een bijna net zo ingetogen werk. LUX is de tweede van wat uiteindelijk een serie van drie 'ingrepen' moet worden: drie verschillende kunstwerken tijdens drie achtereenvolgende winters.

Met dank aan het Amsterdams Fonds voor de Kunst, Stadsdeel Oost, De Alliantie en Geusebroek Verheij Architecten. Met onze speciale en uitdrukkelijke dank aan bewoner Andy de Geus!

...en meer luuks

Min of meer op hetzelfde moment dat Paul Baartmans ons op de hoogte bracht van zijn voorgenomen titel LUX, was er het nieuws dat Polderlicht-held Brian Eno een cd onder dezelfde naam uit zou brengen. Baartmans' werk staat inmiddels aan; de plaat van Eno is inmiddels uit. Op LUX geen experimenten met beats (zoals op Small Craft On A Milk Sea) of met poëzie (zoals op Drums Between The Bells) maar echte, échte ambient, zoals de meester die ooit zelf heeft uitgevonden. Plink-plonk-pianonoten met perfect gedoseerde attack en sustain, aangevuld met allerlei vage laagjes echo en ander geluid in de verte. Zeventig minuten zonder noemenswaardige veranderingen, maar nooit vervelend. Niks geen zweverig new age-geneuzel, maar 'anti-spectaculaire' kunst met de grote Z van Zen. En zo hoort het.

eindhovûûûûh!

Inmiddels een traditie: ons jaarlijkse Polderlicht-uitje naar Glow, hét lichtkunstfestival van Nederland, in 's lands enige echte lichtstad Eindhoven. Met een verwachte 400.000 (!) bezoekers, verdeeld over acht avonden, is Glow een gigantisch evenement. Gelukkig heeft dat de organisatie er nooit toe verleid om alleen voor publieksvriendelijke spektakelstukken te kiezen; die zijn altijd in balans met artistiek meer verantwoorde, (dus) interessantere en (dus) meer integere bijdragen. Dit jaar lijkt het spektakel-aandeel kleiner dan ooit: naar hoe het grote publiek daarop reageert kunnen wij slechts gissen, maar óns hoort u niet klagen.

We beginnen bij Glow-S, een nieuw onderdeel van Glow, op Strijp-S. In één van de mooie, oude industriehallen die het terrein rijk is, heeft stichting Light Art Centre enkele tientallen werken opgesteld  uit de collectie van het voormalige Centrum Lichtkunst In De Kunst: het enige lichtkunstmuseum dat Nederland ooit gekend heeft, en dat twee jaar geleden haar deuren heeft moeten sluiten (iets waar we nog steeds boos en verdrietig om kunnen worden!) Het zijn vooral kleurrijke lichtobjecten uit de jaren '60 en '70, ergens tussen pop-, kinetische en optical art: decoratief, kleurrijk, optimistisch, en op een verfrissende manier pretentieloos... en het is een genoegen om deze kunstwerken (zoals die hierboven, van Johan van Zutphen en Jos Hardeman) weer eens te mogen aanschouwen. In de naastgelegen hal en voor deur staan grote en grotere, voornamelijk eigentijdse state-of-the-art lichtinstallaties. Overwegend erg goed en interessant werk: alleen het Strijp-gedeelte van Glow blijkt de reis vanuit Amsterdam al ruimschoots waard.

Dan wordt het tijd voor de 'echte' Glow-route in de Eindhovense binnenstad. Zoals te doen gebruikelijk worden er ook dit jaar weer nieuwe straten en pleinen aangedaan. Er is weer van alles te zien in uiteenlopende technieken en stijlen. Zo zien we ondermeer een interactief soort video-game met vallende katten (oei! die kunstenaar kan maar beter uitkijken!), een groep enorme, vierkante lampenkappen (Jan des Bouvrie to-the-max) en een verschrikkelijke, über-bombastische projectie op de Catherinakerk. Hier onze vijf favorieten:

1. Uit de ramen van de bovenste etage van De Bijenkorf steken enorme plastic slangen. Ze zijn met elkaar verknoopt, met lucht gevuld en van binnenuit sober verlicht. Even indrukwekkend als ingetogen, deze ingreep van Lang/Baumann.
2. Groupe Laps plaatste pakweg tachtig (!) mansgrote, uit lichtbuizen opgebouwde, The Saint-achtige figuren tegen de gevel van het (acht verdiepingen hoge) politiebureau. Door ze razendsnel achter elkaar aan en uit te zetten ontstaat een simpele, maar zéér effectieve 'animatie' - een beetje als bij zo'n ouderwets flipboekje. De figuren lijken achter elkaar aan te zitten, als in een spannende gangsterfilm.
3. In alles een echte klassieker: de roestige vuilcontainer vol brandende TL-lampen van Molitor & Kuzmin.
4. Op een leegstaand gebouw wordt een enorme mond geprojecteerd. Het oude pand komt aldus tot leven en blijkt zich uit te drukken in eigentijdse straat-rap met een smeuiig Brabants accent. Erg leuk, dit side project van Tromp.
5. Wij zijn fans van Femke Schaap en ook haar Glow-bijdrage (bestaande uit op uitgezaagde panelen geprojecteerde wegwerkers, coureurs, discojeugd en allerlei andere types -zie foto hieronder) bevalt ons weer uitstekend.

We eindigen de lange, goedgevulde avond in het sympathieke kunstenaarsinitiatief TAC, alwaar we worden getrakteerd op een zéér sfeervolle licht-en-schaduwinstallatie (eigenlijk meerdere installaties in één) van Florian deVisser en Marleen Hartjes. En dan is het toch écht tijd voor een Brabants biertje...

tussenstand@home

Hoe stel je een polderlicht@home-route samen? Je begint vrij willekeurig met het zoeken naar geschikte kunstenaars/kunstwerken en het werven van adressen. In eerste instantie lopen die twee lijnen min of meer langs elkaar heen. Als je van elk een stuk of zeven, acht hebt, begin je héél voorzichtig te combineren: dat ene lichtkunstwerk zou wel eens dáár kunnen passen, die videofilm past mogelijk bij dié gastvrouw... Voor enkele werken kun je de locatie snel vastleggen, met anderen moet je soms lang schuiven. Elk adres dat erbij komt, elke nieuwe kunstenaar die wordt gestrikt biedt nieuwe combinatie-mogelijkheden en kan de zaak behoorlijk op zijn kop zetten. Het is al met al een heel gepuzzel, maar overwegend leuk en boeiend om te doen.

Soms zit het tegen: dan trekt een gastvrouw of -heer zich terug. Dat is ons dit jaar al twee keer overkomen. Voor de eerste 'spijt-optant' hadden we het volste begrip; die was het gewoon allemaal te veel. De tweede echter meldde zich deze week doodleuk af; die gaat er bij nader inzien toch liever een paar daagjes op uit. Kijk, dát kan je dus niet maken! Maar ach, shit happens nu eenmaal en the show must go on. En we staan er allesbehalve slecht voor: de teller staat momenteel op dertien adressen en dertien kunstenaars*. We behoeven er dus nog twee van elk. En hebben  nog drie, vier weken tijd om alles 'rond' te breien. Gaat helemaal goed komen, we houden u op de hoogte. Maar nu eerst naar Eindhoven, naar Glow!

*) Roos van Haaften | Tom Milnes (UK) | Alexa Meyerman | MMC Schobbe | Rachel de Boer | Anne Verhoijsen | Marc Barreda | André Pielage | Navid Nuur (foto) | Joost Mellink | Marion Traenkle | Doina Kraal | Dirk Schlichting (D)

de giftige erfenis van Halbe Zijlstra

Korting op kunst- en cultuur wordt misbruikt om de cultuurwereld te elimineren - Bij het afzwaaien van de voormalige Staatssecretaris van Cultuur, Onderwijs en Wetenschap heeft de Volkskrant ervoor gekozen hem een hart onder de riem te steken. Op vrijdag 2 november verscheen een uitgebreide analyse in deze krant waarin Zijlstra onthaald werd als een strijder tegen "de arrogantie van de juiste smaak", een succesvolle hervormer die het debat over cultuursubsidies "op scherp" heeft gezet.

Waar hebben we die uitdrukking eerder gehoord? Het "op scherp zetten van het debat" is een veelgebruikt eufemisme voor publieke figuren die zich van tendentieuze beeldvorming bedienen. De term is een van de vreemde producten van de postfortuynistische politieke cultuur. Maak moslims uit voor een vijfde colonne en u zet het debat op scherp. Zeg dat werklozen en gehandicapten handophouders zijn, en u zet het debat op scherp. Maak kunstenaars uit voor amateuristische profiteurs en jawel, het wonder is geschied: het debat is op scherp gezet. We mogen Zijlstra dankbaar zijn. 

Nu valt er veel te zeggen over het cultuurbeleid van Halbe Zijlstra. Duidelijk is dat de lijn die hij heeft uitgezet, wordt voortgezet door het nieuwe kabinet. De Volkskrant schrijft terecht dat zijn bezuinigingsoperatie inmiddels een "onomkeerbare ontwikkeling" lijkt te zijn. Des te meer reden om eens zorgvuldig te bekijken wat de inhoud en consequenties van zijn beleid zijn, zou je zeggen. (lees de rest hier)

gorgelrotzakken

Death metal. Black metal. Extreme metal. Heerlijke herrie, bloedserieus en lachwekkend tegelijk. Zo ook het drietal eersteklas rotzakken dat zich Gorgelrot noemt. Dit krapuul presenteert de nieuwe LP Necrophilia - Live from the Grave op de plek waar het voor hen allemaal begon: in de Amsterdamse underground, om precies te zijn in atoomschuilkelder metrostation Wibautstraat te Amsterdam-Oost. Verse corpsepaint op hun gemene tronies, de Marshall-versterkers op standje 11. Zielloze zang, rottende ritmes en reutelende riffs, niet geheel vrij van enige invloeden, maar immer gebracht met een tomeloze inzet. Niet een enkele avond, maar liefst twee maanden lang, tot 4 januari 2013. Als de Gorgelrottende skeletten tenminste niet al vóór die datum uit elkaar vallen...

borneohof wint nieuwbouwprijs

Geusebroek Verheij Architecten heeft de Amsterdamse Nieuwbouwprijs 2012 gewonnen met het markante verzamelgebouw De Borneohof op het Javaplein, middenin de Indische Buurt te Amsterdam-Oost... inderdaad, dat gebouw met die mooie toren waarin wij afgelopen winter een lichtkunstwerk van Peter Vink hebben geïnitieerd. En waarin we over enkele weken Paul Baartmans een lichtinstallatie laten plaatsen. Maar eerst feliciteren we dhr. Peter Geusebroek met zijn welverdiende prijs. Peter, proficiat! 

connectie / disconnectie

Hoeveel vrienden heeft U op Facebook? En hoeveel volgers op Twitter? Hoort u er nog wel bij? Is ons aller sociale leven er nou écht zoveel op vooruitgegaan? Zijn we wel zo connected? Of maskeren we fundamentele eenzaamheid met electronisch speelgoed? De naam van die spullen begint natuurlijk niet voor niks met 'ik'... Saar Amptmeijer -een paar maanden geleden afgestudeerd aan de Utrechtse Hogeschool voor de Kunsten en in alles een telg van de social media-generatie- zet vraagtekens bij al dat gelike en ge(re-)tweet. En vertaalde die vraagtekens in een prachtige, poëtische installatie (foto). Nu te zien in Etalagegalerie Inkijk op metrostation Waterlooplein. Vind ik leuk!   

Van 'verbondenheid' met ons leefmilieu is nauwelijks nog sprake. Robert Roelink woont en werkt in een camper. De Nederlandse regelgeving maakt dat deze 'kunstnomade' nooit langer dan een paar dagen op één locatie mag blijven staan. Zijn werk gaat over duurzaamheid de desastreuse manier waarop we met de natuur omgaan. Robert formuleert zijn groene boodschap met plastic, de grootste rotzooi die de mens ooit heeft uitgevonden. Met vuilniszakken, winkeltasjes en tape maakte hij een zes meter lang, knalgeel beeld van een gevallen man. Het lijkt er speciaal voor gemaakt, zo mooi past het in de Inkijk op metrostation Weesperplein. Falling Humanity: een werk om even stil van te worden.

inkijk-a-gogo

Het gaat goed met onze Inkijk-galerieën! Na allerlei renovatiegedoe en het daaruit voortvloeiende afsluiten van hele of halve metrostations loopt de programmering sinds enige tijd weer op rolletjes. Ook lijkt de druk vanuit het GVB (die de ruimtes liever aan een commerciële partij zou willen verhuren) wat afgenomen. Enfin, er zijn weer drie nieuwe exposities ingericht, die zo verschillend van elkaar zijn als maar mogelijk is. In station Waterlooplein staat hangt de esthetische en poëtische installatie #21 van Saar Amptmeijer, in station Weesperplein staat ligt het maatschappijkritische Falling Humanity (foto) van Robert Roelink, en in station Wibautstraat staat hangt de cartooneske deathmetal-band Gorgelrot. Over alledrie valt het nodige te vertellen, maar u kunt beter gewoon gaan kijken.

vido's filmzine

Niemand die wij kennen weet zo veel over film als Gert Verbeek, oftewel Vido Liber. Op zijn blog schrijft hij over speelfilms die op dat moment in de bioscoop draaien en over klassiekers en underground-films in zijn imposante dvd-collectie. Zijn stukjes zijn kort, to the point en behandelen bij voorkeur aspecten van een film die anderen over het hoofd zien. Regelmatig toont Verbeek dwarsverbanden aan tussen films die ogenschijnlijk niks met elkaar van doen hebben. In het geval van Leos Carax' Holy Motors laat zijn kennis zelfs die van het gerenommeerde Britse filmblad Sight & Sound ver achter zich. Vido's Filmzine: léés dat blog!

rebooting nature

Een nucleaire ramp van ongekende omvang heeft alle leven op deze godvergeten planeet in één klap weggevaagd, zelfs de kakkerlakken hebben het niet overleefd. Wat rest is een kaal, roerloos landschap, bedekt met een laag radioactief stof. Schraal zonlicht vecht zich een weg door de verziekte atmosfeer en zet alles in een vuilgele gloed. Her en der liggen 'welvaartsresten' in de woestenij: een kapotte wasmachine, een halve stoel, een televisie met kapot scherm, maar verder is er helemaal niets meer... tot een paar weken geleden, toen plotseling een tenger takje uit de giftige grond oprees, met een minuscuul groen blaadje eraan! Na enige aarzeling begon het takje te groeien, kreeg het meer blaadjes, en inmiddels is het een flinke plant! Is er dan toch nog hoop?

het spookt in de biesbosch...

"fuck you motherland!"

"Vrijheid is iets raars... als het eenmaal in je hart woont, gaat het nooit meer weg."

Kunstenaar. Icoon. Provocateur. Held. Activist. Humanist. Individualist. Stijfkop. Optimist. Levensgenieter... Dat en nog veel meer is Ai Wei Wei in aan de hem gewijde documentaire Ai Weiwei: Never Sorry. Je kan niet anders dan grote bewondering hebben voor 's mans niet aflatende strijd tegen de Chinese machthebbers, maar tegelijkertijd zou je hem tegen zichzelf in bescherming willen nemen... de Communistische Partij is niet gediend van gezichtsverlies en kan extreem hard optreden tegen opponenten; de spanning die dat met zich mee brengt is de hele film door voelbaar. Never Sorry laat zien hoe een onverschrokken kunstenaar met een goed verhaal en de nodige kennis van moderne communicatietechnieken, hoe die aan het denken zet, hoe zijn kunst bewuster maakt, moediger wellicht, en daarmee het leven in een onmenselijk systeem wat draaglijker maakt (wat helaas niet hetzelfde is als gemakkelijker). Ai Weiwei is een belangrijke kunstenaar. Never Sorry is een belangrijke film.

als een huis

"Het AFK is van mening dat het concept staat als een huis en vindt het jammer dat het alweer de laatste editie is van Polderlicht@home. [...] Het AFK vindt het tentoonstellen van dit soort werk in huiskamers een aantrekkelijke toevoeging aan de presentatie-mogelijkheden van Amsterdam. Het is interessant dat bewoners als suppoost ook tekst en uitleg geven bij de werken. Op deze manier worden ook bijzondere ontmoetingen gecreëerd tussen bewoners in de buurt. [...]  De organisatie bewees met de realisatie van de eerdere edities een aantrekkelijk en professioneel eindresultaat neer te kunnen zetten. Het AFK is nieuwsgierig naar de uitvoering." 

Aldus het Amsterdams Fonds voor de Kunst in haar motivatie bij de subsidietoekenning voor de derde editie van ons gluren-bij-de-buren-op-cultureel-verantwoorde-wijze-project Polderlicht@home. Daarmee is ons ego gestreeld, onze dag goed en kan het project definitief doorgang vinden. En da's een hele zorg minder in deze voor de Kunsten zo woelige tijden.

Overigens hebben we in de tussentijd niet stilgezeten en al elf kunstenaars en tien gastadressen gestrikt. We hebben er vijftien van elk nodig, dus we zijn er nog lang niet. Woont u in de Dapperbuurt en lijkt het u leuk om gedurende drie middagen (tussen Kerst en Oud&Nieuw) een kunstwerk te 'adopteren' en dat aan zo'n honderd geïnteresseerde bezoekers te laten zien, dan vernemen we dat graag. U kunt ons bellen op 020-6925733 of een mailtje sturen. Alvast bedankt!

[nb Op de foto het grappige opblaasobject van Femke van Heerikhuizen aan een tekentafel tijdens de eerste editie van Polderlicht@home in december 2010]

"geachte aanwezigen...

...al meer dan tien jaar organiseer ik grote en kleine kunstprojecten in Oost. Een tijdlang was ik zelfs in dienst bij dit stadsdeel als zogenaamd 'stadsdeelkunstenaar'.

Ik was trots op die unieke baan; in geen enkel ander stadsdeel bestond een dergelijke functie.

Nog steeds ben ik er reuze trots op dat ik in Oost werkzaam ben, een stadsdeel met een vooruitstrevend cultureel beleid.

Ik ben er trots op om in een stadsdeel te functioneren dat meer óm kunst en meer áán kunst geeft dan de meeste andere stadsdelen.

Ik ben er trots op om in een stadsdeel te werken waar kunst wordt ingezet om de straat, de buurt, de mensen, het leven er op vooruit te laten gaan.

En toen het stadsdeel aan de ontwikkeling van Oostpoort begon, was ik er trots op dat het hart van dit gebied werd gereserveerd voor het CBK, voor kunst en cultuur.

Kortom, ik ben er trots op kunstenaar in Oost te zijn, en zoals mij zijn er velen.

De plannen om het CBK in de ramsj te doen, maken het voor mij echter heel moeilijk om zo trots te blijven! Waarom wilt U deze magnifieke plek afstoten? Waarom wilt U deze parel van Oost voor een euro verpatsen? U krijgt daarmee weliswaar uw begroting op orde, maar geestelijk gezien betekent het een verarming.

Vraag mij niet om oplossingen. Dit is enkel een hartekreet van iemand die geeft om Oost en de kunsten. Ik wil u alleen maar vragen om ook Uw hart te laten spreken. Behoud het CBK voor het stadsdeel! Gun het de tijd om op eigen kracht te verzelfstandigen. Maak dat wij trots kunnen blijven op ons stadsdeel."

Aldus de tekst die Polderlicht's eigen Loes insprak aan het begin van de Commissie Algemene en Sociale Zaken, vanavond in de raadszaal van stadsdeel Oost, alwaar opnieuw de toekomst van het CBK Amsterdam aan de orde kwam.

Verder was er een gloedvol betoog van Hedy d'Ancona ("gun het CBK een vierjarig verzelfstandigingstraject, en onderzoek mogelijkheden tot samenwerking met bijvoorbeeld het Amsterdam Museum en CBK Zuidoost"), Machtelt van Thiel van kunsteducatie-stichting De Rode Loper Op School ("voor kinderen is het CBK het museum van de buurt") en nóg een vijftal insprekers. En ook werd deze petitie aangeboden, met ruim 1300 handtekeningen (1261 stuks via het internet, en nog eens 50 'analoog'). 

Daarna volgde een twee uur durende vergadering met talloze interrupties. Portefeuillehouder Jeroen Van Speijk (D66) werd keihard vanaf links (door Tiers Bakker van de SP) en -verrassing- ook steeds meer vanaf rechts aangevallen (door de karikaturale liberaal Rick Torn van de VVD) en wist zijn standpunten slechts mondjesmaat te verdedigen. Niet voldoende in elk geval, want uiteindelijk besloot de voltallige raad om verder onderzoek af te wachten en Van Speijk's plannen voorlopig nog niet in stemming te brengen. Hadden de raadsleden zich de woorden van Kamer van Koophandel-jurist, CBK-lid en laatste inspreker Jan Leerling ter harte genomen? Jan zei: "Als het stadsdeel een ondernemer zou zijn, en de plannen voor overname van het CBK een ondernemersplan, dan zou ik die ondernemer terug naar huis sturen: maakt u eerst uw huiswerk maar eens goed."

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

yvonne oerlemans [1945-2012]

Vandaag hoorden we dat bijna drie weken geleden, op 14 september, Yvonne Oerlemans is overleden. Yvonne maakte in de jaren '70/'80 naam als pionier binnen het toen nieuwe medium video. In de collectie van het Nederlands Instituut voor Mediakunst (NIMK) is een flink aantal van haar videowerken opgenomen. In 2001 werkte ze mee aan ons eerste Polderlicht-project, met de video-installatie Crossing The Red Sea, en pakweg twee jaar later exposeerde ze objecten/assemblages in de vorm van priesterstaven in onze Inkijk-galerie in metrostation Wibautstraat. Hoewel Yvonne de laatste jaren kwakkelde met haar gezondheid bleef ze produktief, en maakte kunstzinnige korsetten en vliegers. En nu is ze zelf weggevlogen...

haags hoppen

Vandaag begeven we ons naar Den Haag om daar twee exposities te bezoeken. Uiteindelijk worden dat er vier.

Een paar meter voor ons eerste doel, de Electriciteitsfabriek, wordt onze aandacht getrokken door de reflectie van een aantal gekleurde neonbuizen. Achter een poort blijkt een lichtkunstwerk te hangen dat we goed kennen: ooit was het onderdeel van ons allereerste Polderlicht-evenement. Elf (!) jaar later lijkt het werk -van Willem Marijs- weliswaar wat aangetast door de tijd en de elementen, maar het weerzien is er niet minder prettig om. Achter de poort ligt galerie/kunstcentrum Nest, alwaar de tentoonstelling Why Are Artists Poor? is te zien: een reflectie van kunstenaars op de presentatie en maatschappelijk waardering van kunst anno nu. Heel mooi is de video When What Becomes Who van Una Knox, waarin twee alledaags uitziende conciërges houten kisten (met kunst?) in en uit een goederenlift slepen, ondertussen een kunstfilosofische discussie op zéér hoog niveau voerend. Jeroen Jongeleen haalt teksten van websites als Geenstijl en spuit die zonder omhaal op panelen van verschillende materialen. De kritiek op kunst tot kunst verheven (een beetje zoals Tinkebell dat deed met de hatemail-bundel Dearest Tinkebell.) De resultaten zijn verbijsterend en soms hilarisch, want volledig over the top.

Dan is het tijd voor de groepsexpositie-van-Turkse-kunstenaars Commons Tense in de Electriciteitsfabriek. Een klein deel van dit mooie industriële complex is gereserveerd voor De Kunsten, maar het merendeel functioneert nog steeds als energiecentrale. Hoe ironisch: als we binnenlopen blijkt de stroom te zijn uitgevallen! Een deel van de kunstwerken 'werkt' daarom niet naar behoren. De kunst gaat grotendeels over de rol van nieuwe digitale media en hoe overheden die gebruiken om hun onderdanen te 'monitoren' - en is daarmee uitgesproken politiek van aard. Zo zien we een groot plakkaat met daarop de Universele Verklaring Van De Rechten Van De Mens, met eronder een hele opsomming 'doorsnee'-uitspraken van Turkse officials die de Verklaring met voeten treden - en dat terwijl Turkije die in 1948 mede heeft ondertekend. Dit kunstwerk (ís dit eigenlijk wel een kunstwerk?) bevalt ons het meest aan Commons Tense, de rest blijkt nogal droog en nou ja... saai.

Een deur verder blijkt dat er nóg een expositie in de fabriek te zien is. In een grote, ruige fabriekshal wordt Global Groove gedraaid; een kleurrijke, bijna psychedelische videocollage van Nam June Paik uit 1973. Daaromheen een paar licht- en geluidsobjecten, waaronder de spannende Ideofoon van de Nederlandse electronicapionier Dick Raaijmakers. Maar ook hier doen enkele werken het niet -of zijn zelfs weggehaald- en dat is verdomde jammer want de sfeer is hier top.

Precies op tijd arriveren we in galerie JCA de Kok aan de Lange Beestenmarkt, alwaar Ro Hagers een fijne solo-expositie opent. We zien houten panelen met subtiel freeswerk, 'gezandschilderde' kunststof platen en ruimtelijke objecten, dat alles handgemaakt en met zichtbaar veel aandacht tot stand gekomen. Het mooist is een mensgrote sculptuur van wit piep- en groen purschuim, zowel fragiel als sterk ogend. De figuur lijkt ons aan te kijken vanuit een ver verleden - en is dan ook een eigentijdse interpretatie van dit klassieke beeld. Prachtig... en als alles goed gaat, over een paar maanden te zien in onze eigen Inkijk-galerie in metrostation Weesperplein. Overigens nam ook Ro Hagers deel aan die eerste Polderlicht-editie in 2001... en daarmee is de cirkel voor vandaag rond.

polderlicht X

Sinds pakweg een jaar heeft ook stichting Polderlicht een Facebook-pagina. Waarom? Omdat fondsen/geldschieters dat tegenwoordig eisen in het kader van publieksverbreding. Met andere woorden: het was een verplichting, veel lol hadden we er niet van... Totdat deze week plots een gat in de programmering van onze Inkijk-galerie in metrostation Weesperplein. Waar haal je zo één-twee-drie een geschikte installatiekunstenaar vandaan? We plaatsten een publieke oproep op Facebook en kregen zowaar een kleine twintig reacties. En daar zaten hele goeie tussen! Waardoor we het 'gat' konden vullen én alvast de nodige kandidaten voor volgend jaar konden noteren. Afijn, óns hoort u niet meer mopperen over die social media....

A.s. woensdag 3 oktober neemt de stadsdeelraad van Amsterdam Oost een beslissing over de toekomst van het CBK. Voorafgaand aan de vergadering zal deze petitie aangeboden worden. Na een vliegende start blijft het aantal handtekeningen momenteel een beetje hangen rond de 1100. Het moet toch mogelijk zijn om vóór a.s. woensdag de 1500 te halen? Als u nog niet heeft getekend, doe dat dan alsjeblieft nu!    

polderlicht-projecten: een update

Mooi bericht van stadsdeel Oost: de subsidie-aanvraag voor de derde editie van ons leuke-kunst-in-leuke-huizen-bij-leuke-mensen-project polderlicht@home is positief beoordeeld en volledig gehonoreerd. Daarmee zijn we met de financiering van dit project precies op de helft. Het strikken van kunstenaars voor @home vordert ondertussen gestaag. Inmiddels zijn André Pielage, Marc Barreda, Roos van Haaften (foto), Alexa Meyerman, Joost Mellink en We Make Carpets bevestigd. Met een paar anderen zijn we nog in onderhandeling.

Nog meer goed nieuws: het stadsdeel heeft óók onze aanvraag voor Lichtkunst In De Borneohof gehonoreerd. Dus is de financiering daarvan nu helemaal rond. Ook hebben we een kunstenaar voor de Borneohof gekozen: Paul Baartmans, een oude Polderlicht-bekende en, belangrijker, een getalenteerd kunstenaar en nauwgezet vakman. Wat hij wil gaan doen klinkt zeer veelbelovend, maar houden we nog even onder de pet.

Lief stadsdeel, hartstikke bedankt!!! Wordt vervolgd!

voor het behoud van cbk amsterdam....

...kunt u hier een petitie tekenen. Alvast bedankt!

vrienden van/in het stedelijk

Terwijl een stukje verderop op het Museumplein een stelletje malloten staat te demonstreren tegen een knullig filmpje op het internet, gaat ónze aandacht naar Iets Hogers: we zijn aanwezig bij de Vrienden-preview van het vernieuwde en eindelijk heropende Stedelijk Museum. De preview is druk, gezellig en duurt maar kort, dus meer dan een eerste indruk hebben we niet kunnen opdoen. Bij binnenkomst blijkt de veelbesproken nieuwbouw van binnen aanmerkelijk meer allure te hebben dan dat die gekke badkuipvorm aan de buitenkant belooft. Openingstentoonstelling Beyond Imagination omvat naast objecten en fotografie veel videoprojecties, en aangezien die veel meer tijd en aandacht vragen dan we nu hebben, doen we een rondje oudbouw. Daar, op de eerste verdieping, hangen onze échte 'vrienden van het stedelijk' aan de muur: Barnett Newman, Sol Lewitt, Willem de Kooning, Andy Warhol... ze zijn er allemaal en het doet ons deugd om ze na al die jaren weer te mogen aanschouwen. Wat goed om hier weer te zijn! In het schijnsel van Dan Flavin's prachtige lichtkunstwerk (mag dat voor eeuwig in het trappenhuis blijven hangen, alsjeblieft?) drinken we een goed glas witte wijn, hebben een leuk gesprekje en hup, daar gaan we weer... Langs werk van Jan Dibbets. Van Groep Nul. Het varkentje van Jeff Koons. Daar waar de oudbouw schijnbaar vanzelf overloopt in de nieuwbouw hebben de twee meest toonaangevende Nederlandse kunstenaressen van het moment, Rineke Dijkstra en Marlene Dumas, elk een eigen zaal. Via een lange roltrap belanden we in de kelder, om daar nog nét voor sluitingstijd de enorme typografische ingreep van Barbara Kruger te bewonderen. Teksten in giga-grote lettertypes op de muur en op de vloer. Zo staat er: 'Geloof + Twijfel = Gezond Verstand'. Daar zouden die demonstranten verderop een voorbeeld aan mogen nemen.

het zeer

Swans, het roemruchte noise-combo rond misantroop Michael Gira, heeft een nieuw ei gelegd: The Seer. Elf composities, in lengte variërend van nog geen twee tot ruim tweeëndertig minuten, samen goed voor twee cd's boordevol muziek. Hoewel Gira & co zich vaak tot één, hooguit twee akkoorden beperken, komt er van alles voorbij: chants, tribale drums, ambient, doedelzakken, tubular bells, daverende drones, gitaarfeedback, koorzang, krautrock, flarden progrock, een enkel ingetogen stukje Americana... De muziek is voor een groot deel zwaar, duister, heftig, monotoon en af en toe confronterend, maar zo intens haten als vroeger doen Swans ons niet meer; tegenwoordig klinkt er zowaar enig positivisme en (gitzwarte) humor door.

Het beste valt The Seer in één keer achter elkaar door te beluisteren. Liggend op bed of bank, wijntje erbij, de ogen dicht, het verstand op nul... een beetje zoals men lang geleden, in de jaren '70, naar een psychedelische plaat als Pink Floyd's Ummagumma pleegde te luisteren. Niet zo raar, want The Seer doet ons met zijn avontuurlijke, lange nummers en -ogenschijnlijk- verhalende structuur regelmatig denken aan zo'n ouderwetse 'konsept-plaat'. The Seer is hier in zijn glorieuze geheel te beluisteren. Plaat van het jaar!

belabberde beelden bij ballard

Wat is toch dat toch met visuals bij electronische en/of ambient-concerten? Waarom zijn die beelden bijna altijd zo saai? Plaatjes van planeten, bacterieën, zonlicht-dat-op-water-schittert en meer van dat soort stock footage doet de muziek vaak geen recht.

Gisteravond traden vier electronische acts op in Paradiso, in het kader van een JG Ballard-tribute. Twee daarvan, Stellar OM Source en Shackleton, kozen ervoor om zónder begeleidende beelden op te treden. In beide gevallen stond dus iemand op een duister podium bij een minuscuul bureaulampje wat aan knopjes te draaien, met muziek die zowat schreeuwde om beeld. De andere twee acts, The Anti Group (TAG) en Blanck Mass, kozen wél voor begeleidende projecties. Helaas maakte dat het er -visueel gezien- niet veel beter op. Lichteffecten, celdelingen, gesteentes... zeer voorspelbaar. En zo veilig, zo ongevaarlijk allemaal. TAG's gefotoshopte marmerstructuren leken godbetert afkomstig van een batik-cursus!

Muzikaal gezien was de set van Blanck Mass veruit het interessantse. Die begon met een voortdenderende basdreun met langgerekte slierten orkestgeluid eroverheen. Deze werkelijk snoeiharde muur van geluid (onze kleren trilden hevig mee) werd na een kwartiertje meer ritme-geörienteerd, om vervolgens gedurende een minuut of zeven, acht in een héle spannende cadans te blijven hangen. En toen voltrok zich zowaar een klein wondertje: na lavastromen en andere ellende beperkten de visuals zich tijdens deze hele sequentie tot één loop, één herhalend geometrisch patroon (foto). Hier, en alleen hier, vielen beeld en geluid perfect samen.

Veel weten wij eerlijk gezegd niet over JG Ballard, schrijver van o.m. Crash en The Atrocity Exhibition, behalve dat een groot deel van zijn oeuvre zich afspeelt in de nabije toekomst, in een duistere en kille wereld. Misschien dat het daarom vanavond in Paradiso zo unheimlich donker was? Het was er zelfs koud... een vreemde gewaarwording op deze benauwde nazomeravond.

vandaag in het parool:

‘Oost verliest grip op cultuur’

Het afstoten van kunstencentrum CBK door het stadsdeel, is een ramp, zeggen kunstenaars – door Maaike Lange

Organisator John Prop van stichting Polderlicht, die licht- en geluidsprojecten op touw zet, is zeer te spreken over het CBK, het Centrum voor Beeldende Kunst in Oost. In samenwerking met dit centrum zet hij regelmatig kunstroutes uit. Dat het stadsdeel ervan af wil en een exploitant zoekt die de collectie voor één symbolische euro wil overnemen, vindt hij kapitaalvernietiging. “De collectie van het CBK is vergaard met publiek geld. Het is dus collectief bezit.” Volgens Prop heeft het stadsdeel jarenlang veel energie, enthousiasme en geld in het instituut gestopt. Waarom het er dan nu vanaf wil, is voor hem en andere kunstenaars en buurtbewoners een raadsel. Prop: “Het CBK is een openbare plek, iedereen kan er door de collectie dwalen en je krijgt altijd vriendelijk een kop koffie. Dat zou behouden moeten blijven.”

Beeldend kunstenaar Eleonoor van Beusekom was jarenlang extern adviseur collectievorming van het Centrum Beeldende Kunst. “Tot een paar jaar geleden zou het CBK hét bruisend centrum van Oost moeten worden, met het oog op Oostpoort. Het zou volgens het stadsdeel het visitekaartje zijn voor het aantrekken van nieuwe bedrijven en winkels.” Van die ambitie lijkt niets meer over, nu blijkt dat het stadsdeelbestuur het kunstencentrum, dat veel te duur is geworden in zijn optiek, van de hand wil doen. “De ruime collectie wordt gebruikt als lokkertje om een huurder of koper te vinden. Als je de collectie van de hand doet, is die vogelvrij. Zonder kunstcollectie zul je in Oost nooit meer een kunstencentrum hebben.”

Vorige maand maakte het stadsdeelbestuur via een advertentie bekend te zoeken naar een koper of exploitant. Portefeuillehouder Jeroen van Spijk (D66)vindt dat het uitlenen van kunst niet per se tot de kerntaken van de overheid behoort. De commerciële kunstuitleen SBK is één van de serieuze gegadigden. Volgens Van Spijk hebben nog tien partijen serieuze interesse getoond. En zo vreemd is het volgens hem niet dat de collectie voor die ene euro wordt overgedragen: “Het is eerder voorgekomen bij artotheken dat de collectie voor een symbolisch bedrag weggaat.” De collectie van het CBK omvat zo’n vijfduizend kunstwerken, met een geschatte gezamenlijke waarde van 4 miljoen euro. Kunstenaars vrezen dat met het afstoten van het CBK en de collectie veel expertise verloren gaat voor het stadsdeel. Er worden niet alleen tentoonstellingen georganiseerd in het CBK, medewerkers adviseren ook kunstenaars en galeries. Fotograaf Jan Theun van Rees, enkele van zijn foto’s behoren tot de collectie: “Als je alles overdraagt aan een commerciële partij raak je al het goede in één klap kwijt.”

inspraak en een pinokkiootje

Tijdens de commissievergadering Algemene en Sociale Zaken, vanavond in de raadszaal van stadsdeel Oost, werd door drie insprekers aandacht gevraagd voor de gang van zaken rondom CBK Amsterdam. Ondergetekende was één van die insprekers. Hier de tekst:

"Geachte commissieleden, geachte aanwezigen,

ik spreek tot u namens Stichting Polderlicht, een instelling die kunstprojecten in de openbare ruimte van Oost organiseert, maar ook als bezorgde kunstliefhebber en betrokken bewoner van het stadsdeel. 

Het stadsdeel wil af van Centrum Beeldende Kunst (CBK) Amsterdam, en dreigt het daarom over te doen aan Stichting Beeldende Kunst (SBK), een commerciële instelling. De kunstcollectie zal daarbij aan de SBK worden weggegeven voor het symbolische bedrag van slechts één euro. Dat het 'runnen' van het CBK geld kost en dat de huidige crisis het stadsdeel noodzaakt om bepaalde keuzes te maken valt tot op zeker hoogte te begrijpen. Feit is echter dat het CBK een grote, bijzondere collectie kunst beheert -met een marktwaarde van maar liefst vier miljoen euro!- die gedurende vele jaren uit gemeenschapsgeld is opgebouwd, hetgeen betekent dat die collectie van de burgers van Oost is – dus collectief bezit van ons allemaal! Ik heb er grote moeite mee dat dit collectieve bezit zomaar van de hand wordt gedaan! Ik heb er grote moeite mee dat het stadsdeel uitgerekend in tijden van crisis zulk een kapitaalvernietiging wilt doorvoeren! Ik heb er grote moeite mee dat zoiets waardevols voor zo weinig wordt verkwanseld aan de vrije markt! De collectie is van ons allemaal en dat moet zo blijven.

Ik wil u daarom met klem verzoeken om het CBK in de huidige vorm te behouden. Mocht dat toch niet mogelijk zijn dan verzoek ik u dringend om de collectie niet te verkopen maar aan het SBK in bruikleen te geven. Leen de kunst uit aan de kunstuitleen maar verkoop haar niet! Die collectie is van het stadsdeel, van de burgers van Oost, van ons allemaal! Er zijn ongetwijfeld juridische obstakels maar als de politieke wil er is, lijkt mij dat die te overbruggen moeten zijn. En dan wil ík die ene euro wel betalen..."

Of het veel uitmaakt is zeer de vraag: de deal met het SBK lijkt zo goed als rond. De verantwoordelijke wethouder draaide daar vanavond op wel héél doorzichtige wijze omheen. Want waarom beweert hij dat 'het onderzoek naar mogelijkheden van verzelfstandiging van het CBK nog lang niet is afgerond', terwijl er een paar weken geleden al een advertentie in de krant stond waarin naar een koper werd gezocht? Niet alleen in Den Haag hebben ze lange neuzen...