no future: erkenning... hoezo?

‘Eindelijk erkenning!’ Hoofd VPRO-radio Gerard J. Walhof begon en eindigde er zijn rede mee in een afgeladen W139, afgelopen donderdagavond, bij de presentatie van de Vinyl-box. Walhof refereerde aan de ongekende hoeveelheid publiciteit en evenementen die alle No Future Nu/Ultra2012-aktiviteiten momenteel gegenereren. ‘Eindelijk erkenning!’... het is een opmerking die ons wat vreemd voorkomt. Gerard Walhof heeft -net als vele anderen- vanuit de donkere jaren ‘80 en de Do It Yourself-houding een glanzende carrière weten op te bouwen, en heeft wat dat betreft niet over erkenning te klagen, maar dat is niet waar we hier op doelen. Nee, we vinden het een vreemde opmerking omdat het óns –punkers, wavers en Vinyllezers van het eerste uur- daar nooit om ging. Wij vormden onze eigen, obscure smaak en keken neer op de mainstream, weg van de gevestigde orde... het láátste wat we wilden was erkenning uit die hoek.

Dat neemt niet weg dat veel van wat er in de grenzebandeloos creatieve jaren ‘77-‘84 gebeurde té bijzonder is om niet nog eens voor het voetlicht te brengen. En dat alle huidige aandacht voor de No Future-periode welkom is, en we er graag een steentje aan bijdragen door de lezingen in onze Inkijk-galerie mogelijk te maken. Bovendien: hoe mooi en informatief de expositie in het sjieke Utrechtse Centraal Museum ook moge zijn, naar de geest van ‘toen’ is onze eigenste underground-galerie stiekem een veel logischere locatie voor een terugblik.

wordt verwacht: no future

Dansen op de vulkaan. No future. Geen woning geen kroning. Do it yourself! Gevleugelde slogans van een lichting jongeren die Nederland eind jaren zeventig, begin jaren tachtig op zijn grondvesten deed trillen. Hun sombere toekomstperspectief (hoge jeugdwerkeloosheid, neutronenbom, woningnood) uitte zich in kraakrellen, doemdenken, drugsgebruik en harde actie tegen de gevestigde orde: tanks in de Vondelstraat, hevige onlusten tijdens de inhuldiging van Beatrix, massaal protest tegen kernwapens. Tegelijkertijd was er een golf van creativiteit in kunst, cultuur, muziek en media. Het was de tijd van Sex Pistols, Nieuwe Wilden, New Wave, Joy Division, Ultra! en VPRO-programma’s als Neon en Götterdämmerung 2000.

Deze donkere jaren mogen zich in een toenemende belangstelling verheugen, en al die aandacht komt in maart a.s. tot een hoogtepunt: zo komt er een grote overzichtstentoonstelling in het Utrechtse Centraal Museum en een foto-expositie in de Melkweg. Ultra-aanstichter Wally van Middendorp heeft zijn band Minny Pops nieuw leven ingeblazen voor een serie bijzondere terugblikken, waaronder een unieke suite uitvoering van debuutelpee Drastic Measures, Drastic Movement. Naast een eenmalige nieuwe uitgave van het roemruchte blad Vinyl verschijnt het ene na het andere boek over de periode. VPRO organiseert een themaweek op webkanaal HollandDoc. En er vinden een hele week lang voorleessessies (door Harold Schellinx, Leonor Jonker en Martijn Haas) plaats in onze Inkijk-galerie in metrostation (én Koude Oorlog-atoomschuilkelder!) Weesperplein.

U P D A T E : een aantal Nederlandse new wave-bands wordt beschreven op Kindamuzik; een hele fijne serie Ultra-songs is te beluisteren op 22Tracks.

groeten uit rawterdam

javaplein12f

Het duurde wat langer dan we dachten, maar nu is-ie d'r dan toch: de lichtinstallatie van Peter Vink in de toren van gebouw De Borneohof aan het Javaplein in Amsterdam-Oost. Het werk is ingetogen én opvallend: minimal art die tot in de verre omtrek is te zien. Zo sec als het werk oogt, zo basaal is ook de titel: Javaplein12f. Het werk zal drie maanden te zien zijn. We zijn er hartstikke trots op!

We danken bewoner Andy de Geus voor zijn welwillende medewerking, architect Peter Geusebroek voor zijn toestemming en constructieve advies, cultuurmakelaar Nienke Bruin van 'ons' stadsdeel Oost voor haar inzet en tenslotte wethouder Jeroen van Spijk voor zijn enthousiasme en het doorhakken van de financiële knoop.

terugblik@home [slot]

Barbara en Wally wonen in het allermooiste pand van de hele route, maar de bezoeker werd geleid naar de donkere, vochtige kelder. Om daar vervolgens betoverd te worden door de geheel eigen wereld die Marijke Neppelenbroek wist op te roepen met allerlei rond draaiende, in elkaar gefrunnikte staketseltjes, aangelicht met fietslampjes. Heel bijzonder, heel feeëriek, een op zichzelf staand universumpje onder de grond. Eén van de onbetwiste hoogtepunten van de polderlicht@home-route, en dat vonden niet alleen wij maar dat vond ook ons publiek. Omdat de reserveringen via email binnenkwamen, beschikten we over een groot aantal mail-adressen van bezoekers. Dat gaf ons de gelegenheid om hen achteraf te benaderen. We hebben naar 134 mail-adressen een vragenformulier gestuurd. We hebben er daarvan liefst 63 teruggekregen, waarvoor uiteraard veel dank. Hieronder de vragen en de antwoorden:

Bezocht u eerder een Polderlicht-project? Van de 62 respondenten antwoorden 40 met 'ja', bijna tweederde deel dus. Dat betekent dat we door de jaren een (deels) vast publiek hebben vergaard.

Wat vond u van het concept? (geef een rapportcijfer tussen 0 en 10:) Deze vraag kreeg een overweldigend goede respons: slechts één persoon gaf een 7; de rest gaf een 8 of meer, tot een paar keer 10 aan toe. Het gemiddelde komt uit op een 8,6!

Wat vond u van het niveau van de getoonde kunst? (geef een rapportcijfer tussen 0 en 10:) Menigeen vond het niveau nogal wisselend. Het gemiddelde is niettemin een mooie 7,2

Welke kunstwerken spreken u het meeste aan? De bijdragen van Marijke Neppelenbroek en Femke Schaap waren dé grote favorieten; ze werden resp. 50 en 49 keer genoemd. De volgorde van waardering was als volgt: Marijke Neppelenbroek / Femke Schaap / Takako Higashihata / Peter Zegveld / Arjen Boerstra / Roy Villevoye & Jan Dietvorst / Mayke Verhoeven / Bart Prinsen / Constant Dullaart / Ronald van der Meijs / Sonja Karle / Serge Verheugen / Willem Sjoerd van Vliet / Annette van den Toorn / Tamar Frank

Vond u de route te kort, te lang of precies goed? Op één keer 'te lang' en één keer 'te kort' na, vond iedereen de lengte van de route precies goed.
Eén iemand schreef dat haar kinderen het na zeven werken voor gezien hielden, een ander was juist blij dat haar kinderen het zó leuk vonden dat ze alles wilden zien.

Vond u de informatievoorziening slecht, redelijk of goed? Acht mensen vonden de informatie redelijk, de rest vond 'm goed. We kregen een paar complimenten over de duidelijke plattegrond, maar een betere, meer uniforme aanduiding op de eigenlijke adressen is een goed idee.

Waar hoorde u over ons project? Ongeveer de helft geeft aan te hebben gereageerd op een email-bericht, hetzij van onszelf, van één van de deelnemende kunstenaars of van één van de gastgezinnen. De overigen hoorden over erover door (in volgorde van vermelding:) Dwars door de Buurt / Stadsdeelkrant / Parool / Flyers / Uitkrant / Facebook / Anderszins

Stel, we doen nog eens zo'n project, en stel u woont in Oost, wilt u dan fungeren als gastvrouw/-heer? Liefst de helft geeft aan wel gastvrouw/-heer te willen zijn. Maar da's makkelijk gezegd, want de meesten daarvan wonen niet in Oost.... Uiteindelijk zitten er zo'n acht serieuze reacties bij, waar we in de toekomst wellicht wat aan hebben.

Heeft u nog opmerkingen? Michiel Schierbeek schreef: “Een leuke mini Chambres d'Amis!”
Machteld van Thiel schreef: “De kunstroute lopen is op een andere manier door een buurt lopen, verkennen en met andere ogen bekijken.”
Emmie Leenen schreef: “Wat mij vooral opviel, was dat het werk vaak prachtig afgestemd was op de locatie [...] Dat in combinatie met het contact dat ontstaat met de bewoners die hun huis ter beschikking stellen, maakt dat het een heel bijzonder project is.”
Nienke van Beers was wat kritischer: “Mooi concept, van mij mag het uitgebouwd worden met (nog) betere kunstenaars en strengere (gast)curators (nu te veel niveauverschil). [...] Verder goed en bijzonder!”
Henny Straatman schreef: “Bij jullie evenement geldt: het hoeft niet veel geld te kosten om een verbluffend resultaat op te leveren. In deze barre tijden van bezuinigingen betekent het dat jullie opnieuw een mooi aanbod hebben verwezenlijkt.”
Marlene Zwaan hecht minder aan gastvrijheid. Ze schreef: “De interessantste kunst is voor ons die nog doet denken aan die van het oorspronkelijke (Polderlicht-)concept: licht en geluid in een omgeving die enigszins vervreemdend werkt. Een persoonlijke ontvangst van de bewoner is daarbij niet relevant.”
C.P.M. Sebregts schreef: “Goed georganiseerd en zeer goede communicatie! Alles duidelijk, goed verzorgd en klantvriendelijk. Echt een bijzonder compliment waard, want dat maak je bepaald wel eens anders mee, zelfs bij grotere instituten als musea e.d. De keuze van de lokaties voor de verschillende kunstwerken zeer goed. Bij veel lokaties leek het alsof ze speciaal bij het kunstwerk waren gezocht, terwijl dat volgens mij niet zo was. Dus: zeer goed ingericht. Dank voor dit bijzondere pareltje en ik hoop van harte dat jullie project voor de komende jaren gesubsidieerd blijft. Stadsdeel Oost zou echt iets verliezen als ze dat niet zouden doen!”
Ton Haans was zeer kritisch over bijna alle kunstwerken. Zo scheef hij over het werk van Roy Villevoye & Jan Dietvorst: “Flauwekul! Etnocentrisme gecombineerd met exotisme. Niet meer doen!” Om vervolgens te eindigen met: “[...] een inspirerende wandeling, de inkijkjes in de huizen waren verrassend, de buurt afwisselend en de gastheren/vrouwen uiterst gastvrij. Wanneer ze een en ander over de installaties vertelden gaf dat een goede achtergrondinformatie. Kleinschaligheid is ook een aangename invalshoek, grootschaliger opzet ontneemt intimiteit die nu juist weldadig aan deed.”
Dorette Evers tenslotte heeft goede herinneringen aan één van onze eerdere projecten. Ze schreef: “Van mij mag er weer lichtkunst komen in het seinhuis van het Muiderpoortstation!”

terugblik@home [15]

Boven een schouw hing -temidden van talloze, witte post it-briefjes met daarop allerlei codes voor de kleur groen- een lichtbak met daarin de foto van wat wel een lichtgevende boom leek. “Fotosynthese...“ fluisterde een bezoeker. Hoe dan ook, het ingetogen werk Evergreen van Sonja Karle pastte qua vorm én inhoud naadloos in de woonkamer van polderlicht@home-gastvrouw Carla, kleurendeskundige van beroep.

terugblik@home [14]

Onze grote kleine Antwerpense vriend Bart Prinsen maakte lange series dia's in leegstaande woningen in zijn woonplaats. Stuc valt van het plafond, vuil koekt aan een wasbak: het is vooral de achtergebleven leegte die Prinsen probeert te vangen van interieurs die tot voor kort vol leven waren. De dia's op hun beurt worden geprojecteerd op kleine maquettes van woningen. Dat alles werd op de millimeter exact passend geplaatst in drie nissen in het zeer gestyleerde makelaarskantoor van mevrouw Hadassa Pappie. Het bleef enigszins gissen naar wat het werk nou precies voor commentaar leverde op de aktiviteiten van het kantoor, maar het contrast tussen het verval op de foto's en de strakke omgeving waarin ze werden getoond was striking.

terugblik@home [13]

Bezoeker Marc Hurkmans zag er een 'opwaaiende zomerjurk' in. Misschien zegt dat wel iets over Hurkmans, want voor iedereen die wij spraken was de opwaaiende witte doek met het galmende stemmetje toch echt een spook. En een typisch Peter Zegveld-werk: simpel en effectief, goed voor een brede lach. Oók bij gastvrouw Rijna, die aanvankelijk nogal opzag tegen het project en alle 'gedoe', maar achteraf sprak over dagen in een gouden lijstje.

terugblik@home [12]

Eén van de onbetwiste hoogtepunten van onze polderlicht@home-route was dit onnavolgbaar ingenieuze videowerk van Femke Schaap, waarin met slechts twee beamers en een handjevol piepschuimen vormen een unieke wereld werd neergezet, vol beweging en toch verstild. De zwart-witte streepjes en spiralen pasten naadloos in het halletje: de lambrisering van witte schroten, de radiator en de trapspijlen, alles werd onderdeel van het werk.

Maarten Verbeek is in zijn vrije tijd een enthousiast filmmaker (onder de naam Farbrook Productions). Hij kwam een kijkje nemen en nam zijn videocamera mee. Nog geen week later was er dit resultaat. En da's nog niet alles: drummer, dichter, schrijver en man-van-vele-ambachten Marc Hurkmans schreef een zéér uitgebreid verslag over polderlicht@home op zijn weblog. Maarten en Marc, bedankt!!!

terugblik@home [11]

Ronald van der Meijs 'modificeerde' twee draaitafels en plaatste er klankschalen op. De 'naalden' van de draaitafels glijden langs de met water gevulde klankschalen, die allebei een andere, doordringende klank genereren. Beide klanken smelten samen of 'botsen' op allerlei manieren in de ruimte. Met als resultaat dat bezoekers zich traag en geconcentreerd door de kamer bewogen, op zoek naar knooppunten in het geluid. Het werk ging inhoudelijk én visueel een relatie aan met de omgeving, vanwege het simpele feit dat gastvrouw Gonda professioneel DJ is: haar apparatuur domineert de kamer. Wie goed keek zag dat zij en Van der Meijs exact hetzelfde type draaitafels gebruiken.

terugblik@home [10]

Arjen Boerstra is een veelzijdig, ambachtelijk kunstenaar; in zijn knap gemaakte installaties -meestal opgebouwd uit een combinatie van klassiek-houten constructies en audiovisuele apparatuur- speelt hijzelf de hoofdrol. Tijdens polderlicht@home speelde hij een naamloze galeriehouder, die het werk van de 'veelbelovende kunstenaar Arjen Boerstra' exposeerde en van uitleg voorzag. Op lange tafels lag een boek met diens omvangrijke oeuvre uitgestald. Deze 'kunst-over-kunst-aanpak' werkte erg goed in kunstcentrum CBK: menig bezoeker moest zich 'losrukken' van alle tentoongespreide informatie om de route te kunnen vervolgen.

terugblik@home [9]

Menigeen werd betoverd door de poëtische installatie van Mayke Verhoeven: een bureautafel met daarop eieren onder glazen (van licht voorziene) stolpen, gadegeslagen door een duistere vogel op de bureaulamp. En een houten rek met flessen oplichtend vocht in allerlei kleuren. Wat Mayke ermee wilde zeggen was ons niet helemaal duidelijk, maar het werkte wél.

terugblik@home [8]

De über-enthousiaste Henny Weima was één van onze polderlicht@home-gastvrouwen. Zij kreeg het voor elkaar om iedere bezoeker van koffie, thee en/of koek te voorzien en tegelijkertijd uitgebreid uitleg te geven bij de film Phantom van Roy Villevoye en Jan Dietvorst, zoals die op de muur van haar woonkamer werd geprojecteerd... Een paar dagen na afloop verrastte zij ons met het volgende epistel:

Even een klein napraatje over het Polderlichtproject

Ik vond het een heel prachtig en zeer geslaagd project. Een goed visitekaartje voor de buurt naar buiten toe, maar ook intern, voor de buurt zelf is dit een heel belangrijk evenement. Als gastvrouw (in en van één van de zestien huizen die bezocht konden worden) leerde ik allerlei buren kennen die ik voorheen nooit (bewust) gezien heb. En het waren allemaal vrolijke en feestelijke ontmoetingen.

Dit project was heel goed en ordelijk georganiseerd. Verzorgd, op tijd, precies en ook nog eens heel gezellig. Alles stak goed in elkaar en het drukwerk zag er heel mooi uit.
Bij mij, huis nr 14, werd er een (licht)werk van Roy Villevoye en Jan Dietvorst op een van mijn muren geprojecteerd. Het was een film opgenomen in Nieuw Guinea. Je ziet twee Papoea-broers bezig met hun dagelijkse bezigheden, het hakken en vellen van bomen, voor hen iets heel natuurlijks. Op een gegeven moment in de film, grijpen de kunstenaars in en wordt er iets in scène gezet.

De film werd mij uitgelegd voordat ik hem nog gezien had. Ik begreep in eerste instantie, dat het om Papoea’s ging die gewend waren om de bomen die zij gehakt en geveld haddden op een bepaalde manier van de ene naar de andere plek te verslepen. Zo’n beetje op hun rug, in een kruisvorm, om het transport zo gemakkelijk mogelijk te maken. Een westerling zou daar dan de kruisgang in kunnen zien. Maar het bleek toch heel anders te zijn.. Er was in de film echt sprake van een enscenering. Op een gegeven moment wordt er door de mannen een kruis getimmerd en om het hoofd van degene die het kruis voortsleept is een bladerenkrans gevlochten. Kruis en doornenkroon, het is duidelijk waarom het gaat. Zelfs de spijkers zou je als westerling symbolisch kunnen opvatten.

Ik heb in die drie middagen 380 gasten mogen ontvangen. Mensen die nog nooit van deze kunstenaars en hun kunst gehoord hadden en mensen die er behoorlijk wat van afwisten en alles er tussenin. Sommigen kenden de Papoea met het witte baby'tje in het Tropenmuseum, anderen herinnerden zich de totempalen in het Vondelpark. De film maakte bij de bezoekers steeds weer andere reacties los. De titel, Phantom, betekende van alles. Het spookbeeld van de kerstening, het spookbeeld van de ontbossing, het spookbeeld dat christenen daar terrein verliezen….. Een kruis is ook een soort totempaal… Dat kappen van die bomen, dat is lijden en dat wordt gesymboliseerd door het verhaal van het kruis… Wat ontroerend die bladeren doornenkroon die al onder die pet zit vantevoren… Eén bezoeker vond het erg irritant om in deze Papoeafilm nu weer dat kruis tegen te komen. En men vroeg zich af of die mannen wel wisten wat ze aan het uitbeelden waren. Men dacht van wel, het wemelt daar toch van missieposten en zendinggenootschappen. En dan dat ene werktuig waar alles mee gedaan werd, dat trok ook de aandacht, hoe kunstig en bekwaam dat werd gebruikt, als hakmes en als hamer. Hoe vlot de bast van de stam ging. Maar het deed een ander juist weer denken aan het afhakken van handen...

Eén van de Polderlichtgasten, wel bekend met het werk van Villevoye, vond het dit keer een heel intensieve ervaring om op deze manier er mee bezig te zijn. In musea loop je er zo’n beetje langs, maar op deze wijze concentreer je je meer op die ene film, die in zo’n specifieke omgeving wordt getoond. En daar waren de bezoekers het allemaal over eens, de goede combi die gemaakt was tussen huis en kunstwerk. Alle beelden en houtwerken en boombasten en stenen en machetes, door mij uit Congo meegebracht (waar ik 16 jaar woonde en werkte) gingen een verbinding aan met de beelden op de film. Congo en Nieuw Guinea, wel ver uit elkaar gelegen, maar toch exact hetzelfde landschap: het tropisch regenwoud. Heeft u dat speciaal voor deze gelegenheid zo uitgestald? Nee, dat had ik niet, het staat hier altijd zo, dat is de natuurlijke gang van zaken. Ik had de beelden voor deze gelegenheid wel allemaal gepoetst en ingevet en ernstig toegesproken.

De bezoekers vonden overigens over het algemeen, dat de kunstenaars heel goed bij de huizen gezocht waren. Zo stond in een andere lokatie op de route de licht-vaas van een Japanse kunstenaar in een geheel lege kamer en verderop in de straat daalde men af in een vochtige kelder waar allerlei esoterisch lichtfrutsels rondfladderden. En er was een kunstenaar, die een trillende en lichtgevende ‘knuffelmachine’ had gemaakt voor een gastheer die zich wel eens eenzaam voelde in zijn huis.

Tijdens deze drie middagen heb ik de kunstenaars via hun werk leren kennen, zo hebben zij hun verhaal aan mij verteld. En de bezoekers hebben het verhaal verder afgemaakt door het leveren van commentaar. Het werd weer goed duidelijk dat de dingen niet op zichzelf bestaan, maar dat ze pas tot leven komen als de beschouwer er naar kijkt en er een betekenis aan geeft. Zoals organisator John zei: de Congolese fetischbeelden hadden in het oerwoud een magische betekenis, maar hier in Nederland staan ze gewoon gezellig op Henny’s schoorsteenmantel. (Wat dan weer niet helemaal waar is, want er was één mevrouw die zich gauw uit de voeten maakte, weg van de beelden omdat ze een ongemakkelijke straling voelde...)

terugblik@home [7]

Het leven was polderlicht@home-gastvrouw Marian niet altijd gunstig gezind. Op een wrang-komische manier pastte de diaserie van Maarten Bel daar heel goed bij: een serie bewust lullig getekende plaatjes met tekstjes als: '...net als het missen van de bus...' en '...net als de druppel die aan de kraan blijft hangen...' De kleine, onontkoombare, alledaagse maar -voor wie dat wil zien- betekenisvolle zaken des levens, kortom.

terugblik@home [6]

Tijdens de drie polderlicht@home-middagen zat een jongeman uiterst geconcenteerd, met behulp van een fineliner en een geodriehoek, priegelige lijntekeningetjes te maken in de stijlvolle salon van Huize Frankendael. Upcoming schrijver, tekenaar en videokunstenaar Willem Sjoerd van Vliet laat zich inspireren door TV-testbeeld, stofzuigerklanken, Jackson Pollock-fractals, stadsrumoer en allerlei andere soorten 'ruis'. Dat resulteerde in een videoprojectie van 's mans lijntekeningetjes, die door de weifelende autofocus van de beamer in steeds andere moiré-effecten werden omgezet.

terugblik@home [5]

Bij vrijwel elk Polderlicht-project vragen we een kunstenaar die niét met licht werkt, maar wiens werk ons het vertrouwen geeft dat er 'iets goeds' uit kan komen, om een lichtkunstwerk te maken. Dat heeft in het verleden vaak goed uitgepakt, zoals met de lantaarnpalen van Matthijs Muller. Of met de vulkaantjes van Bas Peeters, die sindsdien veel vaker met licht is gaan werken. Dit keer was het de beurt aan Serge Verheugen: tekenaar, schilder, beeldhouwer.

Serge bouwde een mensachtige sculptuur voor in de woonkamer van weduwnaar Matthijs in diens woning aan de Hogeweg. Het is prettig zitten op haar knie (want ja, het is onmiskenbaar een zij.) Druk op het juiste knopje en er is een stralende lach te zien, of een rood opgloeiend hart, of begint ze zowaar te vibreren. Hoe ze heet? Comfort Zone, aangenaam!

terugblik@home [4]

Annette van den Toorn plaatste een 'camera obscura' in lampenwinkel Licht en Wonen aan de Middenweg: een pikdonkere kast met een minuscuul gaatje in één van de wanden. Dat gaatje werkte als een lens waardoor het 'beeld' van de winkel naar binnen werd geprojecteerd, en vervolgens met een draaiende spiegel teruggekaatst tegen de binnenwand van de kast. Een oeroud principe tussen eigentijdse LED- en TL-lampen, en daarmee een mooie aanvulling op de route. Helaas was het effect wat minder sterk dan gehoopt.

terugblik@home [3]

De verbouwing van Jan Leerling's huis is voorlopig nog niet afgerond: de ruimtes zijn leeg, het houtwerk nog niet behandeld, de kale muren vers gestuct. De perfecte setting dus voor Takako Higashihata's installatie, bestaande uit een witte, gipsen vaas waar beelden overheen worden geprojecteerd. Videobeelden van de zee en dia's van ondermeer zonsondergangen verwijzen naar Jans grootste passie: zeilen. Het geheel oogde 'klassiek' en verstild, en was één van de publieksfavorieten van polderlicht@home.

terugblik@home [2]

We vroegen én kregen een klein hoekje van de monumentale Hofkerk (een kerk is immers ook een 'huis') aan de Linnaeushof als locatie voor Polderlicht-veterane Tamar Frank. Toen ze dat hoekje -eigenlijk een rommelhok- ging leeghalen trof ze de verkoolde resten aan van de brand die in 2008 in de Mariakapel van de kerk woedde. Tamar besloot het verhaal van de brand met rook en licht na te vertellen. Met een verstild, contemplatief werk als resultaat.

terugblik@home [1]

"Nu al unaniem een belachelijk groot succes!" Wij zijn Ivo Niehe niet, maar succesvol was de tweede aflevering van polderlicht@home wel degelijk. Zestien compleet verschillende, stuk voor stuk verrassende (licht-)kunstwerken, met daartussen een paar ware publieksfavorieten, op evenzovele boeiende plekjes in de Watergraafsmeer. Geweldige gastvrouwen en -heren die, ieder op hun eigen manier, de bezoekers in hun huis ontvingen. En een uitermate beschaafd, respectvol publiek van pakweg 350 man (300 betalende bezoekers, aangevuld met kunstenaars, een enkele sponsor en onze hosts zelf.) En drie dagen lang volle bak, want hartstikke uitverkocht!

Op de foto de videoprojectie Screensaver Performance van Constant Dullaart, zoals getoond in het mooie huis van Helma en Harmen. Een intrigerende film (een geluidloze loop van enkele minuten) waarin eigenlijk nauwelijks iets gebeurt. De non-presentatie van de kunstenaar, in combinatie met zijn serieuze kop, geven de film iets grappigs. Sommige bezoekers hielden het na een paar seconden voor gezien, anderen bleven minutenlang gebiologeerd kijken.

polderlicht@parool

...en zo stonden we deze week alwéér in Het Parool. Joost Morel schreef dit artikel:

Lichtkunst in huiskamers, kelders en een kerk

Verschillende adressen in de Watergraafsmeer staan de laatste dagen van het jaar in het teken van lichtkunst. Buurtbewoners stellen hun huis beschikbaar als expositieruimte voor polderlicht@home

In de donkere en vochtige kelder van Linnaeusparkweg 49 geven fietslampjes het enige licht. Ze beschijnen voorwerpen die aan het plafond hangen en aan mobiles doen denken. Het geheel ziet er fragiel uit. “Ik heb de glazen plaatjes eerst gegraveerd”, zegt kunstenares Marijke Neppelenbroek, die deze bijdrage aan Polderlicht@home maakte, de kunstroute door de Watergraafsmeer. “Daarna heb ik ze beschilderd en er gaatjes in geboord om er rieten stokjes, papier en andere uitsteeksels aan vast te maken.” Een ventilator brengt alles in beweging. De schaduwen op de muur hebben iets mysterieus.
Op een ander adres doet een gastvrije vrouw de ontvangst. “Iemand koffie of thee?”, vraagt zij de aanwezigen, die nog nahijgen van het beklimmen van de trap. Een aantal mensen gaat gretig in op het aanbod. De huiskamer van de vrouw staat vol Afrikaanse sculpturen. Dat blijkt geen toeval, want op de muur worden beelden van een houthakkende Afrikaan* geprojecteerd. In eerste instantie niets opmerkelijks. Totdat duidelijk wordt wat hij maakt: een kruis. Wanner het opvalt dat de man ook een doornenkroon draagt, roept een jongetje dat naast zijn ouders zit: “Hé, dat is Jezus!” “Dat klopt,” zegt de bewoonster. “De kunstenaar wilde iets heel herkenbaars in een ongewone omgeving plaatsen.”
Een heel grote installatie met een menselijk uiterlijk staat midden in de woonkamer van Matthijs Poldermans, die op de Hogeweg woont. Hij vraagt elke bezoeker of deze op de schoot van de gedaante wil gaan zitten. Door op knoppen te drukken gaat het beeld, gemaakt door Serge Verheugen, trillen, er gaan lichten branden en er komt warmte vanaf. “Zie je dat grote rode hart?” vraagt Poldermans, wijzend op het bovenlichaam van het beeld. “Dat staat voor de liefde van een vrouw.” Weer buiten zegt John Prop, organisator van Polderlicht@home, dat Poldermans kort geleden zijn vrouw heeft verloren. “Hij is trots op het kunstwerk en misschien vindt hij snel een nieuwe liefde.”
Kenmerkend voor het driedaagse Polderlicht@home is de wisselwerking tussen het object en de ruimte waarin het staat. Elk kunstwerk is speciaal voor de locatie gemaakt of uitgezocht. Maximaal honderd bezoekers per dag leggen een wandeltocht af langs zestien adressen. De bezoekers herkennen elkaar aan de plattegrond, die net niet in een jaszak past. Men loopt van adres naar adres, belt aan en wordt door de bewoner of gebruiker van de ruimte naar het kunstwerk begeleid. Die staan op de meest uiteenlopende plekken, zoals kelders, huiskamers, winkels en in de Hofkerk aan de Linnaeushof.
Vorig jaar organiseerden John Prop en Loes Diephuis Polderlicht@home voor het eerst. Zij kozen toen voor de Oosterparkbuurt, waar ze wonen. dat was een succes: de drie dagen waren bijna uitverkocht. De tweede editie is al uitverkocht en voert door het statige, noordelijke gedeelte van de Watergraafsmeer. Dat de route ook Huize Frankendael aandoet, maakt het extra stijlvol. Met het Centrum Beeldende Kunst (Oranje Vrijstaatkade 71) is het een beginpunt van de route en een informatiecentrum. Hoewel Polderlicht@home een mooi initiatief is, wordt er niet mee te koop gelopen. Aangekomen bij één van de adressen staat op een klein bordje dat het een Polderlicht-locatie is. Het heeft bijna iets geheimzinnigs. De charme zit hem in de kleinschaligheid.

*) Hier zit de journalist er even naast: het betreft een Papoea...

polderlicht: overmorgen!

Stilte voor de storm... nog even en dan gaat de tweede editie van ons polderlicht@home-project van start. De meeste kunstwerken worden morgen opgesteld, maar er zijn ook al locaties waar één en ander is gebeurd... en wat we daarvan gezien hebben belooft alvast veel goeds! Met de reserveringen loopt het als de spreekwoordelijke trein: in principe zijn alledrie de dagen volgeboekt. Niet iedereen heeft al betaald, dus of we écht helemaal uitverkocht zijn weten we pas vlak vantevoren. Misschien dat er nog wat kaarten zijn voor de liefhebber die op de bonnefooi komt...

Ondertussen is Peter Vink druk doende met het afstellen van zijn lichtkunstwerk in de toren van de Borneohof. De Kerstdagen heeft-ie helaas niet gehaald, maar het kan niet anders of het werk is binnen nu en een paar dagen gereed. En dan zijn er nog de tentoonstellingen in de Inkijk: de installaties van Wouter van Schaik en Yehudit Mizrahi (prachtig in woorden gevangen door Jos Bloemkolk van Het Parool - zie het stukje hieronder) zijn allebei nog te zien t/m 5 januari.

Laatste nieuws: wie niet heeft gereserveerd heeft helaas pech: polderlicht@home is nu écht helemaal, dubbel en dwars uitverkocht!

wandelende koffers in het parool

Onze favoriete Parool-journalist Jos Bloemkolk schreef een prachtartikel over Yehudit Mizrahi's expositie in onze allereigenste Inkijk-galerie. Met zijn permissie plaatsen we de tekst hieronder. De foto is van Marc Driessen.

Wandelende koffers in de metro

Yehudit Mizrahi, een Israëlisch-Amsterdamse kunstenaar, maakte een werk over migratie, te zien in metrostation Weesperplein. ‘Dit is veel leuker dan een galerie.’

Wie metrostation Weesperplein doorkruist, komt langs een galerie waar je niet in kunt: galerie De Inkijk. De eerste indruk: grappig, die hangende koffers met daaronder bewegende voeten. Sta je erbij stil, dan zie je dat die koffers oud zijn en dat die voeten oude houten schoenleesten zijn. Door dat versletene en verweerde wordt het werk al weemoediger.
Dan zie je de titel: Landescape, en de naam van de kunstenaar: Yehudit Mizrahi, en je leest dat de leesten afkomstig zijn uit een winkel in het Israëlische Jaffa, waar spullen worden verkocht van voor 1948, het geboortejaar van de staat Israël. Meteen komen woorden als diaspora en migratie bij je op. Maar door de speelsheid van de vorm behoudt het werk zijn lichtheid.

Yehudit Mizrahi (1978, Rechovot, Israël) heeft zojuist de programmering van de bewegende voeten veranderd, zoals ze dat wel vaker doet. Nu staat ze weer buiten de etalage. Een middelbare Amerikaan spreekt haar aan. “Heb jij dat gemaakt? Ik vind het geweldig. Kom je uit Israël? Dacht ik al. Kom je wel eens in Amerika? Je moet zorgen dat ze dit te zien krijgen daar. Ik weet zeker dat ze er van zullen houden. Succes!” En weg is hij.

Mizrahi heeft de opmerkingen stralend in ontvangst genomen. “Ik kom hier vaker kijken,” zegt ze. “Het is toch je baby. Het is fijn om te zien dat mensen erop reageren. Dit is veel leuker dan een galerie: levendiger, minder clean. En er lopen mensen langs met echte koffers.”
Landescape begon met die schoenleesten. Mizrahi, op bezoek in Israël, zag die schoenleesten in Jaffa en wilde ze per se allemaal hebben. Maar het waren er te veel om te dragen en ze waren op dat moment ook nog te duur. Twee jaar later was ze er terug en tot haar grote geluk lagen ze er nog. “Ik wist toen nog niet wat ik ermee wilde doen. Maar die verweerde houtstructuur en het verleden van die leesten inspireerden me. Ze praatten tegen me. Ik houd van oude dingen. Wat is er leuk aan nieuwe dingen?”

De krachtige eerste regels van een van oorsprong Hebreeuws liedje riepen het beeld van de lopende schoenleesten op: ‘Plotseling wordt een man wakker / besluit dat hij een natie is / en begint te lopen.’

Om van de schoenleesten en de koffers, waaronder ook een oud platenkoffertje en een naaimachinekoffer, een bewegend kunstwerk te maken, zijn motortjes nodig in elk van de koffers en een computerprogramma dat de snelheid van die motortjes bepaalt, zodat ze niet steeds hetzelfde tempo aanhouden. Kortom, er is veel techniek nodig.
Die heeft Mizrahi zich niet eigen gemaakt op de Rietveld, maar geheel op eigen gelegenheid, door te lezen, te kijken, hulp te vragen. “Mijn vader is automonteur, maar ik heb de techniek niet van hem geleerd, de aanleg ervoor misschien wel van hem geërfd.”
Als afstudeerproject gebruikte ze al kinetische kunst: een bewegende kast waarvan de schuivende laden accordeonklanken produceerden, de Cranky tone generator. Mizrahi: “Als die op zijn hoogste stand stond, danste hij alsof hij krankzinnig was geworden.”

Ze noemt zichzelf een multidisciplinair kunstenaar en daar heeft ze alle reden toe. Ze begon als danseres, wat haar na een auditie in Israël als 21-jarige naar België bracht, waar ze danste voor het gezelschap van Jan Fabre. Daarna ging ze naar Amsterdam. “Ik kende er niemand, maar ik werd verliefd op de stad. De sfeer is sociaal. Je kunt hier gewoon zíjn. Als Jodin heb ik maar één keer een confrontatie met een moslim gehad. Voor de rest nooit een probleem. Ik heb altijd goed contact gehad met Turkse en Marokkaanse buren. De sfeer in Israël is veel racistischer. Het is heel leerzaam om uit je land weg te gaan. Je moet je openstellen voor een andere cultuur. Mijn hele ontwikkeling als kunstenaar heb ik hier doorgemaakt. ”

Mizrahi studeerde drie jaar sonologie aan het conservatorium en stapte over naar de Rietveld. “Ik wilde niet zo zeer kunstenaar worden als wel ideeën uitvoeren. Daar ben ik heel toegewijd in. Ik kan niet anders, ik moet.”

Haar vader had gehoopt dat de kinderen zijn garage zouden overnemen. Maar Yehudit is kunstenaar te Amsterdam en haar broer is musicus geworden. “Toen mijn vader naar Amsterdam kwam, zag ik dat hij geroerd was en trots. Hij zag hoe ik de techniek gebruikte. Had ik toch nog iets van hem. Als ik hem vroeger wilde omhelzen, zei hij: ‘Raak me niet aan, ik zit onder de smeer.’ Nu was het andersom. Hij wilde mij omhelzen terwijl ík onder de smeer zat!”

Landescape van Yehudit Mizrahi, Galerie Inkijk, metrostation Weesperplein, t/m 5 januari 2012.

polderlicht: de woensdag is vol!

Zestien (licht-)kunstwerken op evenzovele locaties in één van de mooiste buurten van Amsterdam: ons allereigenste polderlicht@home belooft een mooi project te worden! Wij -en alle kunstenaars en hosts- hebben er alvast veel zin in. En u blijkbaar ook, want de reserveringen stromen binnen. Dat heeft tot gevolg dat de woensdag inmiddels is UITVERKOCHT! Wel zijn er zijn nog een paar tientallen kaarten voor de donderdag en de vrijdag, dus mocht u 'het' nog willen meemaken, reserveer dan snel. Stuur ons daartoe een mail en geef aan of u op donderdag of op vrijdag wilt komen... en met hoeveel mensen.

lichtkunst in de borneohof(?)

Medio 2011 werd het spiksplinternieuwe verzamelgebouw De Borneohof aan het Javaplein in Amsterdam-Oost in gebruik genomen. Het pand herbergt ondermeer een koffieketen, een bibliotheekfiliaal en talloze woningen in het wat sjiekere segment. Extra's zijn een kunstzinnige toepassing van Piet Hein Eek in de entree en een opvallende toren. Die toren werd bij oplevering ronkend omschreven als een nieuw baken in Oost. Toen wij er een maand of twee geleden een keertje 's avonds langs reden bleek dat 'baken' helemaal weg te vallen tegen de donkere hemel. Ter plekke ontstond het idee om met een lichtkunstwerk de toren ook in de avonduren goed uit te laten komen.

Hoe pak je zoiets aan? Eerst maar 's contact opnemen met de ontwikkelaar van het pand: De Alliantie. Die verwijzen ons door naar een zekere meneer Van Butzelaar die spreekt namens de Vereniging Van Eigenaren. Die nemen het op hun beurt mee in hun vergadering en oordelen: leuk idee, maar komt eerst met een uitgewerkter plan en toestemming van de bewoner. Woont er dan iemand in die toren? Jawel, zijn naam is Andy de Geus, hij is reuze sympathiek én hij wil graag meewerken. Volgende stap: een lichtkunstenaar kiezen. Het wordt Peter Vink, die overnight een plan bedenkt dat er goed uitziet en haalbaar is. Tot zover loopt het prima. Maar ook lichtkunst kost geld. Van meet af aan is duidelijk dat subsidie aanvragen geen optie is, niet bij het stadsdeel en niet bij het Amsterdams Fonds voor de Kunst: daarvoor is de termijn waarop we e.e.a. willen realiseren (vóór de feestdagen) eenvoudigweg te kort. Het stadsdeel reageert niettemin enthousiast en biedt aan de stroomkosten te betalen. Ook de architect, dhr. Peter Geusebroek, schaart zich achter het plan en wil gratis technisch advies geven. En wij van stichting Polderlicht bieden onze organisatorische diensten om niet aan, op voorwaarde dat de kunstenaar 'normaal' wordt betaald. En met dat verhaal cq verzoek gaan we terug naar de Vereniging Van Eigenaren. Die ons vervolgens behoorlijk lang in het ongewisse laten en uiteindelijk negatief besluiten: het is crisis dus ja, leuk plan maar nee, geen geld. En ook De Alliantie geeft niet thuis. En dus blazen we de boel af. Jammer...

En dan komt er deze week plotseling een mooi bericht van Stadsdeel Oost: wethouder Jeroen van Spijk vindt het een mooi initiatief dat als het ook maar even kan gerealiseerd moet worden, en er is nog wel ergens een 'potje' dat kan worden aangesproken. Kijk, dát is nog eens een opsteker! En dus zitten we gistermiddag in spoedvergadering bijeen; de architect, de kunstenaar, de bewoner, cultuurmakelaar Nienke Bruin van het stadsdeel en wij. En wordt er een plan de campagne opgesteld. Er zijn nog heel wat hindernissen te nemen, maar als alles goed gaat straalt er nog vóór de Kerst een lichtkunstwerk in de toren van De Borneohof.

gefelici-phanta-seerd!

Phanta Vision werd, zo staat het op hun website, in 1990 opgericht door Petra Goedings en JP Luijsterburg. Het is een dynamisch bedrijf met uiteenlopende diensten binnen de audiovisuele sector. Filmproductie, verkoop en verhuur van audiovisuele apparatuur en filmediting worden bij Phanta Vision in één bedrijf verenigd. Ook beschikt Phanta Vision over een video/DVD duplicatie-afdeling en verhuurt zij werkruimten aan productiebureaus en freelance editors. En het mag dan een groot bedrijf zijn, ze voelen zich niet te goed om een klein project als ons eigen polderlicht@home te steunen.

Vanavond viert Phanta Vision haar eenentwintigjarig bestaan met een feestelijke art walk en een diner in Artis. De avond is voorbehouden aan genodigden, maar wij nemen de honneurs graag voor u waar... Phanta Vision, gefeliciteerd! En op naar de volgende eenentwintig jaar!

diaspora in de ondergrondse

Het blijft kwakkelen in de Amsterdamse metro... de renovatiewerkzaamheden liggen weer eens stil, en niemand weet hoe lang dat nú weer gaat duren. Inmiddels is onze Inkijk-galerie in station Wibautstraat al ruim een half jaar onbereikbaar. Daar staat tegenover dat we die in station Waterlooplein nog steeds in gebruik hebben: Circus van Wouter van Schaik is er nog een week of drie te zien. En in station Weesperplein is er sinds vandaag een mooie nieuwe expositie van de Israëlische, in Amsterdam wonende en werkende Yehudit Mizrahi.

De installatie Landescape bestaat uit koffers die 'wandelen' op houten schoenmakersleesten, afkomstig uit de Israëlische stad Jaffa, en daterend van vóór 1948, dus vóór de oprichting van de Joodse staat. Het werk gaat deels over Yehudit zelf (hoe is het om een vreemde te zijn in een vreemd land? wat is thuis?), deels over haar geboorteland (heeft een volk het recht om zich veilig te voelen in een eigen land? in hoeverre is tolerantie noodzakelijk in een multiculturele samenleving), en deels over de treurige historie van het Joodse volk. Het werk is weemoedig en ook -door de houterige bewegingen- koddig. Dat laatste is goed te zien op dit filmpje. Landescape is te zien t/m 5 januari a.s.

wordt verwacht: ultra 2012

Dertig jaar na dato wordt de legendarische Amsterdamse muziekstroming Ultra (1980-1981) nieuw leven ingeblazen. Met optredens van het heropgerichte Minny Pops, een speciale uitgave van het roemruchte muziektijdschrift Vinyl en allerlei zgn. pop-up events. En waar is een Amsterdamse underground-stroming beter op zijn plaats dan in de Amsterdamse ondergrondse? In maart a.s. zal ook in onze Inkijk-galerie in metrostation Weesperplein een Ultra 2012-activiteit plaatsvinden. Spannend...

winterlicht!

Morgenavond gaat de tweede editie van Winterlicht van start. Drie avonden lichtkunst in het Julianapark te Schiedam. Met medewerking van twintig lichtkunstenaars, waaronder opvallend veel (Polderlicht- en Inkijk-)bekenden, te weten Erik Groen, Ira van der Valk, Jaap de Jonge, MMC Schobbe, Titia Ex, Paul Baartmans, Rachel de Boer en Ronald van der Meijs.

Tijdens de eerste editie -alweer twee jaar geleden- lag er een dikke laag sneeuw die de gevarieerde lichtkunstwerken goed deed uitkomen. Het maakte van Winterlicht een uiterst sfeervolle manifestatie (en een ijskoude bovendien; die royale glazen Glühwein waren geen overbodige luxe) die bovendien zijn naam volledig waarmaakte. Als we Erwin Krol mogen geloven, lijkt het dit keer meer een Herfstlicht te gaan worden, maar laat u dat niet weerhouden van een bezoekje. Misschien komen we u nog wel tegen óók!

Wij wensen organisator Aris de Bakker en alle deelnemende kunstenaars veel succes!

2011: ons jaarlijstje

De beste films, de beste cd's... november is amper voorbij of de eerste jaarlijstjes duiken al overal op: elk jaar lijken ze er eerder te zijn. Ergens wel logisch, want lijstjes maken (en ze vervolgens de wereld in sturen) is dan ook errug leuk. Hieronder de -gecombineerde- lijstjes van uw beider Polderlicht-organisatoren, gebaseerd op wat we in 2011 (tot nu toe dan, hè) goed, intrigerend of gewoon heel erg leuk en/of gezellig vonden.

Bioscoopfilms:

1. A Separation (Ashgar Farhadi)
2. Rundskop (Michael R. Roskam)
3. Attenberg (Athina Rachel Tsangari)
4. Animal Kingdom (David Michod)
5. La Nana (Sebastián Silva)

Concerten:

1. Austra (foto) @ OT301, Amsterdam
2. Master Musicians Of Bukkake & Deerhoof @ Melkweg, Amsterdam
3. De Paaseditie van Wijsjes Uit Het Oosten @ een leegstaande kerk te Amsterdam-Oost
4. Swans @ Melkweg, Amsterdam
5. De Kift @ Occii, Amsterdam

Tentoonstellingen:

1. Shadowdance @ De Kade, Amersfoort
2. Artzuid @ Amsterdam-Zuid
3. Extended Drawing @ Bonnefantenmuseum, Maastricht
4. Close, afscheidsexpo van Hendrik-xs @ een leegstaande woning te Breda
5. Wit Zwart Goud @ De Nederlandse Bank, Amsterdam

En hors catégorie: de documentaire Inside Job van Charles Ferguson, de elpee Dorwytch van Alexander Tucker, de debuutelpee van Anna Calvi, de Mars der Beschaving, kunstenaar Erik van Lieshout bij VPRO's Zomergasten en het Art Dinner te Huize Frankendael.