vrienden van/in het stedelijk

Terwijl een stukje verderop op het Museumplein een stelletje malloten staat te demonstreren tegen een knullig filmpje op het internet, gaat ónze aandacht naar Iets Hogers: we zijn aanwezig bij de Vrienden-preview van het vernieuwde en eindelijk heropende Stedelijk Museum. De preview is druk, gezellig en duurt maar kort, dus meer dan een eerste indruk hebben we niet kunnen opdoen. Bij binnenkomst blijkt de veelbesproken nieuwbouw van binnen aanmerkelijk meer allure te hebben dan dat die gekke badkuipvorm aan de buitenkant belooft. Openingstentoonstelling Beyond Imagination omvat naast objecten en fotografie veel videoprojecties, en aangezien die veel meer tijd en aandacht vragen dan we nu hebben, doen we een rondje oudbouw. Daar, op de eerste verdieping, hangen onze échte 'vrienden van het stedelijk' aan de muur: Barnett Newman, Sol Lewitt, Willem de Kooning, Andy Warhol... ze zijn er allemaal en het doet ons deugd om ze na al die jaren weer te mogen aanschouwen. Wat goed om hier weer te zijn! In het schijnsel van Dan Flavin's prachtige lichtkunstwerk (mag dat voor eeuwig in het trappenhuis blijven hangen, alsjeblieft?) drinken we een goed glas witte wijn, hebben een leuk gesprekje en hup, daar gaan we weer... Langs werk van Jan Dibbets. Van Groep Nul. Het varkentje van Jeff Koons. Daar waar de oudbouw schijnbaar vanzelf overloopt in de nieuwbouw hebben de twee meest toonaangevende Nederlandse kunstenaressen van het moment, Rineke Dijkstra en Marlene Dumas, elk een eigen zaal. Via een lange roltrap belanden we in de kelder, om daar nog nét voor sluitingstijd de enorme typografische ingreep van Barbara Kruger te bewonderen. Teksten in giga-grote lettertypes op de muur en op de vloer. Zo staat er: 'Geloof + Twijfel = Gezond Verstand'. Daar zouden die demonstranten verderop een voorbeeld aan mogen nemen.

het zeer

Swans, het roemruchte noise-combo rond misantroop Michael Gira, heeft een nieuw ei gelegd: The Seer. Elf composities, in lengte variërend van nog geen twee tot ruim tweeëndertig minuten, samen goed voor twee cd's boordevol muziek. Hoewel Gira & co zich vaak tot één, hooguit twee akkoorden beperken, komt er van alles voorbij: chants, tribale drums, ambient, doedelzakken, tubular bells, daverende drones, gitaarfeedback, koorzang, krautrock, flarden progrock, een enkel ingetogen stukje Americana... De muziek is voor een groot deel zwaar, duister, heftig, monotoon en af en toe confronterend, maar zo intens haten als vroeger doen Swans ons niet meer; tegenwoordig klinkt er zowaar enig positivisme en (gitzwarte) humor door.

Het beste valt The Seer in één keer achter elkaar door te beluisteren. Liggend op bed of bank, wijntje erbij, de ogen dicht, het verstand op nul... een beetje zoals men lang geleden, in de jaren '70, naar een psychedelische plaat als Pink Floyd's Ummagumma pleegde te luisteren. Niet zo raar, want The Seer doet ons met zijn avontuurlijke, lange nummers en -ogenschijnlijk- verhalende structuur regelmatig denken aan zo'n ouderwetse 'konsept-plaat'. The Seer is hier in zijn glorieuze geheel te beluisteren. Plaat van het jaar!

belabberde beelden bij ballard

Wat is toch dat toch met visuals bij electronische en/of ambient-concerten? Waarom zijn die beelden bijna altijd zo saai? Plaatjes van planeten, bacterieën, zonlicht-dat-op-water-schittert en meer van dat soort stock footage doet de muziek vaak geen recht.

Gisteravond traden vier electronische acts op in Paradiso, in het kader van een JG Ballard-tribute. Twee daarvan, Stellar OM Source en Shackleton, kozen ervoor om zónder begeleidende beelden op te treden. In beide gevallen stond dus iemand op een duister podium bij een minuscuul bureaulampje wat aan knopjes te draaien, met muziek die zowat schreeuwde om beeld. De andere twee acts, The Anti Group (TAG) en Blanck Mass, kozen wél voor begeleidende projecties. Helaas maakte dat het er -visueel gezien- niet veel beter op. Lichteffecten, celdelingen, gesteentes... zeer voorspelbaar. En zo veilig, zo ongevaarlijk allemaal. TAG's gefotoshopte marmerstructuren leken godbetert afkomstig van een batik-cursus!

Muzikaal gezien was de set van Blanck Mass veruit het interessantse. Die begon met een voortdenderende basdreun met langgerekte slierten orkestgeluid eroverheen. Deze werkelijk snoeiharde muur van geluid (onze kleren trilden hevig mee) werd na een kwartiertje meer ritme-geörienteerd, om vervolgens gedurende een minuut of zeven, acht in een héle spannende cadans te blijven hangen. En toen voltrok zich zowaar een klein wondertje: na lavastromen en andere ellende beperkten de visuals zich tijdens deze hele sequentie tot één loop, één herhalend geometrisch patroon (foto). Hier, en alleen hier, vielen beeld en geluid perfect samen.

Veel weten wij eerlijk gezegd niet over JG Ballard, schrijver van o.m. Crash en The Atrocity Exhibition, behalve dat een groot deel van zijn oeuvre zich afspeelt in de nabije toekomst, in een duistere en kille wereld. Misschien dat het daarom vanavond in Paradiso zo unheimlich donker was? Het was er zelfs koud... een vreemde gewaarwording op deze benauwde nazomeravond.

vandaag in het parool:

‘Oost verliest grip op cultuur’

Het afstoten van kunstencentrum CBK door het stadsdeel, is een ramp, zeggen kunstenaars – door Maaike Lange

Organisator John Prop van stichting Polderlicht, die licht- en geluidsprojecten op touw zet, is zeer te spreken over het CBK, het Centrum voor Beeldende Kunst in Oost. In samenwerking met dit centrum zet hij regelmatig kunstroutes uit. Dat het stadsdeel ervan af wil en een exploitant zoekt die de collectie voor één symbolische euro wil overnemen, vindt hij kapitaalvernietiging. “De collectie van het CBK is vergaard met publiek geld. Het is dus collectief bezit.” Volgens Prop heeft het stadsdeel jarenlang veel energie, enthousiasme en geld in het instituut gestopt. Waarom het er dan nu vanaf wil, is voor hem en andere kunstenaars en buurtbewoners een raadsel. Prop: “Het CBK is een openbare plek, iedereen kan er door de collectie dwalen en je krijgt altijd vriendelijk een kop koffie. Dat zou behouden moeten blijven.”

Beeldend kunstenaar Eleonoor van Beusekom was jarenlang extern adviseur collectievorming van het Centrum Beeldende Kunst. “Tot een paar jaar geleden zou het CBK hét bruisend centrum van Oost moeten worden, met het oog op Oostpoort. Het zou volgens het stadsdeel het visitekaartje zijn voor het aantrekken van nieuwe bedrijven en winkels.” Van die ambitie lijkt niets meer over, nu blijkt dat het stadsdeelbestuur het kunstencentrum, dat veel te duur is geworden in zijn optiek, van de hand wil doen. “De ruime collectie wordt gebruikt als lokkertje om een huurder of koper te vinden. Als je de collectie van de hand doet, is die vogelvrij. Zonder kunstcollectie zul je in Oost nooit meer een kunstencentrum hebben.”

Vorige maand maakte het stadsdeelbestuur via een advertentie bekend te zoeken naar een koper of exploitant. Portefeuillehouder Jeroen van Spijk (D66)vindt dat het uitlenen van kunst niet per se tot de kerntaken van de overheid behoort. De commerciële kunstuitleen SBK is één van de serieuze gegadigden. Volgens Van Spijk hebben nog tien partijen serieuze interesse getoond. En zo vreemd is het volgens hem niet dat de collectie voor die ene euro wordt overgedragen: “Het is eerder voorgekomen bij artotheken dat de collectie voor een symbolisch bedrag weggaat.” De collectie van het CBK omvat zo’n vijfduizend kunstwerken, met een geschatte gezamenlijke waarde van 4 miljoen euro. Kunstenaars vrezen dat met het afstoten van het CBK en de collectie veel expertise verloren gaat voor het stadsdeel. Er worden niet alleen tentoonstellingen georganiseerd in het CBK, medewerkers adviseren ook kunstenaars en galeries. Fotograaf Jan Theun van Rees, enkele van zijn foto’s behoren tot de collectie: “Als je alles overdraagt aan een commerciële partij raak je al het goede in één klap kwijt.”

inspraak en een pinokkiootje

Tijdens de commissievergadering Algemene en Sociale Zaken, vanavond in de raadszaal van stadsdeel Oost, werd door drie insprekers aandacht gevraagd voor de gang van zaken rondom CBK Amsterdam. Ondergetekende was één van die insprekers. Hier de tekst:

"Geachte commissieleden, geachte aanwezigen,

ik spreek tot u namens Stichting Polderlicht, een instelling die kunstprojecten in de openbare ruimte van Oost organiseert, maar ook als bezorgde kunstliefhebber en betrokken bewoner van het stadsdeel. 

Het stadsdeel wil af van Centrum Beeldende Kunst (CBK) Amsterdam, en dreigt het daarom over te doen aan Stichting Beeldende Kunst (SBK), een commerciële instelling. De kunstcollectie zal daarbij aan de SBK worden weggegeven voor het symbolische bedrag van slechts één euro. Dat het 'runnen' van het CBK geld kost en dat de huidige crisis het stadsdeel noodzaakt om bepaalde keuzes te maken valt tot op zeker hoogte te begrijpen. Feit is echter dat het CBK een grote, bijzondere collectie kunst beheert -met een marktwaarde van maar liefst vier miljoen euro!- die gedurende vele jaren uit gemeenschapsgeld is opgebouwd, hetgeen betekent dat die collectie van de burgers van Oost is – dus collectief bezit van ons allemaal! Ik heb er grote moeite mee dat dit collectieve bezit zomaar van de hand wordt gedaan! Ik heb er grote moeite mee dat het stadsdeel uitgerekend in tijden van crisis zulk een kapitaalvernietiging wilt doorvoeren! Ik heb er grote moeite mee dat zoiets waardevols voor zo weinig wordt verkwanseld aan de vrije markt! De collectie is van ons allemaal en dat moet zo blijven.

Ik wil u daarom met klem verzoeken om het CBK in de huidige vorm te behouden. Mocht dat toch niet mogelijk zijn dan verzoek ik u dringend om de collectie niet te verkopen maar aan het SBK in bruikleen te geven. Leen de kunst uit aan de kunstuitleen maar verkoop haar niet! Die collectie is van het stadsdeel, van de burgers van Oost, van ons allemaal! Er zijn ongetwijfeld juridische obstakels maar als de politieke wil er is, lijkt mij dat die te overbruggen moeten zijn. En dan wil ík die ene euro wel betalen..."

Of het veel uitmaakt is zeer de vraag: de deal met het SBK lijkt zo goed als rond. De verantwoordelijke wethouder draaide daar vanavond op wel héél doorzichtige wijze omheen. Want waarom beweert hij dat 'het onderzoek naar mogelijkheden van verzelfstandiging van het CBK nog lang niet is afgerond', terwijl er een paar weken geleden al een advertentie in de krant stond waarin naar een koper werd gezocht? Niet alleen in Den Haag hebben ze lange neuzen...

reisbureau inkijk

Sinds vandaag te zien: drie nieuwe exposities in onze Inkijk-galerieën. En zoals altijd zijn ze totaal verschillend, zowel wat uitgangspunt, stijl, techniek als 'aanpak' betreft. De hoogst conceptuele installatie van Jasmin Werner (in Inkijk Waterlooplein) staat mijlenver van het rauwere, meer expressionistische werk van Carmen Schabracq (in Weesperplein; foto), dat weer volledig haaks staat op de figuratieve, anekdotische karton-constructie van Sven Jansen (Wibautstraat).

En toch, zo viel ons op tijdens het opbouwen, kennen de drie installaties een duidelijke overeenkomst: elk werk neemt de kijker mee naar een andere plek. Dat van Jasmin voert ons naar de andere kant van de oceaan, naar het tropische Curaçao, waar het windseizoen heerst en het verleden over het heden waait. Dat van Carmen neemt ons mee naar de andere kant van Europa, naar de Zuiditaliaanse streek Calabrië, vanwege zijn schrijnende armoede door de bewoners 'Calafrica' genoemd. Het is midden zomer en dus is het heet, droog en stoffig. De werkloosheid is er gigantisch, zelfs de hoeren hebben nauwelijks wat te doen... De installatie van Sven tenslotte voert ons naar een 'Dystopia', een post-apocalyptisch landschap in de nabije toekomst waar een allesverwoestende ramp alle leven lijkt te hebben weggevaagd. Kortom: drie totaal verschillende bestemmingen, de ene wat aantrekkelijker dan de andere. Met de Amsterdamse metro kóm je nog eens ergens....

inkijk / inkijk / inkijk

Dit weekeinde wordt in elk van onze Inkijk-galerieën een expositie gestart. Drie exposities tegelijkertijd dus. Een mooi moment vinden wij zelf, want dankzij allerhande gedoe (potentiële huurders, verbouwingen en een station dat veertien maanden helemáál dicht was) en de daaruit voortkomende onduidelijkheid was onze programmering lange tijd nogal een zootje: dan opende hier weer 's een expo voor een paar weken, dan weer daar. Niet dat het gebodene onder de maat was (integendeel) maar zo'n mooi simultaan-program als dit weekeinde, dát is dus alweer een hele tijd geleden.

De drie exposities zijn compleet verschillend. Sven Jansen transformeert de Inkijk in metrostation Wibautstraat met golfkarton in een post-apocalyptisch landschap. Veel leven is er niet meer; de natuur lijkt het te hebben opgegeven... Maar kijk, daar staat een minuscuul plantje! Van papier weliswaar, maar het lijkt te groeien... Eén station verder, onder het Weesperplein, schildert Carmen Schabracq een Zuiditaliaans landschap op de muur: een grote cactus, een auto. Daarvoor 'publieke dames', hoeren dus, met felgekleurde maskers op hun hoofd. Lukt het ze om passanten naar binnen te lokken? In station Waterlooplein tenslotte een werk van Jasmin Werner: een hele zwik tweedehands ventilatoren draait op volle toeren en houdt een vlieger in de lucht. Fans en vlieger komen van Curaçao, alwaar Jasmin naar overblijfselen heeft gezocht van de Nederlandse koloniale overheersing. Haar installatie verbeeldt de 'beladen lucht' die ze er aantrof. Overigens: Sven studeerde vorig jaar af aan de Utrechtse Hogeschool voor de Kunsten, Carmen en Jasmin komen beiden 'vers' van de Gerrit Rietveld Academie.

cbk in #dwars

'maar over cultuur zul je de lijsttrekkers niet horen'

Een mooi opiniestuk van kinderboekenschrijver Rindert Kromhout in De Volkskrant vandaag. Gezien de strekking vindt de schrijver het vast niet erg dat we zijn tekst overnemen:

Bij het premiersdebat van zondag ging het weer voornamelijk over geld. Moet er meer of minder geld naar Europa? Gaat de eigen bijdrage in de zorg omhoog of niet? Hoe zit het met de hypotheekrenteaftrek? Geld, geld, geld! Geld is nuttig, geld is nodig, maar is het nou echt het belangrijkste in het leven? Natuurlijk niet! Als ik aan het eind van mijn leven terugkijk, denk ik heus niet in de eerste plaats aan mijn banksaldo. Nee, dan denk ik tevreden terug aan alle mooie verhalen waarvan ik heb genoten, de wandelingen in het park die ik heb gemaakt, de sportwedstrijden waaraan ik met wisselend succes heb deelgenomen, de muziek waar ik naar heb geluisterd, aan mijn familie en mijn vrienden. Oftewel: dan denk ik aan alle kunst, cultuur, ontspanning en sociale contacten die mijn leven hebben verrijkt en veraangenaamd. Kunst, cultuur en ontspanning zijn essentieel, ze tillen het leven uit boven de alledaagsheid van het bestaan. Juist in tijden zoals deze, waarin veel mensen geen werk hebben, of maar drie of vier dagen per week werken en dus over aardig wat vrije tijd beschikken, lijkt het me enorm belangrijk hier grote aandacht te besteden. Waarom hoor ik de kandidaat-premiers er niet over?

De huidige regering heeft flink bezuinigd op kunst en cultuur. De discussies hierbij gingen over geld. Niet over wat kunst, cultuur en ontspanning in ons leven betekenen, of zouden moeten en kunnen betekenen. Een visie hierop heb ik niet gehoord. Wat betekenen kunst en cultuur voor de maatschappij? Hoe kunnen we zorgen voor een groot en toegankelijk aanbod, nu en in de toekomst? Graag uw gedachten hierover, politiek Den Haag. Wat betekenen kunst en cultuur voor volwassenen, en wat betekenen ze voor kinderen? Kijken, luisteren en lezen bezorgt kinderen niet alleen plezier, maar geeft ze ook de kans te proeven van, kennis te maken met onbekende uitingsvormen en denkbeelden. Gevolg: geestelijke rijkdom, met als prettige bijkomstigheid: begrip en tolerantie - en dat is nooit weg in onze multiculturele samenleving.

Of willen we onze kinderen alleen maar leren wat derivaten zijn en financiële markten? Wat voor rol zien de politici in deze voor het onderwijs? Wat zou het verfrissend zijn als de lijsttrekkers bij een volgend debat eens boeiend zouden discussiëren over dit onderwerp. Gebeurt dat niet en gaat de discussie weer alleen maar over euro's en bonussen, dan kan ik alleen nog maar verzuchten: Wat een armoede in dit rijke land.

nuts

'Ons' stadsdeel Oost wil af van Centrum Beeldende Kunst Amsterdam (CBK), en het daarom overdragen aan bijna-naamgenoot Stichting Beeldende Kunst (SBK), een commerciële instelling. In de plannen zal de SBK de ruimte van het CBK huren en de taken van het CBK voor eigen rekening voortzetten. De kunstcollectie van het CBK zal daarbij aan de SBK worden verkocht voor het symbolische bedrag van één euro.

Sinds vier jaar is het CBK gevestigd aan de Oranje Vrijstaatkade. Het stadsdeel heeft kapitalen gestoken in die nieuwe behuizing: het moest en zou de 'parel van het Polderweggebied' worden en daarmee een cultureel verantwoord uithangbord/visitekaartje/paradepaardje voor het stadsdeel. En daar slaagde men wonderwel in: het CBK werd één van Amsterdams mooiste culturele onderkomens. Dat zéér behoorlijk functioneerde bovendien en vorig jaar bijvoorbeeld tienduizenden bezoekers over de vloer kreeg bij een Aatje Veldhoen-overzichtstentoonstelling. CBK is een fijne club om mee samen te werken, zoals ook wij van Polderlicht mochten ervaren. En nu wil men er van af. Onder het mom van: kunstuitleen en -educatie zijn geen stadsdeeltaken... maar waarom eigenlijk niet? In onze ogen is het CBK een instelling van algemeen nut, een cultureel nutsbedrijf. Wij waren altijd trots op een stadsdeel dat geld en middelen daarvoor beschikbaar stelde! Verheffing van het volk, weet u nog?

CBK Amsterdam is niet alleen een ruimte, maar ook een collectie; een grote verzameling kunstwerken -schilderijen, etsen, tekeningen, zeefdrukken, sculpturen, sieraden en nog veel meer- die gedurende vele jaren met veel kennis en toewijding bijeen is gebracht. Geschatte marktwaarde: vier miljoen euro. Voor de duidelijkheid: dat is vier miljoen euro gemeenschapsgeld! Die collectie is dus van de burger van Oost! En nu willen ze het hele spul van de hand doen -nota bene aan een commerciële club- voor één euro? Waanzin.

deelnemers gezocht!

We werken aan een derde editie van ons kleinschalige leuke-kunst-in-leuke-huizen-van-leuke-mensen-project polderlicht@home, dat zich dit keer zal afspelen in de gezellige Dapperbuurt, en wel op de middagen van 28, 29 en 30 december, dus tussen Kerstmis en Oudejaarsavond. Het concept blijft hetzelfde: een wandeltocht langs vijftien (privé-)adressen, met op elk adres een licht-, geluid- of videokunstwerk. Oftewel: gluren bij de buren, maar dan cultureel verantwoord. De eerste kunstenaars voor komende aflevering zijn inmiddels benaderd en ook hebben we de eerste adressen 'binnen', maar we zijn er nog lang niet.

We zoeken kunstenaars die zich bezig houden met genoemde disciplines en die ervoor voelen om hun werk op een weliswaar wat bescheiden, maar tevens uitdagende want onorthodoxe manier te tonen. En ook zoeken we gastvrouwen en -heren: woont u in de Dapperbuurt, heeft u nog geen plannen voor de Kerstvakantie en lijkt het u leuk om voor een paar dagen een kunstwerk te 'adopteren' en dat aan zo'n 100 mensen per middag te laten zien? Stuur ons een berichtje en geef u op!

there's a [pussy] riot going on!

Tjonge, de dames hebben lef! De dag na hun veroordeling tot twee jaar strafkamp brengt Pussy Riot een single uit, genaamd Putin Lights Up The Fires. Britse kwaliteitskrant The Guardian maakte er een passende videoclip bij. De al even Engelse pracht-website The Quietus laat een dominee(!) aan het woord die op eloquente wijze uiteenzet waarom Jezus een Pussy Riot-fan zou zijn geweest. Amen!

kunst in de parking

Wat niet? Videokunst, fotografie, conceptuele kunst, fine art. Wat wel? Grote tekeningen, ruige schilderijen, stevige beelden, forse installaties. De tentoonstelling Present Forever bestaat uit fysieke, energieke in-your-face-kunst. En die past heel goed op deze no nonsense-locatie: een grauwe, schraal verlichte parkeergarage, één van de laatste restanten van de 'oude' (verloederde) Bijlmermeer. In de enorme, langzaam oplopende, grijsbetonnen spiraalvorm is werk van 55 kunstenaars te zien. De kunstwerken staan of hangen ingeperst tussen de lage parkeerniveaus. Hier en daar valt een straal zonlicht binnen, verder moeten de werken het hebben van de kille TL-lampen aan het plafond.

Kunsthistoricus Manuel Klappe en beeldhouwer Ad de Jong waren twee jaar geleden verantwoordelijk voor de bijzondere beeldententoonstelling BeeldHalWerk in een verlaten industriehal te Amsterdam Noord. Bijzonder aan die tentoonstelling was de manier waarop vele tientallen, vaak monumentale beelden heel dicht op elkaar waren geplaatst, en hoe al die werken in die enorme hal één grote eh... installatie vormden en elkaar niet 'ondersneeuwden', maar juist kracht aan elkaar ontleenden. En nu, in parkeergarage Klievering te Amsterdam Zuid-Oost, flikken Klappe en De Jong het weer: Present Forever heeft door die locatie weliswaar een veel schimmiger en ingetogener sfeer dan BeeldHalWerk, maar ook hier is een fijne balans gevonden tussen de individuele en de gezamenlijke kracht van de getoonde kunst. Dat het ene werk meer of minder aanspreekt dan het andere wordt daarbij als vanzelf minder belangrijk. Zeer de moeite waard!

vandaag: global pussy riot day!

Carole Cadwaller / The Observer: "Pussy Riot aren't just the coolest revolutionaries you're ever likely to meet. They're also the nicest. They're the daughters that any parent would be proud to have. Smart, funny, sensitive, not afraid to stand up for their beliefs. One of them makes a point of telling me how "kindness" is an important part of their ideology. They have also done more to expose the moral bankruptcy of the Putin regime than probably anybody else. No politician, nor journalist, nor opposition figure, nor public personality has created quite this much fuss. Nor sparked such potentially significant debate. The most amazing thing of all, perhaps – more amazing even than calling themselves feminists in the land women's rights forgot – is that they've done it with art."

artoll > tolle art

We bevinden ons op het terrein van de honderd jaar oude psychiatrische instelling Rheinische Klinik in het Duitse Bedburg-Hau, niet ver achter Nijmegen. Het terrein beslaat een flink stuk bos, met daarover verspreid een aantal gebouwen: verpleeginrichtingen, maar ook een kerk en een slachthuis. Er hebben zich hier in de jaren ‘30 en ‘40 onbeschrijflijk akelige zaken voorgedaan. Aan de muur van het kleine kliniekmuseum hangt een brief uit 1939 van Reichskanzler Adolf Hitler: of de directeur van de instelling zo vriendelijk wil zijn om alle ‘naar menselijke maatstaven’ ongeneeslijk geesteszieke patiënten de 'genadedood' te verlenen... De nazi’s hebben honderden patiënten vermoord, soms na er gruwelijke experimenten op te hebben uitgevoerd. Dat de hele zaak niet is opgedoekt na 1945 is onvoorstelbaar, maar zegt ook iets over de kwaliteit en de functionaliteit van de gebouwen; zoiets opgeven kon men zich einfach niet permitteren. Wie er vandaag de dag rondloopt –zeker op een zomerse, zonovergoten zondagmiddag als deze- wordt vooral geraakt door de vredige sfeer en de rust die er op en tussen de schaduwrijke laantjes heerst: op het enorme traliehekwerk aan die ‘zware’ vrouwenvleugel na, oogt dit landschap allesbehalve ‘schuldig’...

Vanaf de jaren ‘70, de tijd van emancipatie en One Flew Over The Cuckoo’s Nest, werden steeds meer psychiatrische gevallen de straat op gestuurd. Mede daardoor kwamen enkele gebouwen van de kliniek leeg te staan. De toenmalige directie besloot in al haar wijsheid om die te gunnen aan die ándere 'gekken': kunstenaars. Sinds achttien jaar organiseert de stichting Artoll hier exposities met site specific art. Kunstenaars worden uitgenodigd om een paar weken te verblijven: de bijzondere, enigszins geïsoleerde omgeving werpt hen op zichzelf -en elkaar- terug: zo komen ze individueel en gezamenlijk op nieuwe ideeën. Wij zijn vandaag bij de opening van het Sommerlabor: werk van 26 kunstenaars, afkomstig uit zeven landen. Dit jaar is de overkoepelende titel: In Front Of Behind. En daar kan je alle kanten mee op: het werk is dan ook zeer divers en omvat de meest uiteenlopende thema’s, al speelt de oorspronkelijke functie van de gebouwen als 'dolhuys' altijd mee. 

In Haus 6, het Artoll-hoofdgebouw, staat het merendeel van de werken. In de meeste gevallen betreft het installatiekunst, die zich mooi voegt naar de karaktervolle ruimtes. Sian-Kate Mooney maakte van dekens, touwen en geprint papier een massief ogende sculptuur, een mythisch paardachtig wezen. Erboven hangt -als een soort ironisch commentaar- de afbeelding van een uithangbord met de tekst Ponderosa Café & Giftshop. Naar wat Mooney ermee wil zeggen blijft het gissen, maar het is een sterk beeld, dat veel fysieke kracht uitstraalt. Lineke Hansma nam drie voormalige isoleercellen onder handen en ‘tekende’ in elk daarvan een ijle, ruimtelijke compositie met kleurrijke gevonden materialen als touw, pushpins, stukken golfplaat, een stuk stoel of tafel. Als verbeelding van de gedachten van een agressieve patiënt misschien wat al te lieflijk, maar niettemin een goed werk, waarbij elke ruimte de andere twee versterkt.

Dan begeven we ons naar de kerk op het terrein, alwaar Elaine Vis, Guda Koster en Matthijs Muller -alledrie 'Polderlicht-veteranen’- zowel individueel als gezamenlijk een installatie hebben geplaatst onder de naam Paradijs 2.0. Het gezamenlijke werk bestaat uit witte vilten letters die woorden vormen die op de één of ander manier verwijzen naar een paradijselijke staat, zoals Samentragend (‘vruchtbaar’) en Ausgeglichen (‘in balans’). De woorden liggen verspreid over de richels van de zitbanken, daar waar normaliter de psalmenboeken liggen. Er zijn ook losse letters, waarvan de kunstenaars hopen dat bezoekers daar hun eigen woorden mee vormen. Guda Koster maakte twee levensgrote mensbeelden, een man en een vrouw, en laat die balanceren op twee planken, hoog bovenin de kerk. Ze dragen gouden kleding en hun hoofden verdwijnen in gouden afvalzakken. Zijn deze ‘Adam en Eva’ trotse heiligenbeelden, die staan voor hun overtuiging? Of zitten hun hoofden zo vol trash dat ze op het punt staan zichzelf naar beneden te storten? 

Elaine Vis maakte een installatie van tientallen stopcontacten, elektriciteitsbuizen, verdeel- en koppelstukken: het geheel loopt van de onder de vloer tot in het dak van de kerk. Staat het werk voor goddelijke energie die van boven komt? Of voor de opwaartse richting die gebeden gaan? En zoja, wat doet die knoop dan halverwege? Minstens zo gelaagd –en tevens het indrukwekkendst- is de ingreep die Matthijs Muller deed: hij zette een kas –compleet met planten, groeilamp en gieter- over het altaar heen, dat daardoor nog maar vaag te zien is. Wat hiervan te maken? Eén interpretatie is dat het christelijke geloof met een beetje extra aandacht nog steeds kan groeien en bloeien – en dat is ongetwijfeld de interpretatie die de pastor van de kerk ertoe deed besluiten om toestemming voor deze ingreep te geven. Of wil het werk zeggen dat dat geloof in dit deel van de wereld is gereduceerd tot een kwetsbaar kasplantje? De psychiatrische kant van de plek leidt tot nóg een associatie: is die kas een isoleercel? Is religie een ‘gevaarlijke gek’ die uit de samenleving moet worden geweerd? Eén ding is duidelijk: Matthijs Muller heeft een spannend ei gelegd in dit Cuckoo’s Nest.

all the world's a stage

‘In de bioscoop vergeet je dat het film is’ was lange tijd de slogan. Holy Motors van de Franse regisseur Leos Carax zet die gedachte volledig op zijn kop.
 

Een filmacteur (gespeeld door Denis Lavant) wordt in een witte stretched limo door Parijs gereden. De auto is zowel zijn kantoor, kleedkamer, rekwisietenkast als kantine. De acteur werkt op één dag een hele reeks filmrollen af en volgt daarbij een min of meer vast patroon: hij leest het scenario, zoekt de juiste kleding, grime en attributen bij de rol, kleedt zich om en stapt uit als een ander mens. De rollen die hij speelt zijn luchtig of serieus en soms volslagen gestoord, en hij bespeelt allerlei genres: familiedrama, motion capture animatie, videoclip, krimi... Al gauw weet de kijker niet meer wat ‘film’ en is wat ‘echt’... Holy Motors is op de eerste plaats een geweldig geacteerde, volstrekt maffe film met geheel eigen wetten, waarbij je van de ene verbazing in de andere valt. Een film ook die talloze vragen oproept over beeldcultuur en identiteit en hoeverre die twee elkaar versterken -of juist het tegenovergestelde- en waarover het achteraf nog lang en fijn napraten is. Maar bovenal is het een ode aan de droomfabriek die het filmbedrijf is: de hoofdpersoon heet niet voor niks Oscar.

afterlife

Is er leven na de dood? Is er ‘iets’ na dit aardse bestaan? Vragen over De Dood zijn zo oud als Het Leven zelf. En behoren sinds mensenheugenis tot dé inspiratiebronnen van schrijvers, muzikanten, kunstenaars. In die zin is de tentoonstelling Afterlife niet uniek. En ook de getoonde kunstwerken zijn dat niet, hoe indrukwekkend sommige van die werken ook zijn. Nee, wat Afterlife écht heel bijzonder maakt is de locatie waar e.e.a. wordt getoond: een heuse begraafplaats. De Nieuwe Ooster in de Amsterdamse Watergraafsmeer is Neêrlands enige kerkhof met een uitvaartmuseum: Tot Zover. Afterlife is de zoveelste mooie tentoonstelling aldaar op rij, maar voor het eerst heeft men ervoor gekozen om de kunstwerken niet alleen binnen de muren van het museum te tonen, maar ze tevens te verspreiden over het terrein en ze tussen de graven en urnen te plaatsen. Werken die in een andere context misschien niet zo één-twee-drie aan De Dood doen denken, krijgen door de hen omringende grafstenen een enorme lading mee. En zijn daarmee extra imposant.

Een deel van de kunstwerken bestaat uit installaties. Twee daarvan zijn inmiddels eh... overleden. Geen nood, er is nog genoeg moois te zien. Sommige bijdragen gaan over paranormale zaken (seances, geesten, heksen) maar het zijn de kunstwerken die in realistischere, aardsere sferen blijven die de meeste indruk op ons maken. Een greep: Xu Bing maakte een installatie van stof dat zich op nine eleven over New York verspreidde toen de Twin Towers ineenzakten. Het stof ligt op de vloer, een tekst is erin uitgespaard. Die tekst is nogal vaag, maar met zulk ‘basismateriaal’ kan het werk eigenlijk niet mislukken. Satijn Panyigay fotografeerde ruimtes die zijn leeggehaald na het overlijden van de bewoner(s); de mistroostige resultaten doen de adem eventjes stokken. Het witmarmeren borstbeeld van Femmy Otten (foto) is een beauty die gelukkig ook na Afterlife een leven is gegund op de begraafplaats: het werk wordt het 'gezicht' van de talloze overledenen wiens graf is geruimd en die anoniem en bij elkaar op één kavel worden herbegraven. Er moet immers plaats gemaakt worden voor weer nieuwe overledenen: in die zin kent ook een dodenakker een life cycle. 

We lopen van kunstwerk naar kunstwerk, tussen het weelderige groen, en zien graven van Bekende Nederlanders, barokke marmeren tombes van lang vergeten kunstenaars en gedenkstenen met onleesbare Chinese teksten. De lucht is azuurblauw, de zon schijnt, het is een magnifieke zomermiddag. In de verte loopt een rouwstoet, maar ónze stemming is opperbest. Gedenk te sterven? Ja hoor, maar nu even niet. Want het leven is mooi. Tot Zover.

fuck poetin!

sarkis in de onderzeebootloods

Sarkis Zabunyan is een collagekunstenaar. Niet zo één die met schaar en lijm werkt; nee, Sarkis plukt allerlei elementen uit de kunst- en cultuurgeschiedenis en combineert/componeert die dusdanig dat ze een sluitend 'verhaal' vormen. Sarkis heeft de Rotterdamse Onderzeebootloods ingericht als een soort kathedraal, met verwijzigingen naar glas-in-lood (door de ramen met gekleurde folie te beplakken), wijwaterbakjes (door moderne drinkwatertanks te plaatsen) en een heuse klokkentoren. In deze 'kerk' wordt geen God geëerd maar De Filosofie Van Sarkis, een hoogstpersoonlijke, conceptuele, serieuze, hermetische 'collage' van jeugdherinneringen, religieuze associaties, getallenstelsels, ideeën over de natuur en vooral heel veel verwijzigingen naar en invloeden van andere kunstenaars -Saenredam, Malevich, Munch, Rietveld en Beuys to name a few- en schrijvers, denkers, architecten en musici, waarbij alles en iedereen met elkaar verbonden is. Bij zo'n geheel verwacht je een lange, bombastische titel, maar dat valt mee: het werk heet Ballads. Bij de entree krijgen wij een boekje uitgereikt waarin alles puntsgewijs wordt uitgelegd. Handig, want zelf hadden we al die zaken er nooit van z'n leven uitgehaald...

Want wat is er concreet te zien? Sarkis heeft twee grote installaties gerealiseerd in de loods. De eerste is een verticale buisvorm, beplakt met witte veertjes, die als een enorme lampenkap aan het plafond hangt. Eromheen staan witte fietsen, ook met veertjes, geparkeerd. De 'lamp' doet het vandaag niet, zodat de in het boekje beloofde sensatie van "het water van de Nieuwe Maas dat als een fontein de loods in lijkt te spuiten" helaas uitblijft. De tweede installatie doet gelukkig wél wat-ie moet doen: een carillon hangt in een 'toren' van boomstammen en speelt een arrangement van Litany For The Whale/Smeekgebed voor de Walvis van John Cage, een minimalistische compositie met een sacrale sfeer. De walvis verwijst naar de onderzeeërs die ooit in deze loods werden gefabriceerd (en geheel in Sarkis-stijl naar nog veel meer zaken). Het klokkenspel en de gewijde muziek doen het fantastisch in deze immense ruimte en zijn het letterlijke en figuurlijke hoogtepunt van Ballads. De tentoonstelling bestaat verder nog uit een paar kleinere installaties en een exemplaar van de Futuro, het sixties-bouwwerk van de Finse architect Matti Suuronen. Het geheel is interessant genoeg om de reis vanuit Amsterdam te rechtvaardigen, maar bevredigt toch niet helemaal: daarvoor heeft het naar onze smaak te veel tekst en uitleg nodig. 

Sarkis is de derde kunstenaar die een zomeropstelling mocht maken in de Onderzeebootloods. Als we het goed hebben begrepen volgt er in 2013 nog een vierde en tevens laatste expositie, en daar wordt ongetwijfeld weer een Grote Naam voor benaderd. Mogen wij alvast een nogal voor de hand liggende, maar daarom niet minder opwindende suggestie doen? Olafur Eliasson!

kunst werkt!

Kunstcentrum DordtYart is gevestigd in de machinehal van voormalig scheepswerf De Biesbosch in Dordrecht. Als we binnenkomen worden we persoonlijk welkom geheten door mede-initiator Lyda Vollebregt. We krijgen informatie over de huidige tentoonstelling Kunst Werkt in de hand gedrukt, bestaande uit een tekst, een plattegrond en pasfoto's van alle deelnemende kunstenaars. Dat laatste is erg handig, want een aantal kunstenaars is in de hal aan het werk en zo weten we wie wie is. Er is werk te zien van veertien kunstenaars: drie daarvan zijn in residence, de overige elf tonen één bestaand werk en maken één nieuw werk ter plaatse. Wouter Klein Velderman zit achter de naaimachine: hij zet vele honderden kleine lapjes gebruikt vrachtwagenzeildoek aan elkaar en verwerkt die tot enorme 'banieren'. Even verderop bouwt Eric Sep gestaag aan zijn 'miniatuurstad'. De nieuwe kunstwerken van Theo Jansen, Zoro Feigl en Nico Parlevliet zijn al klaar. Zo ook de op Stanley Kubrick's The Shining geïnspireerde houten installatie (foto) van Maurice Bogaarts, al lijkt die nog steeds de hoogte in te groeien.

Kunst Werkt gaat naar eigen zeggen 'over kunst in beweging, verandering en werking [en] wil laten zien dat de hedendaagse kunst mensen in beweging kan krijgen en dat mensen door kunst bewogen kunnen worden.' En er is nóg een manier waarop 'kunst werkt' bij DordtYart: in de hal is ook een sympathieke horeca-gelegenheid aanwezig, waarvan het personeel uit jongeren bestaat die werken met leren combineren. De jongeren worden tevens ingezet als assistenten van de kunstenaars.

Trek voor een bezoek aan DordtYart vooral genoeg tijd uit, want er is veel te zien en de aanwezige kunstenaars gaan graag het gesprek met u aan. En vergeet ook niet om de Ark van Noach te bekijken, die iets verderop aan de kade ligt. Géén kunst, en of het 'werkt' is op zijn minst discutabel, maar bijzonder is dit levenswerk van gekke christen Johan Huibers wél.

rust in vREEDe

Reed van Brunschot maakt inflatables (opblaassculpturen) en 'holle' installaties van papier: fragiele werken die voor een groot deel uit lucht bestaan. In de kleine expositieruimte MILK in de Amsterdamse Witte de Withstraat is momenteel haar installatie Transition[3] te zien: een witte replica van een rouwkamer, stemmig verlicht, met een doodskist in het midden, bloemstukken en kandelaars. Zéér kunstig gemaakt met slechts papier en lijm. Een vredig, verstild schouwspel... dat echter de nodige onvrede in de buurt lijkt te genereren. Buurtbewoners hebben geklaagd over het werk en de galerie heeft een brief van de woningbouwvereniging gekregen. Tjongejonge... kunnen mensen tegenwoordig dan helemaal nérgens meer tegen? 

Komende maandag zal Reed haar meest recente installatie opbouwen in onze eigenste Etalagegalerie Inkijk in metrostation Weesperplein. Het werk heet Excuses voor de Overlast en is t/m augustus te zien.

Mosterd over De Maaltijd

In oktober zal Andy Warhol’s monumentale zeefdruk The Last Supper (pink) te zien zijn in de Amsterdamse Nieuwe Kerk. Adjunct-directeur Paul Mosterd zegt in Het Parool dat ‘dit religieuze werk een kant van Warhol [is] die niet zo veel mensen kennen: Warhol wordt geassocieerd met de Campbell soepblikken. Maar hij was niet alleen de koning van de oppervlakkigheid.'

Is dat zo? Het origineel van Leonardo da Vinci waar Warhol zijn zeefdruk op baseerde, ja dát is religieus. Maar Warhol’s versie is niet wezenlijk religieuzer dan zijn soepblikken. Naast die soepblikken, zeepdozen en colaflesjes nam Warhol celebrities als Marilyn, Mao, Elvis en Beatrix als onderwerp, alsmede verkeersongelukken, atoomwolken, de elektrische stoel en iconen uit de kunstgeschiedenis als de Mona Lisa, de Venus van Botticelli en dus ook het Laatste Avondmaal. Andy Warhol laat zien dat het voor de moderne Westerse mens, die al die beelden in een eindeloze stroom en zonder ogenschijnlijke hiërarchie via de massamedia krijgt aangereikt, allemaal consumptieartikelen zijn geworden. Door ze te schilderen en/of te zeefdrukken en ze in een museale context te plaatsen heeft hij van die consumptieartikelen vervolgens weer kunst gemaakt. Een geniale omkering. En allesbehalve oppervlakkig.

tijdelijk museum

Onder de voormalige Shell-toren aan de overkant van het IJ –naast de magnifieke origami-architectuur van het nieuwe Filmmuseum- is het Tijdelijk Museum ingericht, een expositie met kunst waarin duurzaamheid een grote rol speelt. De organisatie heeft dus een Boodschap, nadrukkelijk gericht op een breed publiek vanaf zeer jonge leeftijd, en de uitleg bij de werken is dan ook verfrissend simpel en helder. Veel van de kunst blijft te zeer steken in goede bedoelingen, maar er zitten ook hele fijne werken tussen. Naast de welbekende sloophout-meubels van Piet Hein Eek en ladenkast van Jurgen Bey zien we ondermeer het tapijt van wegwerpservies en -bestek van We Make Carpets. Indrukwekkend zijn de haarscherpe en gedetailleerde foto’s van Marjan Teeuwen, met daarop de ‘kamers’ die ze bouwde van resten van gesloopte huizen. Helemaal blij worden we van de technisch razendknappe foto’s van Richard Kuiper: ogenschijnlijk ‘17e eeuwse’ stillevens, badend in Rembrandtesk licht, maar opgebouwd uit allerlei eigentijds spul van plastic. Zoals bovenstaand bloemstuk dat vrijwel helemaal is gemaakt van plastic bekertjes, lepeltjes en vorkjes. De zware, klassieke lijsten waarin de foto’s zijn gevat zijn, geheel in stijl, van kunststof. Kitsch misschien, maar zeker niet 'tijdelijk'.

komende winter - wat gaan we doen?

1. Lichtkunst in de Borneohof - Afgelopen winter organiseerden wij een lichtinstallatie in de nok van de toren van verzamelgebouw De Borneohof aan het Javaplein in Amsterdam-Oost. Weer en wind hebben vrij spel in de open constructie (feitelijk niet meer dan een dak op palen, en dat op zo'n 40 meter hoogte); dat maakte het project er niet makkelijker op, maar het resultaat, van kunstenaar Peter Vink, mocht er zijn. Dat vonden wij, dat vond geldschieter stadsdeel Oost, dat vond architect van het pand Peter Geusebroek en dat vond ook bewoner van de toren Andy de Geus, wiens enthousiasme en medewerking de allereerste voorwaarden zijn om dit project te kunnen realiseren. Al met al reden genoeg voor een doorstart. Het tweede lichtkunstwerk in de toren staat gepland voor eind oktober: het zal te zien zijn tot tot eind februari/begin maart 2013. Inmiddels hebben we driekwart van de financiering rond; voor het laatste deel van de centjes gaat vandaag de aanvraag de deur uit. Zogauw we meer weten over de kunstenaar en zijn/haar kunstwerk, bent u de eerste die het hoort.

2. Polderlicht@home - De financiën zijn nog lang niet rond, maar als het aan ons ligt komt er een derde editie van dit kleinschalige leuke-kunst-in-leuke-huizen-van-leuke-mensen-project, in de gezellige Dapperbuurt dit keer, en wel op de middagen van 28, 29 en 30 december, tussen Kerstmis en Oudejaarsavond. Het concept blijft hetzelfde: een wandeltocht langs vijftien (privé-)adressen, met op elk adres een licht-, geluid- of videokunstwerk. Oftewel: gluren bij de buren, maar dan cultureel verantwoord. (Op de foto ziet u het licht-, geluid- en trilobject dat Serge Verheugen maakte voor de vorige editie, afgelopen december.) De eerste kunstenaars voor komende aflevering zijn inmiddels benaderd en ook hebben we de eerste adressen 'binnen'. maar we zijn er nog lang niet. Woont u in de Dapperbuurt, heeft u nog geen plannen voor de Kerstvakantie en lijkt het u leuk om voor een paar dagen een kunstwerk te 'adopteren' en dat aan zo'n 100 mensen per middag te laten zien? Stuur ons een mailtje en geef u op als Polderlicht-gastvouw/-heer!

the institute of dirty horticulture

Tussen de buien door begeven wij ons naar de Zuidas, alwaar het Applied Arts Department van het Sandberg Instituut haar eindexamententoonstelling presenteert in de prachtige Hortus Botanicus van de Vrije Universtiteit. De Hortus is niet zomaar een spannende backdrop, maar levert tevens het thema voor de kunstwerken, die vrijwel allemaal inspelen op aspecten van bio-, agri- en horticultuur. Bij binnenkomst worden we verrast door stemmen die her en der uit luidsprekertjes tussen het groen opklinken. De stemmen praten, fluisteren of schreeuwen: zwart, blauw, blauw, groen, groen, rood, groen, blauw, zwart... Steeds dezelfde vier kleuren in steeds andere combinaties. Waar gaat dit over? Zit er systeem in? En waarom alleen deze vier kleuren? Zeer intrigerend, dit werk van Lyske Gais, ondanks -of misschien dankzij- dat het gissen blijft naar de betekenis. (Naderhand lezen we de uitleg: de kleurcodes staan voor de DNA-reeksen van allerlei plantensoorten.)

Tussen twee kassen plaatste Charley Reijnders blankhouten staketsels (foto), opgebouwd uit eenvoudige geometrische vormen, die zich als parasieten om en tussen de planten voegen, zó vanzelfsprekend dat we er ondanks hun formaat bijna aan voorbijliepen. Ook sterk is het werk van glaskunstenaar Marc Barreda, die afgelopen voorjaar nog exposeerde in onze Inkijk-galerie in metrostation Waterlooplein. Als eindexamenwerkstuk bouwde hij een ‘laboratorium’ waarin allerlei vreemdgevormde lenzen, lampen en foto- en filmapparaten staan opgesteld. De scene ziet er uit alsof er gewerkt wordt maar de onderzoeker nét eventjes naar het toilet is. In een andere kas zien we de resultaten van het onderzoek: projecties van vervormde lichtvlekken, aura’s, prisma’s en aureolen in verschillende lichtsterktes.

Niet alle negen bijdragen spreken ons in gelijke mate aan, maar alles ‘werkt’ uitstekend in deze omgeving en dat maakt The Institute Of Dirty Horticulture tot een boeiende tentoonstelling. En wat een unieke setting! Deze Hortus Botanicus is véél weelderiger dan haar bekendere naamgenoot in het Centrum. Ruiger, minder ‘aangeharkt’. Tienduizenden meer en minder exotische plantensoorten, al decennia lang met veel kennis, zorg en toewijding onderhouden door een enthousiast team (twee professionals en maar liefst veertig vrijwilligers) met een groot, groen hart. Echter: het lot van deze Hortus hangt aan een zijden draadje, nu begerige projectontwikkelhaaien hun zinnen hebben gezet op dit vruchtbare stukje Amsterdam. Want ja, de Zuidas, dat betekent een hoge grondprijs... en dan blijkt ook een gerenommeerd instituut als de Vrije Universiteit te zwichten voor het Grote Geld. Hetgeen betekent dat ook dit unieke stukje cultureel erfgoed voor altijd verloren dreigt te gaan. Waar zijn we in godsnaam mee bezig in dit land!?

we trappen wat af...

Maandag 16:30 uur

In een stijlvolle zaal in de Hermitage is een gezelschap van zo’n 150 keurige dames en heren getuige van de aftrap van het Amsterdam Light Festival, een grootschalig lichtevenement dat komende winter aan en rond de oevers van de Amstel gaat plaatsvinden, en dat zich zal gaan meten met het Eindhovense Glow of het Fête de Lumière in Lyon. Grote Ambities dus, met Grote Budgetten, Grote Sponsors, en een Grote Doelgroep. Het accent ligt op grote spektakelstukken voor de massa, al is er ook ruimte voor kleinere, meer kunstzinnige lichtinstallaties. Eerder dit jaar waren we al bij de organisatie op bezoek, want die bleek wel benieuwd naar die ‘pioniers’ die in Oost ooit al ‘s iets met lichtkunst hadden gedaan... of ze veel wijzer van ons zijn geworden is de vraag: onze vele malen kleinschaliger do it yourself-aanpak deed de harten niet sneller kloppen. Dat neemt niet weg dat we de organisatie veel succes wensen... en dat we graag een wijntje kwamen drinken op hun succes. Proost! 

Donderdag 17.00 uur

Nog een aftrap, nu van Profile, de eindexamententoonstelling van de Academie voor Beeldende Vorming. Deze vindt plaats in onze eigenste Inkijk-etalagegalerie in metrostation Waterlooplein, alwaar een deel van de afstudeerders gedurende de laatste drie weken heeft gewerkt aan een Gesamtkunstwerk. Hoewel de sfeer in de galerie in de hele periode prettig levendig was, is het eindresultaat een beetje zo-zo. Is het daarom dat de genodigden op deze donderdagmiddag (foto) worden aangemoedigd om met rode draadjes enige lijn in het geheel te brengen? Vanuit het metrostation lopen we in groepjes naar de Academie, en krijgen onderweg kortstondig les in kunstgeschiedenis, op-zijn-kop-tekenen en kunsteducatie. We eindigen in de tuin van de Academie voor een toespraak van directeur Robert Smit en mogen dan het eigenlijke eindexamenwerk gaan bekijken. Opvallend veel persoonlijk werk, in die zin dat het privéleven van de makers de voornaamste inspiratiebron is. De lokalen zijn bloedheet op deze benauwde middag, gelukkig zijn er koude biertjes.... Gezondheid! 

Vrijdag 21:00 uur
Aftrap nummer drie is veruit de leukste: Bas Jacobs’ cultuur-toko Delicatessen is verhuisd vanuit de Indische Buurt naar een kelderruimte in Pakhuis Wilhelmina aan de Veemkade en de nieuwe plek wordt vanavond geopend. De hoge huur in de Sumatrastraat was voor een non profit-initiatief als Delicatessen gewoonweg niet meer op te brengen. Dat blijkt uiteindelijk een zegen, want de nieuwe ruimte is veel ruimer en ‘strakker’. Ademt tegelijkertijd meer stijl én meer underground-gevoel. En doet daardoor veel meer recht aan Bas’ ambities alsook aan de optredende acts. Op deze openingsavond spelen ondermeer No Ninja Am I en Ketelbinkie. Wij worden vooral blij van Spilt Milk, die charmant rammelende lofi-liedjes spelen, met een glansrol voor zangeres Brenda. Perzische verhalenverteller Sahand brengt een hilarische versie van een klassiek Servisch verhaal. Het publiek is in grote getale komen opdagen en zou in deze omvang nooit in de oude Delicatessen hebben gepast. En iedereen heeft het naar zijn zin. Iedereen ziet dat het goed is. En lacht. Praat. Drinkt. Santé!

te zien (of niet) in station wibautstraat

De stationshal van metrostation Wibautstraat is, na liefst veertien maanden niet toegankelijk te zijn geweest, sinds vorige week weer open. Ogenschijnlijk hebben de bouwvakkers nauwelijks wat uitgespookt in die periode, maar de enorme bende die we achter de deuren van onze Inkijk-etalagegalerie aantroffen vertelde een heel ander verhaal. Dat we de troep zelf moesten opruimen maakte ons niet uit: we zijn hartstikke blij dat we er weer zijn! Volgend jaar zomer gaat de zaak wéér twee maanden dicht, maar voordat het zover is hopen we er een mooie reeks exposities te tonen.

Dit weekeinde heeft Paul Baartmans zijn lichtinstallatie To See Or Not ingericht. Vijfentwintig rode neonbuizen hangen strak in het gelid en gaan in een hoog tempo en schijnbaar willekeurig aan en uit. Wie wat langer kijkt ziet dat het aan- en uitflitsen van de lampen een vast patroon kent. En wie nóg beter (en vanuit de goede hoek) kijkt ziet dat dit patroon uit letters bestaat en dat het werk dus een geraffineerde lichtkrant is – zij het één met hele grove pixels- die continue een regel tekst herhaalt. Ziet u wat er staat... of niet?

loooooooops....

Ambient is een muzieksoort die bedoeld is om er te zijn, die niet te hard moet staan, die de sfeer in de ruimte in hoge mate meebepaalt, maar waar je vooral niet de hele tijd naar hoeft te luisteren. Muzikaal behang van niveau dus. Kwaliteitsmuzak. Eigenlijk is het vreemd om naar een ambient-muzikant in een live-setting te kijken, want als alle aandacht erop gericht is willen die mooie klanken nogal eens traaaag en saaaai overkomen. Zo ook het optreden van William Basinski, gisteravond in het NIMK. De sympathiek ogende New Yorker werkt met stukjes audiotape van zo’n 50, 60 centimeter waar hij loops van heeft geplakt en die hij afspeelt op twee ouwerwetse bandrecorders. Aangevuld met wat eenvoudige effectapparatuur genereert dit een wolk aan rafelig analoog geluid die an sich niet onprettig klinkt. Alleen... er gebeurt zo weinig: het zelfde simpele themaatje gaat maar door... en door... en door. Knip vijf minuten uit Basinski’s wolk en het verschil is nihil. Waar goede ambient de tijd mede vormgeeft, lijkt Basinski de tijd stil te zetten. Als het voorbij is, verheffen we ons enigszins stijfjes uit de zachte leren NIMK-bank en gaan naar buiten. Het blijkt nog volop licht. 

aan het (eind-)werk!

Onze Inkijk-galerie in metrostation Waterlooplein is deze dagen het toneel van allerlei aktiviteit: elke dag wordt er door steeds wisselende studenten van de Amstedamse Hogeschool voor de Kunsten gewerkt aan een Gesammtkunstwerk, als opmaat naar -en reclame voor- hun eindexamententoonstelling. Overigens dient de term Gesammtkunstwerk hier met de nodige korrels zout genomen te worden. Objecten worden geplaatst en weer verplaatst. Muren worden beschilderd en vervolgens bij- of overgeschilderd. 'Sfeertjes' worden gebouwd en ook weer afgebroken. Af en toe vindt er een performance plaats... of wordt er zowaar op artistieke wijze ontbeten (zie foto). En net als je denkt: "Niks meer aan doen, zo is het mooi!", dan wordt het hele spul weer helemaal afgebroken...

berichten uit het ondergrondse

Onze Inkijk-etalagegalerieën maken roerige tijden door... het GVB zou de ruimtes liefst morgen al verhuren aan een commerciële gebruiker, en laat ons dat ook voelen: konden we 'vroeger' exposities een heel jaar vooruit plannen, nu moeten we elke keer weer vragen of 'het' nog twee maanden mág... en dat is nogal frusterend. Gelukkig gaan andere dingen wél goed. Zo kregen we afgelopen week zomaar, plotseling, geheel vanuit het niets, ons zijraam terug in Inkijk Weesperplein. De daarvoor benodigde werkzaamheden duurden niet meer dan een halve dag... waarom moesten we daar nou meer dan een jaar op wachten? Enfin, we zijn er blij mee! Want we zijn nu eindelijk van dat houten noodmuurtje af en de tentoonstellingen kunnen nu weer ruimtelijk -want van twee zijden- worden bekeken. En ook fijn: het raam kwam precies tussen twee expositie-periodes door, dus geen van de kunstenaars heeft er last van gehad en er is niks beschadigd.

In de ver-/hernieuwde ruimte is sinds gisteren Ruta Butkute's installatie Function of non-Function / The Logic Of Ground te zien, een groep sculpturen gemaakt van (bouw-)materiaal: “Ik toon een installatie van sculpturen, grotendeels gemaakt van prefab industrieel materiaal, bedoeld voor constructie- en interieurtoepassingen. Het is 'achtergrondmateriaal' dat zich op een dermate neutrale manier in onze omgeving voegt dat we het meestal nauwelijks opmerken. Door deze materialen los te weken van hun functie en ze in een andere context te plaatsen komt hun eigen karakter aan het licht, en blijken ze over autonome sculpturale kwaliteiten te beschikken.” Bij de gekozen materialen zitten ook TL-lampen, waardoor het werk zichzelf min of meer aanlicht. Het intrigerende resultaat oogt enigszins naargeestig en uiterst verstild.

In Inkijk Waterlooplein daarentegen is de sfeer heel dynamisch. Een groep studenten die over twee weken de Docentenopleiding Beeldende Kunst en Vormgeving van de Academie voor Beeldende Vorming (AHK) zal afronden werkt er aan een Gesamtkunstwerk. Aan dit kunstwerk wordt elke dag gewerkt door steeds een andere afstudeerder, zodat het continue wordt uitgebreid en/of van karakter verandert. Het blijft daarmee gissen naar het eindresultaat... Het werk vormt de opmaat voor (en een soort van promotie van) de eindexamententoonstelling in de nabijgelegen Academie aan het Hortusplantsoen 2 op vrijdag 6, zaterdag 7 en zondag 8 juli a.s.

En dan nog dit: na meer dan een jaar heeft het GVB besloten om de noordhal van metrostation Wibautstraat open te zetten voor het publiek. Niet omdat de werkzaamheden er afgerond zijn, want in dat jaar hebben de bouwvakkers voornamelijk noodgedwongen zitten koffiedrinken in afwachting van vergunningen die maar niet kwamen, maar vanwege oplopende politieke druk. Hoewel dat betekent dat het werk dus nog steeds moet worden gedaan en de hele fokking metrotunnel volgend jaar zomer wéér twee maanden dicht gaat, betekent dat óók dat Inkijk Wibautstraat vanaf 1 juli a.s. weer in het publieke domein valt. En dat we er dus eindelijk weer exposities kunnen tonen. We starten op met een knallende lichtinstallatie van Paul Baartmans.